Rechter verbiedt ziekenhuis Nij Smellinghe nierkankerzorg na besluit zorgverzekeraars Ziekenhuis Nij Smellinghe in Drachten moet stoppen met operaties en andere behandelingen bij (verdenking op) nierkanker. De voorzieningenrechter van de rechtbank Overijssel verbiedt het ziekenhuis die zorg nog langer te verlenen, zodat die in Friesland geconcentreerd wordt bij Frisius MC in Leeuwarden. Het gaat om een beslissing in kort geding, een snelle voorlopige procedure.
Achtergrond is het Integraal Zorgakkoord (IZA) van september 2022, dat het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport sloot met veertien zorgorganisaties. Daarin staat dat hoogcomplexe oncologische zorg meer geconcentreerd moet worden en dat minimale aantallen behandelingen per ziekenhuislocatie gelden, de zogeheten volumenormen. Voor de lokale behandeling van (verdenking op) niercelkanker werd die norm vastgesteld op 50 behandelingen per locatie per jaar. Voor partiële nefrectomieën, operaties waarbij een deel van de nier wordt verwijderd, geldt daarnaast een bestaande norm van 20 per jaar. De brancheorganisaties Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ), waarvan Nij Smellinghe lid is, ondertekenden het akkoord.
In Friesland bieden zowel Frisius MC als Nij Smellinghe deze zorg aan, terwijl er te weinig patiënten zijn om beide aan de norm te laten voldoen. De ziekenhuizen kwamen er onderling niet uit. Daarom besloten de marktleiders Zilveren Kruis en VGZ in oktober 2025 tot herallocatie, het verplaatsen van de zorg op basis van de cijfers. Frisius haalde de normen, Nij Smellinghe niet: in 2024 had Nij Smellinghe 31 behandelingen en geen enkele partiële nefrectomie, en gemiddeld over 2022 tot en met 2024 waren dat 48 behandelingen en 4 partiële nefrectomieën. De verzekeraars kopen sinds 1 januari 2026 geen partiële nefrectomieën meer in bij Nij Smellinghe en vanaf 1 januari 2027 ook de overige lokale behandelingen niet meer. Nij Smellinghe bleef de ingrepen echter uitvoeren en verwijst voor de vergoeding naar artikel 13 van de Zorgverzekeringswet: de patiënt krijgt 75 procent vergoed en het ziekenhuis draagt de overige 25 procent zelf.
Nij Smellinghe stelde zich niet gebonden te achten aan het akkoord, omdat de NVZ niet bevoegd zou zijn geweest om verplichtingen voor leden aan te gaan. De voorzieningenrechter vindt het aannemelijk dat de bodemrechter het besluit van de NVZ om het IZA aan te gaan nietig verklaart, omdat de statuten daar geen grondslag voor bieden. Toch is het ziekenhuis gebonden. Een nietig verenigingsbesluit kan niet worden tegengeworpen aan zorgverzekeraars die het gebrek niet kenden en niet hoefden te kennen, en daarover is geen discussie gevoerd. Bovendien had Nij Smellinghe zelf op 9 september 2022 tijdens de ledenvergadering ingestemd en heeft het nooit eerder betwist gebonden te zijn. Daarmee is het ziekenhuis ook gebonden aan de afspraken die uit het akkoord voortvloeien, tot en met het Concentratiebesluit.
Ook de inhoudelijke bezwaren van het ziekenhuis slagen niet. De verzekeraars keken terecht naar de cijfers over 2024, het afgelopen jaar toen het besluit viel, en niet naar 2025 of 2026. Het gemiddelde over drie jaar pakte voor het ziekenhuis eerder gunstig uit. Omdat de partijen op het derde escalatieniveau uit de afgesproken procesbeschrijving waren beland, mochten de verzekeraars alleen op de volumenormen letten en was het besluit niet te vroeg genomen. De doorzettingsmacht van de minister speelt geen rol, want de normen en de uitvoering ervan zijn juist afgesproken. Het verweer dat het ziekenhuis aan andere SONCOS-normen voldoet, gaat niet op omdat die niet bepalend waren voor het besluit.
De rechter ziet verschil tussen niet meer inkopen van zorg en het verbieden van behandelingen, maar vindt het verbod toch toewijsbaar. Door de ingrepen voort te zetten schendt Nij Smellinghe een verbintenis uit het akkoord, en de verzekeraars hebben recht op nakoming. Dat de gevolgen voor het ziekenhuis ingrijpend zijn, weegt volgens de rechter niet op tegen hun belang. ZN heeft als partij bij het akkoord eveneens voldoende belang om te procederen.
De voorzieningenrechter gebiedt Nij Smellinghe het Concentratiebesluit uit te voeren en verbiedt het ziekenhuis om vanaf 30 dagen na het vonnis partiële nefrectomieën te verrichten en vanaf 1 januari 2027 de overige lokale behandelingen bij (verdenking op) nierkanker. Het ziekenhuis moet de proceskosten van € 2.815,57 betalen.
Rechtbank Overijssel · 12 november 2026
Civiel Recht A-G: bruiklener mag woning niet zomaar verhuren; arrest hof moet worden vernietigd Twee broers kochten in 2019 een woning van de familie van de man die er al woonde. Met hun vader, die namens hen onderhandelde, werd afgesproken dat de verkoper de woning vijftien jaar lang mocht blijven gebruiken, zonder huur te betalen. Hij betaalt alleen gas, water, licht en de WOZ-aanslagen. Hij verblijft geregeld in Spanje en verhuurde de woning aan derden. De broers vinden dat hij dat niet mocht en ontbonden de overeenkomst in februari 2023. Partijen zijn het erover eens dat het om bruikleen gaat: gebruik van een zaak om niet.
De rechtbank Noord-Holland en het gerechtshof Amsterdam wezen de vorderingen van de broers af. Volgens het hof was de bruiklener niet verplicht zelf in de woning te wonen en was niet gebleken dat verhuur was verboden. Het hof vond dat de regel uit het huurrecht, die onderverhuur van een woning verbiedt, niet geldt omdat het hier om bruikleen gaat. De broers gingen in cassatie.
In zijn conclusie vindt advocaat-generaal Valk (Parket bij de Hoge Raad) dat het hof is uitgegaan van het verkeerde vertrekpunt. Zijn uitgangspunt: een bruiklener mag de zaak die hij om niet in gebruik heeft gekregen niet aan een derde in gebruik geven, tenzij anders is overeengekomen. Hij wijst erop dat de oudere Nederlandse literatuur dat zo zag en dat het ontwerp voor het nieuwe Burgerlijk Wetboek dat voorschreef. Ook in Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, Italië, Portugal, Frankrijk, België en Engeland geldt die regel. De wettelijke regeling van bruikleen stamt uit 1838 en noemt het onderwerp niet uitdrukkelijk, maar volgens de A-G kan de rechter het als regel van aanvullend recht aanvaarden.
De A-G bespreekt ook de nieuwere Nederlandse schrijvers die meer ruimte willen laten voor een beoordeling per geval. Hij vindt hun argumenten niet overtuigend. Een geleend renpaard dat tijdelijk aan een ander wordt gegeven is volgens hem een uitzonderlijk geval. Bruikleen wordt gewoonlijk verleend met het oog op de persoon van de bruiklener. Bij verhuur komt daar iets bij: de bruiklener haalt dan geldelijk gewin uit wat hem om niet is gegund. Bij een woning zijn de argumenten volgens hem nog sterker. Voor huur van woonruimte verbiedt de wet onderverhuur, mede omdat een onderhuurder bescherming geniet. Dat geldt volgens de A-G ook voor bruikleen van een woning, want de uitlener mag niet worden geconfronteerd met huurders of onderbruikleners. Wil de bruiklener toch verhuren, dan moet hij stellen en bewijzen dat dit is overeengekomen. Het hof liet dat niet op hem rusten maar zette het gebrek aan bewijs op rekening van de uitleners.
Over het middel zelf is de A-G kort. Onderdeel 1 slaagt, omdat het hof de hoofdregel en de verdeling van stelplicht en bewijslast heeft miskend. De feitelijke beoordeling van het hof is volgens hem van dat onjuiste vertrekpunt doortrokken. Onderdeel 2 bespreekt hij bewust niet, omdat dat aan het verwijzingshof is. Als de overeenkomst alsnog zo wordt uitgelegd dat verhuur was toegestaan, kan de uitkomst anders zijn, maar dan moet het hof van de juiste regel uitgaan. Voor het geval dat de bruiklener zonder toestemming verhuurt, wijst hij erop dat de uitlener de overeenkomst kan beëindigen en de zaak kan terugvorderen.
De conclusie van de A-G strekt tot vernietiging van het arrest van het hof en verwijzing van de zaak. De Hoge Raad beslist later of hij dat advies volgt. Tegen de bruiklener is in cassatie verstek verleend.
Parket bij de Hoge Raad · 13 november 2026
Civiel Recht Rechtbank Rotterdam houdt oordeel aan over bevoegdheid in geschil tussen koper en Nestex over auto en geldlening Een vrouw dagvaardde het Belgische bedrijf Nestex B.V. voor de Rechtbank Rotterdam na een mislukte aankoop van een Audi Q3 Sportback en een onbetaalde geldlening. Nestex betwistte de bevoegdheid van de Nederlandse rechtbank en beriep zich op een forumkeuze in haar algemene voorwaarden, die de exclusieve bevoegdheid toekent aan de rechtbank in het Belgische arrondissement waar Nestex is gevestigd.
De zaak draait om twee geschillen tegelijk. De vrouw kocht in juli 2025 een auto van Nestex voor € 34.500, maar de wagen bleek bij aflevering meerdere gebreken te hebben. Na een ingebrekestelling en sommatie weigerde Nestex te repareren of de koopsom terug te betalen, waarop de vrouw de koopovereenkomst buitengerechtelijk ontbond. Zij vordert € 39.365, bestaande uit de koopprijs, een BPM-aanslag en herstelkosten. Daarnaast had zij in de zomer van 2025 in totaal € 45.000 aan Nestex geleend voor de aankoop en doorverkoop van auto's. Nestex betaalde slechts € 2.000 terug en trok zich na de ontbinding van de koopovereenkomst volledig terug uit het contact. De vrouw vordert het resterende geleende bedrag van ruim € 44.800 terug.
Omdat Nestex in België is gevestigd, moet de rechtbank nagaan of zij internationaal bevoegd is. Dat toetst zij aan de Europese verordening Brussel I bis, die de bevoegdheid van rechtbanken in de EU regelt bij grensoverschrijdende burgerlijke en handelszaken. De rechtbank concludeert dat zij in beginsel bevoegd is voor beide vorderingen: de geldlening moet worden terugbetaald in Capelle aan den IJssel, de woonplaats van de vrouw, en de auto moest daar ook worden afgeleverd. Beide aanknopingspunten wijzen naar het rechtsgebied van Rechtbank Rotterdam.
Over de geldlening is de rechtbank bovendien duidelijk: de algemene voorwaarden van Nestex zijn alleen van toepassing op offertes, bestellingen, verkopen en werkzaamheden, niet op leningsovereenkomsten. De forumkeuze voor de Belgische rechter in artikel 9.2 van die voorwaarden staat de bevoegdheid van de Rotterdamse rechtbank voor de lening dan ook niet in de weg.
Voor de koopovereenkomst ligt dat anders. Die valt wél binnen het toepassingsbereik van de algemene voorwaarden. De vrouw betwist echter dat zij die voorwaarden ooit heeft aanvaard: zij stelt dat ze pas achteraf, bij de factuur van 2 november 2025, zijn meegezonden, en dus ná het sluiten van de koopovereenkomst. Dat is een cruciaal punt, omdat een forumkeuze op grond van Brussel I bis alleen geldig is als zij tijdig en uitdrukkelijk is overeengekomen. Nestex heeft op deze stelling nog niet kunnen reageren.
De rechtbank houdt haar oordeel over de bevoegdheid ten aanzien van de koopvordering aan en verwijst de zaak naar de rol van 11 november 2026, zodat Nestex alsnog bij akte kan reageren op het standpunt van de vrouw over de tijdigheid van de algemene voorwaarden. Iedere verdere beslissing is aangehouden.
Rechtbank Rotterdam · 28 oktober 2026
Civiel Recht Rechtbank wijst iPhone-batterijclaim tegen Apple af: te weinig steun van gedupeerden voor Stichting Aequitas Honderdduizenden Nederlanders bezaten in 2017 en 2018 een iPhone waarvan de prestaties werden afgeremd door een software-update. Volgens Stichting Aequitas Belangenbehartiging heeft Apple die gebruikers niet eerlijk geïnformeerd over problemen met de batterij en over de energiebeheerfunctie die de snelheid van het toestel verminderde. De stichting wil via een collectieve actie dat Apple de schade vergoedt, die zij voorlopig begroot op € 316.600.000. De rechtbank Amsterdam komt niet aan de vraag toe of Apple iets te verwijten valt, want de stichting mocht deze procedure niet voeren.
Het gaat om de iPhone 6, 6 Plus, 6s, 6s Plus, de eerste generatie SE en de iPhone 7 en 7 Plus. Bij sommige van deze toestellen schakelde de telefoon onverwacht uit, vooral bij een laag oplaadniveau, een oudere batterij of lage temperaturen. Apple introduceerde daarop met de update iOS 10.2.1 van 23 januari 2017 een energiebeheerfunctie die pieken in het stroomverbruik beperkt. Voor de iPhone 7 volgde iOS 11.2 op 2 december 2017. De laatste relevante update verscheen op 29 maart 2018. Stichting Aequitas verwijt Apple dat het bedrijf niet duidelijk meldde dat de prestaties van de toestellen daardoor opzettelijk werden vertraagd.
De zaak is aangespannen tegen Apple Inc. uit Californië en de Nederlandse vennootschappen Apple Benelux, Apple Holding en Apple Retail Netherlands. Het is een collectieve actie onder de Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie (WAMCA). De rechter beoordeelt eerst of de belangenorganisatie ontvankelijk is, en pas daarna of de claim inhoudelijk deugt.
De rechtbank toetst vooral aan het representativiteitsvereiste. Een belangenorganisatie moet de steun hebben van een voldoende groot deel van de groep voor wie zij opkomt. De Hoge Raad overwoog op 17 juli 2026 in een andere WAMCA-zaak dat het niet genoeg is dat een niet te verwaarlozen aantal personen achter de actie staat. Het aantal deelnemers moet worden afgezet tegen de totale groep.
Bij Stichting Aequitas hadden zich bij dagvaarding 14.705 deelnemers aangemeld, op de datum van de mondelinge behandeling volgens de stichting 16.362. Stichting Aequitas zelf schat het aantal getroffen iPhones op ruim 4,4 miljoen. Omdat het aanmeldformulier uitgaat van één iPhone per deelnemer en de stelling dat veel mensen meerdere toestellen hadden niet is onderbouwd, stelt de rechtbank de totale groep ongeveer gelijk aan dat aantal. Dan steunt slechts 0,33 procent (bij 14.705 deelnemers) tot 0,37 procent (bij 16.362 deelnemers) van de groep de vordering.
Die kleine achterban kan alleen voldoende zijn als andere omstandigheden dat goedmaken. Stichting Aequitas wees erop dat alle iPhone-modellen onder de deelnemers vertegenwoordigd zijn en dat ConsumentenClaim de aanmeldingen verwerkt. De rechtbank vindt dat onvoldoende. Over de samenstelling van de totale groep is niets bekend, dus zegt de verdeling over de modellen niets over een goede afspiegeling. Dat ConsumentenClaim de administratie verzorgt, zegt volgens de rechtbank evenmin iets over de steun onder gedupeerden.
Daar komt bij dat niet vaststaat dat de aangemelde deelnemers wel tot de groep behoren zoals de stichting die zelf heeft gedefinieerd. Volgens het rapport van RSM Netherlands Accountants zijn niet vastgelegd welke update zij installeerden, of zij toen in Nederland woonden, of zij het batterijvervangingsprogramma voor de iPhone 6s hebben gebruikt en hoeveel van hen als bedrijf in plaats van als particulier handelden. De overige ontvankelijkheidseisen bespreekt de rechtbank niet meer.
Apple vroeg ook om een vervijfvoudigde proceskostenveroordeling, omdat de vorderingen tegen de Nederlandse Apple-vennootschappen summierlijk ondeugdelijk zouden zijn. De rechtbank wijst dat af. Tegen Apple Inc. is dat verweer niet gevoerd, en niet is gebleken dat voor de Nederlandse gedaagden meer kosten zijn gemaakt. Daarom geldt het gewone liquidatietarief.
De rechtbank verklaart Stichting Aequitas niet-ontvankelijk in haar vorderingen en veroordeelt haar in de proceskosten van Apple, begroot op € 19.639. Dat bedrag bestaat uit € 10.188 griffierecht, € 9.262 salaris voor de advocaat en € 189 nakosten.
Rechtbank Amsterdam · 11 november 2026
Civiel Recht Rechtbank stelt gedeelde verantwoordelijkheid vast bij gebrekkige glascontainers na tegenstrijdige specificaties in aanbesteding Gemeenschappelijke Regeling Cure, een afvalverwerkingsorganisatie in de regio Eindhoven, en leverancier VConsyst B.V. uit Genemuiden staan tegenover elkaar in een geschil over gebrekkige ondergrondse glascontainers. Cure nam containers af bij VConsyst en stelde vast dat kettingen braken en bodemkleppen verbogen. Ze vordert onder meer gedeeltelijke ontbinding van de overeenkomst en schadevergoeding van ruim € 553.000.
In een eerder tussenvonnis had de rechtbank al vastgesteld dat VConsyst moet bewijzen dat de schade het gevolg is van oneigenlijk of buitennormaal gebruik door Cure, zodat de garantie niet van toepassing zou zijn. Beide partijen lieten partijdeskundigen aan het woord tijdens een verhoor op 20 maart 2026. De deskundige van VConsyst betoogde aan de hand van berekeningen dat de kettingen zijn blootgesteld aan krachten boven de toegestane werkbelasting. De twee deskundigen van Cure stelden op basis van materiaalonderzoek dat putjes in het staal, mogelijk door een onjuist uitgevoerde zoutbadbehandeling tijdens productie, corrosie hebben versneld en daardoor kettingbreuk hebben veroorzaakt.
Na bestudering van alle verklaringen concludeert de rechtbank dat de deskundigen het op hoofdlijnen eens zijn: zowel overbelasting als corrosie zijn denkbare oorzaken en kunnen tegelijk hebben plaatsgevonden. Bovendien acht de rechtbank aannemelijk dat een mate van overbelasting zich heeft voorgedaan, maar dat dit niet betekent dat chauffeurs van Cure fouten hebben gemaakt. De schade ontstond sluipend en was niet eerder te ontdekken.
Het centrale nieuwe inzicht van de rechtbank betreft een tegenstrijdigheid in de contractuele specificaties. Eis E1-24 uit het programma van eisen schreef een vrije slag van 600 millimeter voor, terwijl eis E1-5 via een verwijzing naar een NEN-norm een maximum van 500 millimeter voorschreef. VConsyst heeft de containers gebouwd op 500 millimeter, Cure stelde het hijsblok in op 600 millimeter. Die discrepantie is volgens de rechtbank de kern van het probleem.
De rechtbank oordeelt dat beide partijen, als ervaren professionals, verplicht waren deze tegenstrijdigheid op te merken, met elkaar te bespreken en op te lossen. Cure gaf onduidelijke en tegenstrijdige specificaties op; VConsyst liet na die onduidelijkheid aan de kaak te stellen. Daarmee dragen beide partijen naar het voorlopige oordeel van de rechtbank een gelijke verantwoordelijkheid voor de ontstane schade.
Dit leidt de rechtbank tot de voorlopige conclusie dat een verdeling bij helfte van de nadelen voor de hand ligt, mogelijk te bereiken via gedeeltelijke ontbinding van de overeenkomst over en weer. Partijen krijgen de gelegenheid zich hierover uit te laten, net als over de vraag of bij deze tegenstrijdigheid überhaupt een garantie van toepassing is. Ook mag Cure nog reageren op een aanvullende schriftelijke verklaring die de deskundige van VConsyst na het verhoor indiende.
De rechtbank wijst op dit moment nog geen vorderingen definitief toe of af. De zaak wordt verwezen naar de rol van 13 januari 2027, waarbij beide partijen zich mogen uitlaten over de aanvulling van rechtsgronden. Iedere verdere beslissing wordt aangehouden.
Rechtbank Oost-Brabant · 28 oktober 2026
Civiel Recht