Raad van State vernietigt overgangsregeling voor stacaravan Bronckhorst: gebruik is al sinds 1967 legaal Sinds de zomer van 1967 staat een stacaravan op een bospercel aan de Rijnweg in het buitengebied van Hengelo (Gelderland). De familie van de eigenaar gebruikt hem sindsdien ononderbroken voor recreatie. Dat gebruik was in strijd met de bestemming 'Bos', die het perceel kreeg in het bestemmingsplan uit 2017. De gemeenteraad van Bronckhorst wilde de situatie regelen in een zogeheten veegplan, een plan waarin allerlei kleine ruimtelijke kwesties in één keer worden afgehandeld. Hij koos voor persoonsgebonden overgangsrecht: de caravan mocht blijven staan zolang de huidige eigenaren en hun kinderen leven. Daarna moest hij worden verwijderd. De eigenaar vond dat niet genoeg. Hij wilde een bestemming waarmee het recreatieve gebruik voor onbepaalde tijd mogelijk blijft, en ging in beroep.
De zaak ligt bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, die in eerste en tevens enige instantie oordeelt over beroepen tegen bestemmingsplannen. Het veegplan is op 20 april 2023 vastgesteld. Omdat het ontwerp vóór 1 januari 2024 ter inzage lag, is nog het oude recht van toepassing en niet de Omgevingswet.
De eigenaar voerde eerst aan dat een gemeenteambtenaar in een e-mail van 10 mei 2022 had toegezegd dat de caravan positief zou worden bestemd. Dat ging niet op. De ambtenaar handelde namens het college van burgemeester en wethouders, maar de raad stelt een bestemmingsplan vast. Gedragingen van het college of ambtenaren kunnen de raad alleen binden als de raad ermee instemt, en dat was niet gebleken. Het vertrouwensbeginsel hielp de eigenaar dus niet.
Ook zijn stelling dat in 1967 een bouwvergunning was verleend, haalde het niet. Hij kon geen vergunning overleggen en ook de gemeente vond er geen in het archief. De stukken die hij liet zien, namelijk besluitenlijsten van collegevergaderingen uit juni 1967 en een overzicht van poststukken uit juli 1967, lieten niet zien of de gemeente toen een vergunning, een weigering of een verzoek om meer informatie verstuurde. De raad mocht ervan uitgaan dat er geen bouwvergunning was.
Op een ander punt kreeg de eigenaar wel gelijk. Het gebruik van de caravan voor recreatie valt onder het overgangsrecht van het bestemmingsplan 'Buitengebied 1984'. Dat plan liet gebruik dat al plaatsvond toen het van kracht werd toe, zolang de aard van het gebruik niet veranderde. Dat de caravan sinds 1967 ononderbroken wordt gebruikt, is niet in geschil. Het gebruik is dus legaal bestaand gebruik, en dat had de raad niet onderkend. Het bouwovergangsrecht helpt de eigenaar niet verder: dat legaliseert niet en vervangt geen vergunning. Wel had de raad moeten onderzoeken of de caravan vergunningvrij mocht worden geplaatst, en dat had hij niet gedaan.
Daarmee ging ook de keuze voor persoonsgebonden overgangsrecht onderuit. Zo'n regeling is niet altijd ongeoorloofd, maar vraagt redenen die zijn toegespitst op de omstandigheden van het geval. Die ontbraken hier. De raad had bovendien niet afgewogen wat de beperking voor de eigenaar betekent. Op de zitting bleek dat hij niet had bekeken of een uitsterfregeling, die minder nadelig is voor de eigenaar, mogelijk was.
De Afdeling verklaart het beroep gegrond en vernietigt het besluit voor het plandeel met de enkelbestemming 'Bos' en de aanduiding 'specifieke vorm van wonen - persoonsgebonden overgangsrecht' op het perceel. Voor dat perceel herleeft het bestemmingsplan 'Landelijk gebied Bronckhorst' uit 2017. Het recreatieve gebruik van de caravan blijft legaal, omdat het sinds 1984 wordt beschermd door het algemene gebruiksovergangsrecht. De raad moet dat bij een toekomstige wijziging van het omgevingsplan in acht nemen. De raad moet binnen vier weken zorgen dat de vernietiging in het elektronische plan wordt verwerkt, de proceskosten van € 1.941,45 vergoeden en het griffierecht van € 184,00 terugbetalen.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Raad van State wijst Woo-hoger beroep af wegens misbruik van recht door man Een man uit Noord-Brabant wilde informatie van de deken van de orde van advocaten in Oost-Brabant. Op 17 november 2022 deed hij een verzoek op grond van de Wet open overheid (Woo), de wet die burgers het recht geeft overheidsinformatie op te vragen. Het verzoek ging over zijn eigen hoger beroep in een eerdere zaak. Zijn eerste advocaat zou daarin zijn gevraagd de bezwaren tegen een vonnis uit te werken, en de tweede advocaat zou zijn verdediging terzijde hebben gelegd ten gunste van een eigen aanpak. Daardoor zou hij zonder raadsman hebben moeten verdedigen. De man vroeg om openbaarmaking van informatie over het vervangen van de op toevoeging (gesubsidieerde rechtsbijstand) werkende raadsman.
De deken vond het verzoek onduidelijk. Op 22 november 2022 vroeg hij de man zijn verzoek te preciseren, en de man reageerde daarop op 28 november 2022. Dat bleek niet genoeg. Een telefoontje om het verzoek te verduidelijken lukte niet, waarna de deken de man vroeg zelf te bellen. Hij reageerde op 13 december 2022 per brief. Bij besluit van 16 december 2022 nam de deken het verzoek niet in behandeling, omdat de man zijn verzoek onvoldoende had gepreciseerd. Het bezwaar daartegen verklaarde de deken op 30 januari 2023 ongegrond.
De rechtbank Oost-Brabant verklaarde het beroep van de man op 21 juni 2024 ongegrond. Volgens de rechtbank was het verzoek te algemeen en te onduidelijk geformuleerd. De man had meerdere keren de kans gekregen het te verduidelijken, maar had dat niet gedaan en had geweigerd te bellen. De deken had hem volgens de rechtbank voldoende geholpen en hoefde het verzoek dus niet te behandelen.
In hoger beroep betoogde de man dat zijn verzoek wel duidelijk genoeg was en de deken het in behandeling had moeten nemen. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State kwam daar niet aan toe. Zij oordeelde ambtshalve, dus zonder dat een partij daarom had gevraagd, dat de man misbruik maakt van het recht om hoger beroep in te stellen. De Afdeling verwees naar haar uitspraak van dezelfde dag in een andere zaak van de man. Daarin had zij zijn hoger beroep al niet-ontvankelijk verklaard, omdat hij herhaaldelijk dezelfde verzoeken doet, veel kansloze klachten indient en evenzoveel procedures voert, onduidelijke processtukken indient en niet meewerkt. Het procesgedrag in deze zaak past volgens de Afdeling in dat patroon. De man wordt geacht te weten dat dit hoger beroep evident geen kans van slagen heeft.
De Afdeling verklaarde het hoger beroep daarom niet-ontvankelijk. De inhoud van het Woo-verzoek is niet beoordeeld, dus de uitspraak van de rechtbank blijft staan. De deken hoeft de proceskosten van de man niet te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Raad van State: woonboot-bewoners kunnen woontoren Leeuwarden niet tegenhouden, tien beroepen niet-ontvankelijk Op een kantoorperceel aan de Harlingertrekweg in Leeuwarden, waar tot voor kort het kantoorpand van De Friesland Zorgverzekeraar stond, mag een woontoren van 43 meter hoog komen. De gemeenteraad stelde in januari 2025 een bestemmingsplan vast dat op dit perceel maximaal 150 woningen toestaat. In de eerste fase komt in de zuidwestelijke hoek een nieuwe toren met maximaal 35 appartementen en kleinschalige commerciële voorzieningen op de begane grond. In de tweede fase wordt het bestaande kantoorpand omgebouwd tot woongebouw, met een extra bouwlaag op enkele plekken en nieuwe balkons. Ontwikkelaar is OWC De Friesland B.V.
Bewoners van woonboten die aan de kade van de Harlingertrekweg liggen, kwamen in beroep tegen het deel van het plan dat de woontoren mogelijk maakt. Zeventien mensen tekenden het beroepschrift. De gemeenteraad vond dat niet iedereen belanghebbende was. Tien van hen wonen op 192 tot 362 meter van de toren. De Raad van State oordeelde dat zij geen gevolgen van enige betekenis zullen ondervinden, omdat de afstand daarvoor te groot is. Hun beroep is daarom niet-ontvankelijk en de Afdeling bestuursrechtspraak behandelde het niet inhoudelijk.
De andere zeven bewoners liggen op 18 tot 100 meter van de toren en hebben er zicht op. De raad stelde dat ook zij geen belanghebbenden zijn, omdat zij geen exclusief gebruiksrecht hebben op de grond waarop hun boot ligt. Zij hebben alleen een ligplaatsvergunning voor gemeentelijk vaarwater. De Afdeling wees dat af: met die vergunning mogen zij daar met hun woonboot liggen en wonen, waardoor hun belang zich voldoende onderscheidt van dat van willekeurige anderen. Hun beroep is ontvankelijk.
Inhoudelijk slaagde geen van hun bezwaren. Hinder tijdens de bouw, zoals geluid, trillingen en bouwverkeer, betreft volgens de Afdeling de uitvoering van het plan en niet het plan zelf, en valt daarom buiten de toetsing. Over privacy overwoog de Afdeling dat de dichtstbijzijnde woonboten op 20 meter van de toren en 15 meter van de horeca liggen, ruim boven de norm van 2 meter uit het Burgerlijk Wetboek. De woonruimten liggen grotendeels onder de kade en de ramen zijn klein. Het uitzicht verandert wel, maar niet onevenredig, in een stedelijk gebied waar de bewoners nu ook al tegen bebouwing aankijken. De zonnestudie liet zien dat de toren niet tot nauwelijks tot minder zonuren leidt, en de bewoners bestreden die studie niet.
Ook het verwachte windprobleem hield geen stand. Volgens het windonderzoek is er geen risico op windgevaar voor voetgangers en fietsers, en de bewoners onderbouwden niet waarom dat onderzoek onjuist zou zijn. Het verkeersonderzoek rekent met 293 tot 299 extra motorvoertuigen per etmaal, die de Tesselschadestraat zonder knelpunten kan verwerken. De parkeerbehoefte van 395 plaatsen in fase 1 en 301 in fase 2 wordt gedekt door ongeveer 200 plaatsen op eigen terrein en 200 op het aangrenzende terrein. Dat de voorzieningen in de buurt, zoals scholen, huisartsen en supermarkten, onder druk komen, onderbouwden de bewoners helemaal niet. Dat hun belangen niet zijn meegewogen, vond de Afdeling evenmin aannemelijk.
Op het plan was het recht van vóór 1 januari 2024 nog van toepassing, omdat het ontwerp op 21 december 2023 ter inzage lag en dus vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet. De Afdeling verklaarde het beroep van de tien bewoners op grote afstand niet-ontvankelijk en het beroep van de overige zeven ongegrond. Het plan blijft daarmee in stand. De gemeente hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Rechtbank wijst Woo-beroep Utrecht af maar laat gemeente € 200 griffierecht terugbetalen Een man uit de regio Utrecht vroeg de gemeente Utrecht op 20 en 24 februari 2026 om informatie op grond van de Wet open overheid (Woo), de wet waarmee burgers overheidsinformatie kunnen opvragen. De gemeente besliste niet binnen de wettelijke termijn. Daarop stelde de man op 14 september 2026 beroep in bij de rechtbank, omdat het college van burgemeester en wethouders volgens hem niet volledig had beslist.
Na het beroep ging de gemeente alsnog aan de slag. Op 31 augustus 2026 nam het college een eerste deelbesluit en op 12 oktober 2026 een tweede en laatste deelbesluit op de verzoeken. Op 16 oktober 2026 liet de man de rechtbank weten dat hij zijn beroep wilde handhaven.
De rechtbank besloot zonder zitting, omdat een mondelinge behandeling in deze zaak niet nodig was. De man wilde met zijn beroep bereiken dat de gemeente alsnog een besluit nam op zijn verzoeken. Met het besluit van 12 oktober 2026 had de gemeente volledig beslist en was dat doel bereikt. Daarmee was zijn belang bij een beroep tegen het uitblijven van een besluit weggevallen. Dat deel van het beroep is daarom kennelijk niet-ontvankelijk.
Een beroep tegen het niet tijdig nemen van een besluit heeft van rechtswege ook betrekking op een besluit dat alsnog wordt genomen. Omdat het hier om de beoordeling van een Woo-verzoek gaat, vond de rechtbank het wenselijk dat de gemeente het besluit eerst zelf opnieuw bekijkt. Zij stuurde het beroep tegen het besluit van 12 oktober 2026 daarom door naar het college, dat het als bezwaarschrift moet behandelen. Over de inhoud van dat besluit doet de rechtbank dus geen uitspraak.
De man kreeg wel gelijk op één punt. Toen hij beroep instelde, was de gemeente in gebreke gesteld en had zij nog steeds niet beslist. Hij heeft het beroep dus terecht ingesteld. De rechtbank bepaalde daarom dat de gemeente het griffierecht van € 200 aan hem moet vergoeden. Proceskosten die voor vergoeding in aanmerking komen, waren er niet.
De rechtbank verklaarde het beroep tegen het uitblijven van een besluit niet-ontvankelijk, verwees het beroep tegen het besluit van 12 oktober 2026 door naar het college voor behandeling als bezwaar en droeg de gemeente op € 200 griffierecht aan de man te vergoeden.
Rechtbank Midden-Nederland · 11 november 2026
Bestuursrecht; Bestuursprocesrecht Raad van State: klooster Mariabosch in Baexem hoeft geen gemeentelijk monument te worden, sloop mag In Baexem, gemeente Leudal, staat het kloostercomplex Mariabosch. Het bestaat uit een kapel uit 1933, een middendeel uit 1877 met een tussendeel uit 1934 en een poortgebouw uit 1954. Sinds 2010 is het complex geen klooster meer. Het middendeel, waarvan het Oude Klooster uit 1877 deel uitmaakt, is niet in gebruik. In 2012 zijn de kapel, het poortgebouw en andere onderdelen als gemeentelijk monument aangewezen. Het middendeel niet, want dat zou worden vervangen door nieuwbouw. Het complex moet huisvesting bieden aan onder meer het Samen Zorgen Huis Leudal, dat sinds 2019 in de kapel zit.
Erfgoedvereniging Bond Heemschut vroeg het college van burgemeester en wethouders van Leudal in 2019 om het Oude Klooster alsnog als monument aan te wijzen. Volgens de vereniging heeft dit oudste deel van het complex een grote cultuurhistorische waarde. Het college wees de aanvraag af bij besluit van 22 december 2020 en hield die afwijzing na bezwaar overeind in een besluit van 22 februari 2022. Het college erkende de cultuurhistorische waarde, maar vond dat de herontwikkeling van het hele complex tot zorglocatie zwaarder weegt. Daarvoor moet het hele middendeel worden gesloopt. Het college baseerde zich op artikel 5, derde lid, van de Erfgoedverordening Leudal 2018. Daarin staat dat een pand niet wordt aangewezen als de eigenaar aantoonbaar onevenredig wordt benadeeld of de ontwikkelmogelijkheden aantoonbaar onevenredig worden beperkt.
De rechtbank Limburg verklaarde het beroep van Bond Heemschut op 4 april 2025 gegrond wegens een motiveringsgebrek. Het college had dat gebrek volgens de rechtbank hersteld met een nadere motivering van 25 september 2024. Daarom liet de rechtbank de rechtsgevolgen van het vernietigde besluit in stand. Ook kende zij de vereniging een schadevergoeding van € 875 toe van het college en € 875 van de Staat wegens overschrijding van de redelijke termijn. Bond Heemschut ging in hoger beroep tegen het in stand laten van de rechtsgevolgen.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State verwerpt alle bezwaren. Eerst het verwijt dat het college niet op de aanvraag zou hebben beslist. De vereniging had in bezwaar inderdaad al aangevoerd dat zij alleen het Oude Klooster bedoelde en niet het hele middendeel. Toch is er geen gebrek in de besluitvorming. Het Oude Klooster maakt deel uit van het middendeel, en doordat het college vasthield aan sloop van het hele middendeel, beslistte het ook over het Oude Klooster.
Ook het verwijt dat het college onzorgvuldig te werk ging, slaagt niet. Een waardebepaling met het puntensysteem uit de beleidsregels had niets veranderd, omdat de cultuurhistorische waarde niet ter discussie stond. Het alternatieve plan van de vereniging was bovendien beoordeeld en bleek niet uitvoerbaar, omdat delen ervan op gronden liggen met een beschermingszone in het omgevingsplan. De vereniging kon dat plan schriftelijk toelichten en had dat ook mondeling kunnen doen op de hoorzitting in bezwaar. Het college onderzocht wel degelijk of het Oude Klooster te behouden was: uit een studie van Satijnplus Architecten uit 2009 bleek dat behoud van het middendeel door de slechte bouwkundige staat niet mogelijk was.
Ook het herstel van het motiveringsgebrek houdt stand. Alleen bij sloop van het hele middendeel kunnen er 40 nieuwbouwappartementen komen. Bij behoud van het Oude Klooster zijn dat er hooguit 20: 10 in het gerenoveerde middendeel en 10 in een nieuwbouwblok. Het alternatieve plan van de vereniging met 36 appartementen strijdt met het omgevingsplan vanwege onder meer een veiligheidszone, een geurzone en een beschermingszone voor een watergang. Dat de vereniging dit niet gemotiveerd betwistte, telde mee. Met 20 appartementen stijgen de kosten per appartement zo sterk dat de herontwikkeling in gevaar komt. De Afdeling deelt ook het oordeel dat het Oude Klooster in slechte bouwkundige staat verkeert, zoals blijkt uit een rapport van DOOK erfgoedwerk van 30 augustus 2024. Een visuele inspectie door de vereniging waarbij de buitengevels nog goed leken, verandert dat niet.
Bij de belangenafweging telt volgens de Afdeling mee dat naast monumentenzorg ook volkshuisvesting, leefbaarheid en toegang tot medische zorg spelen, en dat het behoud van de waardevollere delen van het complex in het gedrang komt als de herontwikkeling niet doorgaat. Het college mocht daarom meer gewicht geven aan het voorkomen van onevenredige benadeling van de eigenaar dan aan behoud van het Oude Klooster.
Het hoger beroep is ongegrond. De Afdeling bevestigt de uitspraak van de rechtbank voor zover aangevallen. Het Oude Klooster wordt dus geen gemeentelijk monument en het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht