Raad van State: paarden houden op natuurgrond past niet in bestemmingsplan, weigering vergunning blijft Een echtpaar uit Beek, in de gemeente Berg en Dal, wil op het achterste deel van hun perceel twee paarden houden als hobby. Op dat deel van de grond rust in het bestemmingsplan de bestemming Natuur. Het voorste deel, waar hun woning staat, heeft de bestemming Wonen. Omdat het houden van paarden volgens de gemeente niet past bij de bestemming Natuur, vroegen zij het college van burgemeester en wethouders om een omgevingsvergunning voor afwijking van het bestemmingsplan.
Het college weigerde die vergunning bij besluit van 8 december 2022. Het bezwaar van het echtpaar daartegen verklaarde het college op 21 september 2023 ongegrond. De rechtbank Gelderland verklaarde het beroep daarna ook ongegrond. Het echtpaar ging in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Omdat de aanvraag al op 22 oktober 2022 was ingediend, bleef het recht van vóór de invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2024 van toepassing.
Het echtpaar voerde aan dat het houden van de paarden al binnen de bestemming Natuur valt, zodat helemaal geen vergunning nodig is. Zij beriepen zich op drie onderdelen van de bestemmingsomschrijving: open gebieden, extensieve dagrecreatie en het behoud, herstel of ontwikkeling van natuur- en landschapswaarden.
De Afdeling ging op geen van die drie in. Voor open gebieden verwijst het bestemmingsplan naar de instandhouding van het open karakter van de natuur. Het is volgens de Afdeling niet genoeg dat de paarden dat open karakter niet aantasten. De activiteit moet zelf bijdragen aan de instandhouding ervan, en dat doet het houden van twee paarden niet. Of de rechtbank terecht oordeelde dat de subbestemming open gebieden alleen geldt bij een bepaalde aanduiding op de plankaart, liet de Afdeling in het midden.
Voor het behoud, herstel of de ontwikkeling van natuur- en landschapswaarden geldt hetzelfde. Ook dan moet de activiteit hier iets aan bijdragen en niet alleen niets aantasten. Dat is bij hobbymatig paardenhouden niet te zien.
Ook extensieve dagrecreatie is het niet. Het plan omschrijft dat als recreatief medegebruik van gronden, zoals wandelen, paardrijden en fietsen. Voor het houden van de paarden is een omheining nodig om het achterste perceeldeel. Gebruik dat in de weg staat aan ander gebruik van de grond, zoals paarden binnen een omheining, is volgens de Afdeling geen medegebruik. Daarom hoefde de Afdeling niet te beoordelen of het hobbymatig houden van twee paarden recreatief is.
De Afdeling concludeert dat de rechtbank terecht heeft geoordeeld dat het houden van de paarden in strijd is met de bestemming Natuur. Het hoger beroep is ongegrond en de Afdeling bevestigt de uitspraak van de rechtbank. De weigering van de omgevingsvergunning blijft daarmee in stand. Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Rechter: omwonenden geen belanghebbenden bij kap van 21 bomen aan Kennemerweg in Zandvoort Op een perceel aan de Kennemerweg 16 in Zandvoort staan tientallen bomen die een projectontwikkelaar wil laten kappen. Voor 21 van die bomen vroeg Sandevoerde Ontwikkeling B.V. in oktober 2024 een omgevingsvergunning aan. Het college van burgemeester en wethouders weigerde de vergunning eerst, maar verleende haar in april 2026 alsnog nadat de ontwikkelaar bezwaar had gemaakt. Twee omwonenden uit Zandvoort vonden dat de bomen moesten blijven staan en gingen tegen die vergunning in beroep.
De zaak was al voor het beroep op de rechtbank niet eenvoudig. Het college had de vergunning niet gepubliceerd, terwijl de Omgevingswet dat voorschrijft. De omwonenden kregen pas op 7 juli 2026 een afschrift van het besluit onder ogen, via een brief van de rechtbank over een ander beroep. Zij stelden op 19 juli 2026 beroep in, na afloop van de termijn van zes weken. De rechtbank vond die termijnoverschrijding verschoonbaar, omdat de omwonenden pas laat van het besluit wisten. Het college ging daar zelf ook van uit.
Daarna kwam de vraag of de omwonenden wel belanghebbenden zijn. Alleen wie rechtstreeks door een besluit in zijn belang wordt geraakt, mag er beroep tegen instellen. De woningen van de twee eisers staan op 220 en 77 meter van de dichtstbijzijnde te kappen boom. Het college wees erop dat landschapselementen het zicht op de bomen geheel of gedeeltelijk wegnemen. Ook had het eerder bezwaren van dezelfde omwonenden tegen een andere vergunning voor de kap van 60 bomen en 4 stobben op hetzelfde perceel niet-ontvankelijk verklaard. De commissie bezwaarschriften had daarbij geoordeeld dat het zicht op de bomen te beperkt is om gevolgen van enige betekenis aan te nemen. Tegen die beslissing hebben de omwonenden geen beroep ingesteld, zodat die in rechte vaststaat.
De rechtbank volgde het college. Uit een kaart bleek dat de 21 bomen door de 60 eerder vergunde bomen heen en verspreid over het perceel staan, en dat de meeste verder van de woningen van de eisers staan. Door de begroeiing langs beide zijden van de Kennemerweg, het talud en de begroeiing aan de kant van de Zandvoortselaan is het zicht op de bomen te beperkt. De rechtbank nam daarbij ook de herplantplicht in aanmerking. Dat de omwonenden tijdens wandelingen in de buurt wel zicht hebben op de bomen, onderscheidt hen niet van willekeurige andere wandelaars. Wie een gebied af en toe of regelmatig bezoekt voor ontspanning heeft daarmee nog geen persoonlijk, rechtstreeks belang.
De rechtbank verklaarde het beroep daarom niet-ontvankelijk, zodat het niet inhoudelijk is behandeld. De omwonenden krijgen hun griffierecht niet terug en ook geen vergoeding van hun proceskosten.
Rechtbank Noord-Holland · 10 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Spoedrechter laat kap van bomen langs Bunderbosch in Maastricht toe voor 66 woningen Op de plek van een voormalig autodemontagebedrijf aan de Rijksweg in Maastricht komen 66 nieuwe woningen. Om dat mogelijk te maken heeft de gemeente het omgevingsplan gewijzigd en aan Vroendaal B.V. een omgevingsvergunning verleend om bomen en struwelen te kappen in de groenstrook langs de Bunderbosch. Die strook is in 2001 aangelegd om het bedrijfsterrein af te schermen van de woonomgeving. Een omwonende, die tegenover de bouwlocatie woont, wilde de kap tegenhouden en vroeg de voorzieningenrechter van de Raad van State om een spoedmaatregel.
Vroendaal wil de bomen deze winter vellen, voor het nieuwe broedseizoen begint, zodat de grond bouwrijp gemaakt kan worden. De omwonende had al beroep ingesteld tegen zowel de wijziging van het omgevingsplan als de vergunning. Hij vroeg de rechter de vergunning te schorsen, voor zover die ziet op het kappen van de houtopstand, totdat op dat beroep is beslist.
De omwonende voerde aan dat het besluit onvoldoende gemotiveerd is, omdat het college van burgemeester en wethouders niet inzichtelijk heeft gemaakt hoe het de waarden uit de Bomenverordening heeft afgewogen. Ook zou het college niet hebben meegewogen dat de bomen behouden kunnen blijven als de bouw in fasen wordt uitgevoerd. Verder stelde hij dat ten minste tien bomen ten onrechte als 'struweel en kleine bomen' zijn aangemerkt.
De voorzieningenrechter volgt dat niet. De vier essen bij de woning van de omwonende blijven staan. De te kappen bomen zijn volgens het college voornamelijk elzen, en dat heeft de omwonende niet gemotiveerd bestreden. Ook de rapportage van Ecolybrium van 8 januari 2025, op grond waarvan geen beschermde natuurwaarden aanwezig zijn, heeft hij niet gemotiveerd weersproken. Het argument dat de bomen de woonwijk afschermen, gaat volgens de rechter niet op nu de bedrijfsfunctie verdwijnt. Het verlies aan groen wordt bovendien gecompenseerd door een herplantverplichting in de vergunning.
Het college legde uit waarom de hele strook weg moet. De vrije ruimte is nodig voor bouwkranen en de strook dient als aanvoerroute vanaf de Rijksweg, zodat het bouwverkeer niet door de woonwijk hoeft te rijden. De bomen bij het noordelijke appartementengebouw moeten bovendien weg voor de nieuwe riolering en de balkons. Dat zou ook gelden als er enkele kleine bomen over het hoofd zijn gezien, en een gefaseerde bouw verandert niets, omdat de hele strook voor de ontsluiting nodig blijft. De voorzieningenrechter vindt de motivering van het besluit weliswaar summier, maar ziet geen aanleiding voor het oordeel dat het college niet tot de kap mocht besluiten.
De voorzieningenrechter wijst het verzoek om een voorlopige voorziening af. Het oordeel is voorlopig en bindt de rechter in de bodemprocedure niet. Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 10 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Veere moet minicampinguitbreiding alsnog beslissen en betaalt € 1.442 dwangsom Een vrouw wil haar minicamping in de gemeente Veere uitbreiden. Daarvoor diende zij op 13 januari 2026 een aanvraag in voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit, een vergunning waarmee de gemeente van het geldende bestemmingsplan mag afwijken. Het college van burgemeester en wethouders van Veere liet daarna niets meer van zich horen.
Het college had op de aanvraag moeten beslissen binnen de wettelijke termijn. Die termijn werd bij brief van 10 maart 2026 met zes weken verlengd, waardoor het college uiterlijk op 21 april 2026 had moeten beslissen. Dat gebeurde niet. De vrouw stelde het college daarom op 29 april 2026 in gebreke: zij gaf het twee weken om alsnog te beslissen. Het college ontving die brief op 1 mei 2026. Ook na afloop van die twee weken kwam er geen besluit.
De vrouw stapte daarop naar de rechtbank Zeeland-West-Brabant. Omdat het beroep volgens de rechter kennelijk gegrond was, deed hij uitspraak zonder zitting. Dat is mogelijk wanneer meteen duidelijk is dat de indiener gelijk heeft en een mondelinge behandeling niets meer toevoegt.
De rechter vernietigde het niet tijdig nemen van een besluit en droeg het college op binnen twee weken na verzending van de uitspraak alsnog te beslissen. Haalt het college die termijn niet, dan verbeurt het een dwangsom van € 100 per dag, met een maximum van € 15.000.
Daarnaast had het college al een wettelijke dwangsom verschuldigd, omdat het te laat was met beslissen. Die loopt maximaal 42 dagen: de eerste veertien dagen € 23 per dag, de volgende veertien dagen € 35 per dag en de overige dagen € 45 per dag. Het college had de hoogte daarvan niet vastgesteld. De rechter deed dat nu zelf. Omdat er sinds het verstrijken van de ingebrekestelling meer dan 42 dagen waren verstreken, stelde hij de dwangsom vast op het maximum van € 1.442.
Het college moet bovendien het griffierecht van € 397 aan de vrouw vergoeden en haar proceskosten betalen. Die vergoeding is vastgesteld op € 467, een laag bedrag omdat de gemachtigde alleen een beroepschrift indiende en de zaak enkel over de overschreden beslistermijn ging.
De rechter verklaarde het beroep dus gegrond. Het college van Veere moet binnen twee weken een besluit op de aanvraag nemen, betaalt € 1.442 aan verschuldigde dwangsom, vergoedt € 397 griffierecht en betaalt € 467 aan proceskosten.
Rechtbank Zeeland-West-Brabant · 6 november 2026
Bestuursrecht Rechter houdt lasten onder dwangsom voor 50 geiten en 42 pony's in stand; eigenaar krijgt zes weken Op een perceel van bijna 5.500 vierkante meter in Heerewaarden hield een man hobbymatig dieren die hij van de slacht redde. Bij controles in januari en april 2025 telde de toezichthouder van de gemeente Maasdriel ongeveer 50 geiten en 42 pony's. Ook stonden er een paardenstal, een paardenbak, een unit, een overkapping, een mestopslag, lichtmasten en verharding. Een omgevingsvergunning had de man daarvoor niet. De buren, die eigenaar zijn van de naastgelegen percelen, ervoeren overlast en vroegen de gemeente op 3 april 2025 om te handhaven.
Op 24 juli 2025 legde het college van burgemeester en wethouders de man acht lasten onder dwangsom op. Hij moest de bouwwerken, de verharding en alle dieren van het perceel verwijderen. De dwangsommen liepen uiteen van € 2.500 tot € 10.000 per last. Het bezwaar van de man werd op 3 december 2025 ongegrond verklaard. De voorzieningenrechter schorste in maart 2026 de eerste zeven lasten, omdat de wettelijke grondslag volgens hem niet klopte: de man had de bouwwerken immers niet zelf neergezet. Na een controle op 24 maart 2026, waarbij nog 38 pony's op het perceel liepen, vorderde het college op 13 mei 2026 de verbeurde dwangsom van € 10.000 in.
De rechtbank oordeelt anders dan de voorzieningenrechter over die grondslag. Het omgevingsplan verbiedt niet alleen het bouwen zonder vergunning, maar ook het in stand houden en gebruiken van zo'n bouwwerk. De man houdt de bouwwerken in stand, dus handhaven is mogelijk. Dat hij ze niet zelf bouwde, doet daar niet aan af. Dat hobbymatig dieren houden op dit perceel niet is toegestaan en dat de verharding zonder vergunning is aangelegd, betwistte hij niet.
De man voerde meerdere redenen aan waarom het college had moeten afzien van handhaving. Op het gelijkheidsbeginsel strandde hij: de foto's van andere percelen laten volgens de rechtbank geen vergelijkbare gevallen zien. Het eerste perceel is een paardenfokkerij, wat planologisch is toegestaan, en de andere twee vallen onder een ander planologisch regime. Een beroep op een gedoogtoezegging van de burgemeester slaagde evenmin. Daarvoor had hij alleen een zelf geschreven e-mail, waaruit geen toezegging blijkt. Zijn gehechtheid aan de dieren en zijn geldzorgen wegen niet op tegen de overtredingen, want een last onder dwangsom is bedoeld om de overtreding te beëindigen en niet om te straffen. Ook het lange tijdsverloop is op zichzelf geen reden om van handhaving af te zien, zeker niet nu een handhavingsverzoek van de buren lag.
De dwangsommen zijn niet te hoog, vindt de rechtbank. Het college koos de laagste bedragen uit zijn beleid, en de financiële situatie van de overtreder speelt bij de hoogte in beginsel geen rol. Voor het invorderingsbesluit geldt dat de last is overtreden, omdat de dieren niet op tijd weg waren. Bij invordering telt het belang van handhaving zwaar. De man kon niet aannemelijk maken dat hij de € 10.000 evident niet kan betalen, en het college staat open voor een betalingsregeling.
De rechtbank verklaart het beroep ongegrond, zodat de lasten en het invorderingsbesluit blijven staan. De man krijgt zijn griffierecht niet terug. Omdat de schorsing van de voorzieningenrechter met deze uitspraak vervalt en anders direct dwangsommen zouden worden verbeurd, verlengt de rechtbank de begunstigingstermijn van de lasten 1 tot en met 7 tot zes weken na verzending van de uitspraak.
Rechtbank Gelderland · 6 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht