Rechtbank wijst beschermingscertificaat af voor nieuwe toepassing van bestaand medicijn Farmaceutisch bedrijf Merck vroeg in 2018 bij Octrooicentrum Nederland (OCNL) een aanvullend beschermingscertificaat aan voor de werkzame stof cladribine, die Merck onder de merknaam Mavenclad op de markt bracht als middel tegen multiple sclerose. Zo'n certificaat verlengt de bescherming van een medicijn nadat het onderliggende octrooi is verlopen, en biedt fabrikanten extra tijd om de kosten van onderzoek en ontwikkeling terug te verdienen.
OCNL wees de aanvraag af. De reden: cladribine was al veel eerder, in 1995 en 2004, op de markt gebracht onder de namen Leustatin en Litak, destijds als behandeling tegen een vorm van leukemie. Volgens de Europese verordening voor aanvullende beschermingscertificaten moet de handelsvergunning waarop de aanvraag steunt de allereerste vergunning zijn voor het in de handel brengen van de werkzame stof als geneesmiddel. Omdat cladribine al eerder was vergund, kon de latere vergunning voor Mavenclad niet als eerste vergunning gelden, aldus OCNL.
Merck ging in bezwaar en, na afwijzing daarvan, in beroep bij de rechtbank. Het bedrijf voerde aan dat Mavenclad een compleet nieuwe toepassing van cladribine betreft: niet tegen leukemie, maar tegen multiple sclerose, en dat daarvoor een volledig nieuw ontwikkelingstraject met verschillende onderzoeksfases nodig was. Volgens Merck moet de rechtbank daarom aansluiten bij een ouder arrest van het Europese Hof van Justitie, de zaak Neurim, waarin een nieuwe therapeutische toepassing van een bestaande stof wel tot een geldig certificaat kon leiden. Merck wees er bovendien op dat andere Europese landen wel een certificaat voor cladribine hadden verleend, en dat een Duitse rechter in een vergelijkbare zaak prejudiciele vragen aan het Europese Hof had gesteld. Zo nodig moest de Nederlandse rechtbank dat ook doen, meende Merck.
De rechtbank volgde die redenering niet. Zij verwees naar een recenter arrest van het Hof van Justitie, de zaak Santen, waarin het Hof expliciet is teruggekomen van zijn eerdere lijn uit Neurim. Een vergunning voor een nieuwe therapeutische toepassing van een al eerder vergunde stof telt volgens Santen niet als eerste vergunning in de zin van de verordening. Omdat niet in geschil was dat cladribine als werkzame stof al in 1995 en 2004 was vergund, kon de latere vergunning voor Mavenclad niet gelden als eerste vergunning. Daarmee was niet voldaan aan een van de vier voorwaarden voor een aanvullend beschermingscertificaat.
Voor het stellen van vragen aan het Europese Hof zag de rechtbank geen aanleiding. De tekst van de verordening is naar haar oordeel duidelijk, en de bestaande rechtspraak van het Hof van Justitie laat geen andere uitleg toe. Dat andere lidstaten wel een certificaat voor cladribine hadden afgegeven, en dat een Duitse rechter in een vergelijkbare zaak wel vragen had gesteld, maakte dat volgens de rechtbank niet anders. De rechtbank wees er verder op dat zij zelf al eerder, in twee andere zaken, tot dezelfde uitleg van de regel was gekomen.
De rechtbank verklaarde het beroep van Merck ongegrond. Het besluit van OCNL om geen aanvullend beschermingscertificaat voor cladribine te verlenen blijft daarmee in stand, en Merck krijgt noch het griffierecht terug, noch een vergoeding van de proceskosten.
Rechtbank Den Haag · 5 augustus 2026
Bestuursrecht Rechter wijst modelrechtclaim van Alpine tegen Loop over baby-oorkappen af Twee fabrikanten van gehoorbescherming voor baby's stonden tegenover elkaar in een kort geding over de vraag of het ene bedrijf het ontwerp van het andere had gekopieerd. De voorzieningenrechter van de rechtbank Den Haag stelde het bedrijf dat van namaak werd beschuldigd in het gelijk.
Alpine Nederland verkoopt onder meer de 'Muffy Baby Comfort', een oorkap voor baby's waarvoor het bedrijf een Uniemodel heeft laten registreren. Loop, een producent van gehoorbescherming, bracht in juni 2026 een vergelijkbaar product op de markt onder de naam 'Loop Cocoon'. Alpine stuurde Loop voorafgaand aan de lancering al een sommatiebrief met de stelling dat het nieuwe product inbreuk zou maken op haar modelrecht, maar Loop bracht de Cocoon toch uit. Daarop spande Alpine een kort geding aan en eiste een verbod op verkoop van de Loop Cocoon, versterkt met een dwangsom en met veroordeling van Loop in de volledige proceskosten.
Voor de beoordeling van modelrechtinbreuk is bepalend of het product van de vermeende inbreukmaker bij de 'geïnformeerde gebruiker' een andere algemene indruk wekt dan het beschermde model. Die geïnformeerde gebruiker is geen gewone consument die een product alleen als geheel bekijkt, maar ook geen expert die elk technisch detail herkent: het gaat om iemand die de markt kent en met een relatief hoog aandachtsniveau naar de producten kijkt. De rechter ging er in dit geval van uit dat dit de ouders van baby's en jonge kinderen zijn.
Alpine wees op drie kenmerken waarmee haar model zich zou onderscheiden: de platte, organische vorm van de oorschelpen, de tweedelige bandconstructie, en de karakteristieke hoek tussen de hoofd- en nekband. Loop voerde aan dat die hoekstand puur technisch is bepaald, namelijk om druk op de fontanel te voorkomen en te zorgen dat de oorkappen niet afzakken, en dus geen rol mag spelen bij de vergelijking tussen beide producten. Een kenmerk dat uitsluitend technisch is bepaald, telt in het modellenrecht namelijk niet mee.
De rechter volgde dat verweer. Uit Alpines eigen verpakkingsteksten en productinformatie bleek dat de hoekstand was ontworpen voor een 'ergonomic fit' en om druk op gevoelige plekken als de fontanel te vermijden. Ook een LinkedIn-bericht van een ontwerper van Alpine, dat Alpine zelf had aangehaald om juist een esthetische keuze te bewijzen, bevestigde volgens de rechter vooral de technische, ergonomische verbetering. Alpine had onvoldoende aannemelijk gemaakt dat ook het uiterlijk een rol had gespeeld bij de keuze voor deze hoekstand. De hoekstand bleef daarom buiten de vergelijking tussen de twee producten.
Zonder dat kenmerk hielden er volgens de rechter genoeg verschillen over: de Loop Cocoon heeft een smallere, ovale vorm met een uitstulping aan de voorkant, andere verbindingsstukken tussen oorkap en band, uitstekende oorkussens, en smallere, aan beide zijden verstelbare hoofdbanden. Die verschillen zijn volgens de rechter zo groot dat ze de geïnformeerde gebruiker niet zullen ontgaan, zodat de Loop Cocoon een andere algemene indruk wekt dan het model van Alpine.
De voorzieningenrechter concludeerde dat van modelrechtinbreuk geen sprake is en wees alle vorderingen van Alpine af. Omdat partijen vooraf hadden afgesproken de proceskosten op een vast bedrag van € 18.000 te begroten, veroordeelde de rechter Alpine tot betaling van dat bedrag aan Loop, te vermeerderen met wettelijke rente bij te late betaling.
Rechtbank Den Haag · 7 september 2026
Civiel Recht; Intellectueel-eigendomsrecht Rechter beveelt heropening domeinnaam van Crowe Peak: afsluiting door Crowe-licentiegever was disproportioneel Op maandagochtend 12 oktober 2026 lag bij het Rotterdamse accountantskantoor Crowe Peak het e-mailverkeer plat. Ook de website was onbereikbaar en de bedrijfsapplicaties waren niet meer toegankelijk. De oorzaak: Horwath International Registration (HIR), de houder van de domeinnaam waar Crowe Peak al jaren mee werkt, had die domeinnaam uitgeschakeld. De voorzieningenrechter van de rechtbank Rotterdam oordeelde in kort geding dat dit onrechtmatig was en beval HIR de domeinnaam binnen 24 uur te heropenen.
Crowe Peak was sinds 1999 lid van Crowe Global, een internationaal netwerk van accountants, belastingadviseurs en consultants. HIR is een dochter van die vereniging en houdt de merkrechten en de domeinnaam. Sinds 2018 had Crowe Peak daarvoor een licentieovereenkomst met HIR. In 2025 verkochten de aandeelhouders van Crowe Peak hun aandelen aan een groep van accountantskantoren. Crowe Global wees daarna het verzoek van Crowe Peak om lid te blijven af en stelde dat het lidmaatschap per 9 mei 2026 was geëindigd.
Daarna onderhandelden partijen over een afwikkeling, een zogeheten Settlement Agreement. Crowe Peak mocht de naam Crowe volgens het laatste voorstel tot uiterlijk 31 december 2026 blijven gebruiken, tegen betaling van USD 10.000 per maand over oktober, november en december. Na 1 januari 2027 wilde Crowe Global de domeinnaam alleen nog 90 dagen openhouden voor een automatisch antwoord met het nieuwe adres. Doorsturen van e-mail naar een nieuw adres van Crowe Peak en onderbrenging van de domeinnaam bij een onafhankelijke derde wees Crowe Global af. Op donderdag 8 oktober 2026 liet de Amerikaanse advocaat van Crowe Global en HIR weten dat de domeinnaam zou worden uitgeschakeld als Crowe Peak de overeenkomst niet vóór zondag 11 oktober ondertekende. Dat gebeurde in de vroege uren van maandag 12 oktober.
De voorzieningenrechter nam eerst rechtsmacht aan. HIR zit in de staat New York, maar de schade door het uitschakelen treedt volgens de rechter in Nederland in, omdat Crowe Peak hier een onderneming drijft. Ook de uitbreiding van de eis door Crowe Peak tijdens de procedure liet de rechter toe: HIR had er op de zitting inhoudelijk op kunnen reageren.
Over de onderhandelingen oordeelde de rechter dat Crowe Global en HIR niet verplicht waren in te stemmen met de extra wensen van Crowe Peak. Die wensen waren een langere periode van automatische beantwoording, doorsturen van e-mails en onderbrenging van de domeinnaam bij een derde. Voor het laatste verwees hij naar de licentieovereenkomst, die bepaalt dat de licentienemer na beëindiging 90 dagen heeft om het gebruik van de domeinnaam te staken en daarna moet meewerken aan overdracht aan de entiteit van HIR. Dat partijen het nog niet eens waren, kon HIR dus niet worden verweten.
Toch was het uitschakelen volgens de rechter niet gerechtvaardigd. De rechtsverhouding, die 27 jaar had geduurd, wordt beheerst door redelijkheid en billijkheid. Partijen moeten daarin rekening houden met elkaars gerechtvaardigde belangen. HIR kon voorzien dat afsluiting zeer ingrijpende gevolgen zou hebben voor de bedrijfsvoering van Crowe Peak. De rechter vond de maatregel disproportioneel, gezet tegenover de schade voor Crowe Peak en het belang van Crowe Global dat de naam niet zonder contractuele basis wordt gebruikt. Bovendien lagen er maar vier dagen, waarvan een weekend, tussen de dreigende e-mail en de afsluiting. Dat liet Crowe Peak onvoldoende gelegenheid zich voor te bereiden.
Het spoedeisend belang stond vast: Crowe Peak had via een andere domeinnaam weer toegang tot een deel van de bedrijfsapplicaties, maar e-mail via de oude domeinnaam en de website waren nog steeds onbereikbaar.
De rechter wees de vordering toe, maar beperkter dan gevraagd. Crowe Peak vroeg 180 dagen herstel; de rechter bepaalde 30 dagen. Dat is volgens hem genoeg om over te stappen op een nieuwe domeinnaam, en geeft partijen tijd om alsnog tot overeenstemming te komen, wat beide partijen op de zitting wilden. De rechter beperkte het gebod ook tot herstel van de toegang zoals die vóór 12 oktober 2026 was.
HIR moet de toegang van Crowe Peak tot de domeinnaam uiterlijk 24 uur na betekening van het vonnis aan haar Nederlandse advocaten herstellen en 30 dagen hersteld houden. Doet zij dat niet, dan verbeurt zij een dwangsom van € 25.000 per uur, tot maximaal € 1.000.000. Crowe Peak had € 250.000 per uur gevraagd met een maximum van € 100.000.000. HIR moet ook de proceskosten van € 2.226,57 betalen. De overige vorderingen zijn afgewezen.
Rechtbank Rotterdam · 16 oktober 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht Avient wint modelrechtgeschil over kunststof scheepskettingen van Chinese concurrent Avient Protective Materials B.V., de Nederlandse producent van de bekende Dyneema-vezels, stapte naar de rechter omdat een Chinese concurrent zijn geregistreerde modelrechten zou schenden. Die concurrent, Shanghai Port Star Rigging Co. Ltd, verkocht onder de naam 'SuperLink' kunststof kettingen voor gebruik in de scheepvaart die volgens Avient vrijwel identiek zijn aan zijn eigen Dyneema-kettingen.
De kettingen zijn gemaakt van UHMWPE, een ultrasterke synthetische vezel die eind jaren zeventig werd uitgevonden door DSM. Avient heeft twee geregistreerde Uniemodellen voor de ketting en de bijbehorende schalmen. Port Star was eerder distributeur van de Dyneema-ketting maar brengt nu een eigen versie op de markt. Op de Breakbulk Europe-beurs in Rotterdam in juni 2026 presenteerde Port Star haar SuperLink-ketting, waarop Avient meteen beslag liet leggen op de tentoongestelde producten en het promotiemateriaal.
Port Star betwistte de geldigheid van de modelrechten niet op grond van nieuwheid of eigen karakter, maar voerde aan dat de bescherming niet geldt omdat de vorm van de ketting en schalmen volledig door de technische functie wordt bepaald. Daarvoor wees Port Star op octrooiaanvragen van Avient zelf en van zijn rechtsvoorganger DSM, waaruit zou blijken dat de gelaagde wikkelingen en de zogeheten Möbius-draaiing puur functionele keuzes zijn die de sterkte en flexibiliteit van het product vergroten.
De voorzieningenrechter verwierp dat verweer. Avient legde een verklaring over van een van de oorspronkelijke ontwerpers, die uitlegde dat het concept begon met de wens een product te maken dat associaties oproept met zware stalen scheepskettingen, terwijl het in werkelijkheid uiterst licht is. Dat 'wow-effect' was een bewuste esthetische keuze. De ontwerper beschreef ook concrete visuele beslissingen: de breedte-verhoudingen van de banden, het openlaten van de zijkanten, en de plaatsing van de draaiing in één van de wangen om een visueel eigen accent te geven. Alleen als de techniek de enige bepalende factor is, geldt de uitzondering op modelrechtbescherming. Dat was hier niet het geval.
De rechter stelde verder vast dat alle kenmerkende elementen van de modellen, de gelaagde weefselstructuur, de strakke schalmvorm, de onderlinge bevestiging van de schalmen en de wijze van draaien, op vrijwel identieke wijze zijn terug te vinden in de SuperLink-ketting. De kleine verschillen die Port Star aanwees, zoals een afwijkend stikselpatroon en een iets minder scherpe hoek van de draaiing, zijn zo ondergeschikt dat ze voor de zogenoemde 'geïnformeerde gebruiker', iemand met kennis van de sector maar geen technisch expert, geen andere algemene indruk opleveren.
Niet alle vorderingen van Avient werden gehonoreerd. De eis dat Port Star zou worden verboden te beweren dat de SuperLink haar eigen innovatie is, wees de rechter af omdat Avient die vordering niet goed had onderbouwd. Ook de recall-brief aan afnemers en de eis tot vernietiging van voorraden sneuvelden, omdat Port Star onweersproken had gesteld dat zij nog geen enkele ketting aan een Europese klant had verkocht.
De voorzieningenrechter beval Port Star de inbreuk op de modelrechten in de gehele Europese Unie met onmiddellijke ingang te staken. Port Star moet daarnaast binnen dertig dagen informatie verstrekken over de herkomst van de kettingen, de productieaantallen en de verkochte aantallen in de EU. Bij overtreding riskeert Port Star een dwangsom van € 10.000 per dag of € 1.000 per verkocht product, met een maximum van € 250.000. Port Star werd ook veroordeeld tot betaling van de proceskosten van Avient, begroot op € 19.049,57.
Rechtbank Den Haag · 28 augustus 2026
Civiel Recht; Intellectueel-eigendomsrecht Rechtbank vernietigt verstekvonnis: bedrijf betaalt € 2.500 voor portretfoto op bestelbus Een vrouw die in 2009 via een uitzendbureau voor een bedrijf werkte, kwam er jaren later achter dat een foto van haar op een bestelbus van dat bedrijf stond. Haar voor- en achternaam stonden erbij. De foto was tijdens het werk gemaakt. Meerdere mensen attendeerden haar op de bus. Zij stapte naar de kantonrechter en eiste onder meer een schadevergoeding van € 10.000 en een verbod om haar portret te blijven gebruiken.
Het bedrijf liet de zaak eerst verstek gaan. In een verstekvonnis van 19 maart 2025 kreeg de vrouw haar vorderingen grotendeels toegewezen, al viel de schadevergoeding lager uit dan zij had gevraagd. Het bedrijf kwam daarna in verzet tegen dat vonnis. Het bedrijf betaalde intussen al ongeveer € 7.000 op grond van het verstekvonnis, en daarom kon de kantonrechter nu opnieuw naar de hele zaak kijken.
Over het feit dat de foto niet in opdracht van de vrouw is gemaakt, zijn partijen het eens. In dat geval geldt artikel 21 van de Auteurswet: zo'n portret mag niet openbaar worden gemaakt als een redelijk belang van de geportretteerde zich daartegen verzet. Het bedrijf voerde aan dat de vrouw tijdens werktijd voor de foto had geposeerd en daarmee stilzwijgend toestemming had gegeven voor zakelijke promotie. Ook zouden de huisregels van het bedrijf het gebruik van zulke foto's toestaan. De kantonrechter volgde dat niet. Instemmen met het maken van een foto is geen vrijbrief om die foto onbeperkt te gebruiken. Het bedrijf liet bovendien niet zien dat de vrouw van de huisregels op de hoogte was gesteld.
De vrouw heeft volgens de rechter wel een redelijk belang. Zij is geen fotomodel en heeft geen zakelijke belangen te verdedigen, maar ze heeft een persoonlijkheidsrechtelijk belang: zij bepaalt zelf waarmee zij in verband wordt gebracht. Zij wil niet dat mensen denken dat zij bijklust voor het bedrijf. Ze werkt al meer dan tien jaar als communicatieadviseur in het sociale domein en wil ook daarom niet dat haar beeltenis overal voor wordt gebruikt. Het verweer dat zij na vijftien jaar nauwelijks nog herkenbaar was, sneuvelde. Verschillende mensen herkenden haar op de bus, en haar naam stond erbij.
De foto op de website van het bedrijf en op de website van de beletteraar liet de rechter buiten beschouwing. De vrouw maakte niet aannemelijk dat de foto daadwerkelijk op de eigen website van het bedrijf stond, en het is niet duidelijk of gebruik door de beletteraar aan het bedrijf kan worden toegerekend.
De gevorderde schadevergoeding van € 10.000 ging de rechter te ver. Hij stelde de immateriële schade naar billijkheid vast op € 2.500. De foto stond op één bus, en dat beperkte het bereik. De naam van de vrouw op de bus woog wel zwaarder. De rechtspraak waarin hogere bedragen zijn toegekend, ging volgens de rechter over foto's die veel breder zijn verspreid. Het gevraagde verbod was te ruim geformuleerd, omdat niet duidelijk is wat 'iedere directe of indirecte inbreuk' precies omvat. De rechter beperkte het verbod daarom tot het gebruik van het portret in reclame voor het bedrijf, zoals op de bestelbus is gebeurd. De verklaringen voor recht wees hij af, omdat niet duidelijk was welk belang de vrouw daarbij nog had naast de veroordelingen.
De kantonrechter vernietigde het verstekvonnis. Het bedrijf moet de vrouw € 2.500 schadevergoeding betalen, met rente vanaf 13 februari 2025. Het bedrijf mag het portret van de vrouw niet meer openbaar maken in reclame voor het bedrijf, op straffe van een dwangsom van € 250 per dag met een maximum van € 5.000. Daarnaast betaalt het bedrijf € 453,75 aan incassokosten en € 1.037,54 aan proceskosten. Omdat het bedrijf al ongeveer € 7.000 betaalde op grond van het verstekvonnis, moet de vrouw een deel terugbetalen. Daarvoor is geen vordering ingesteld, dus de partijen moeten dat onderling regelen.
Rechtbank Rotterdam · 23 oktober 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht