A-G: bruiklener mag woning niet zomaar verhuren; arrest hof moet worden vernietigd Twee broers kochten in 2019 een woning van de familie van de man die er al woonde. Met hun vader, die namens hen onderhandelde, werd afgesproken dat de verkoper de woning vijftien jaar lang mocht blijven gebruiken, zonder huur te betalen. Hij betaalt alleen gas, water, licht en de WOZ-aanslagen. Hij verblijft geregeld in Spanje en verhuurde de woning aan derden. De broers vinden dat hij dat niet mocht en ontbonden de overeenkomst in februari 2023. Partijen zijn het erover eens dat het om bruikleen gaat: gebruik van een zaak om niet.
De rechtbank Noord-Holland en het gerechtshof Amsterdam wezen de vorderingen van de broers af. Volgens het hof was de bruiklener niet verplicht zelf in de woning te wonen en was niet gebleken dat verhuur was verboden. Het hof vond dat de regel uit het huurrecht, die onderverhuur van een woning verbiedt, niet geldt omdat het hier om bruikleen gaat. De broers gingen in cassatie.
In zijn conclusie vindt advocaat-generaal Valk (Parket bij de Hoge Raad) dat het hof is uitgegaan van het verkeerde vertrekpunt. Zijn uitgangspunt: een bruiklener mag de zaak die hij om niet in gebruik heeft gekregen niet aan een derde in gebruik geven, tenzij anders is overeengekomen. Hij wijst erop dat de oudere Nederlandse literatuur dat zo zag en dat het ontwerp voor het nieuwe Burgerlijk Wetboek dat voorschreef. Ook in Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, Italië, Portugal, Frankrijk, België en Engeland geldt die regel. De wettelijke regeling van bruikleen stamt uit 1838 en noemt het onderwerp niet uitdrukkelijk, maar volgens de A-G kan de rechter het als regel van aanvullend recht aanvaarden.
De A-G bespreekt ook de nieuwere Nederlandse schrijvers die meer ruimte willen laten voor een beoordeling per geval. Hij vindt hun argumenten niet overtuigend. Een geleend renpaard dat tijdelijk aan een ander wordt gegeven is volgens hem een uitzonderlijk geval. Bruikleen wordt gewoonlijk verleend met het oog op de persoon van de bruiklener. Bij verhuur komt daar iets bij: de bruiklener haalt dan geldelijk gewin uit wat hem om niet is gegund. Bij een woning zijn de argumenten volgens hem nog sterker. Voor huur van woonruimte verbiedt de wet onderverhuur, mede omdat een onderhuurder bescherming geniet. Dat geldt volgens de A-G ook voor bruikleen van een woning, want de uitlener mag niet worden geconfronteerd met huurders of onderbruikleners. Wil de bruiklener toch verhuren, dan moet hij stellen en bewijzen dat dit is overeengekomen. Het hof liet dat niet op hem rusten maar zette het gebrek aan bewijs op rekening van de uitleners.
Over het middel zelf is de A-G kort. Onderdeel 1 slaagt, omdat het hof de hoofdregel en de verdeling van stelplicht en bewijslast heeft miskend. De feitelijke beoordeling van het hof is volgens hem van dat onjuiste vertrekpunt doortrokken. Onderdeel 2 bespreekt hij bewust niet, omdat dat aan het verwijzingshof is. Als de overeenkomst alsnog zo wordt uitgelegd dat verhuur was toegestaan, kan de uitkomst anders zijn, maar dan moet het hof van de juiste regel uitgaan. Voor het geval dat de bruiklener zonder toestemming verhuurt, wijst hij erop dat de uitlener de overeenkomst kan beëindigen en de zaak kan terugvorderen.
De conclusie van de A-G strekt tot vernietiging van het arrest van het hof en verwijzing van de zaak. De Hoge Raad beslist later of hij dat advies volgt. Tegen de bruiklener is in cassatie verstek verleend.
Parket bij de Hoge Raad · 13 november 2026
Civiel Recht Hoge Raad verklaart cassatieberoep niet-ontvankelijk: griffierecht van BV niet betaald, geen prejudiciële vragen Een bedrijf dat in cassatie wilde gaan tegen een uitspraak in een belastingzaak, kwam bij de Hoge Raad niet verder dan de voordeur. Het griffierecht, het bedrag dat je moet betalen om een procedure in behandeling te laten nemen, werd niet voldaan. Daarmee kwam de Hoge Raad niet toe aan de vraag of het gerechtshof het bij het rechte eind had.
De griffier van de Hoge Raad wees het bedrijf, een besloten vennootschap die in de uitspraak wordt aangeduid als belanghebbende, op 17 juli 2026 bij aangetekende brief op de verplichting om griffierecht te betalen. Daarvoor kreeg het een termijn van vier weken. Volgens de gegevens van PostNL is die brief afgehaald op de afhaallocatie. Het griffierecht werd daarna niet betaald.
Op 20 augustus 2026 plaatste de griffier een bericht in het digitale dossier van het bedrijf. Daarin kreeg het de kans om uit te leggen waarom het griffierecht niet was betaald. Het bedrijf gebruikte die gelegenheid met een brief van 16 september 2026, die het via het webportaal van de Hoge Raad indiende.
In die brief voerde het bedrijf geen praktische reden aan voor het uitblijven van de betaling, maar een principieel bezwaar. Het vond dat het niet past bij het recht op een doeltreffende voorziening in rechte, vastgelegd in artikel 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, dat een cassatieberoep niet-ontvankelijk wordt verklaard als het griffierecht niet vooraf is betaald. Volgens het bedrijf zou het Hof van Justitie van de Europese Unie, als het daarover wordt gevraagd, oordelen dat griffierecht pas achteraf mag worden geheven bij een ongegrond beroep. Die wijze van heffing zou veel evenrediger zijn dan de regeling in artikel 8:41 van de Algemene wet bestuursrecht. De Hoge Raad zou daarom prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie moeten stellen.
De Hoge Raad ging daar niet in mee. Wat het bedrijf aanvoerde, was volgens de Hoge Raad geen reden om te oordelen dat het niet in verzuim was geweest bij de betaling. Voor het stellen van prejudiciële vragen zag de Hoge Raad geen aanleiding. Daarbij verwees hij naar de overwegingen in een eerder arrest van 12 juni 2026, waarin dezelfde kwestie al aan de orde kwam. Omdat het griffierecht niet was betaald, moest het beroep op grond van artikel 8:41, lid 6, van de Awb niet-ontvankelijk worden verklaard.
De Hoge Raad verklaarde het beroep in cassatie niet-ontvankelijk. Een veroordeling in de proceskosten volgde niet. De uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam van 21 april 2026 blijft daarmee staan.
Hoge Raad · 13 november 2026
Bestuursrecht; Belastingrecht Hoge Raad: Staatssecretaris verliest cassatie in zaak over teruggaaf omzetbelasting Een ondernemer vroeg teruggaaf van omzetbelasting over het eerste kwartaal van 2020, van 1 januari tot en met 31 maart. De Belastingdienst gaf die teruggaaf niet, en zo ontstond een geschil dat langs de rechtbank en het gerechtshof naar de Hoge Raad ging. Waar het geschil precies om draaide, blijkt niet uit het arrest, want de Hoge Raad gaat daar niet op in.
De zaak begon met een beschikking op het verzoek om teruggaaf van omzetbelasting. Daartegen kwam de ondernemer op bij de Rechtbank Noord-Holland. De inspecteur ging vervolgens in hoger beroep bij het Gerechtshof Amsterdam. Dat hof deed op 21 januari 2025 uitspraak, en tegen die uitspraak stelde de Staatssecretaris van Financiën beroep in cassatie in. Belanghebbende, de ondernemer in deze zaak, liet zich daarbij bijstaan door M. Klomp. Beide partijen reageerden nog schriftelijk op elkaars standpunten: de Staatssecretaris diende een conclusie van repliek in, de ondernemer een conclusie van dupliek.
De Hoge Raad heeft de klachten van de Staatssecretaris tegen de uitspraak van het hof beoordeeld. Die klachten kunnen niet leiden tot vernietiging van de uitspraak. Een uitgebreide motivering geeft de Hoge Raad daar niet bij. Hij hoeft dat ook niet te doen, omdat voor de beoordeling van deze klachten geen antwoord nodig is op vragen die van belang zijn voor de eenheid of de ontwikkeling van het recht. Voor zo'n beknopte afdoening biedt artikel 81, lid 1, van de Wet op de rechterlijke organisatie de ruimte.
De uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam blijft daardoor in stand. De Hoge Raad verklaart het beroep in cassatie ongegrond en veroordeelt de Staatssecretaris van Financiën in de proceskosten van de ondernemer voor het geding in cassatie. Die kosten zijn vastgesteld op € 3.736 voor beroepsmatig verleende rechtsbijstand. Daarnaast wordt voor de behandeling van het cassatieberoep griffierecht geheven van de Staatssecretaris.
Hoge Raad · 13 november 2026
Bestuursrecht; Belastingrecht Hoge Raad: beroep tegen belastinguitspraak onontvankelijk door onbetaald griffierecht Een bedrijf dat in belastingzaken tot in cassatie wilde procederen, is bij de Hoge Raad niet ontvangen in zijn beroep. De reden was formeel: het verschuldigde griffierecht is niet betaald. De Hoge Raad heeft de inhoud van de belastingzaak daardoor niet beoordeeld.
Het bedrijf, in de uitspraak aangeduid als belanghebbende, ging in cassatie tegen een uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam van 7 april 2026. Dat arrest betrof een reeks zaken met de nummers 25/1217 tot en met 25/1264. Wat het hof in die zaken precies had beslist, blijkt uit het arrest van de Hoge Raad niet.
De griffier van de Hoge Raad wees het bedrijf op 1 juli 2026 per aangetekende brief op het griffierecht en gaf vier weken om te betalen. Volgens de gegevens van PostNL is de brief afgeleverd op het adres dat het bedrijf zelf had opgegeven. Het griffierecht bleef onbetaald. Op 30 juli 2026 plaatste de griffier daarop een bericht in het digitale dossier, waarin het bedrijf de kans kreeg uit te leggen waarom het niet had betaald. Daarvoor stuurde het bedrijf op 28 augustus 2026 een brief in.
In die brief betoogde het bedrijf dat het niet past bij het recht op een eerlijk proces dat griffierecht vooraf moet worden betaald, op straffe van niet-ontvankelijkheid. Het beriep zich daarvoor op artikel 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, gelezen met artikel 52. Volgens het bedrijf zou het Hof van Justitie van de EU oordelen dat het griffierecht pas achteraf mag worden geheven, en alleen als het beroep ongegrond blijkt. Dat zou evenrediger zijn dan de regeling in artikel 8:41 van de Algemene wet bestuursrecht. De Hoge Raad zou daarom vragen moeten stellen aan het Hof van Justitie.
De Hoge Raad volgde dat niet. Wat het bedrijf aanvoerde, was volgens de Hoge Raad geen reden om aan te nemen dat het niet in verzuim was geweest. Voor het stellen van prejudiciële vragen zag de Hoge Raad geen aanleiding. Daarbij verwees hij naar zijn eerdere arrest van 12 juni 2026, waarin hij dezelfde vraag al had behandeld. Omdat het griffierecht niet was betaald, moest het beroep op grond van artikel 8:41, lid 6, Awb niet-ontvankelijk worden verklaard.
De Hoge Raad verklaart het beroep in cassatie niet-ontvankelijk. Hij veroordeelt niemand in de proceskosten.
Hoge Raad · 13 november 2026
Bestuursrecht; Belastingrecht Hoge Raad wijst beroep van B.V. af: griffierecht niet betaald, geen prejudiciële vragen Een B.V. wilde bij de Hoge Raad in cassatie gaan tegen een uitspraak van het gerechtshof in een belastingzaak, maar betaalde het griffierecht niet. Daardoor is het beroep niet eens inhoudelijk behandeld. De Hoge Raad verklaarde het beroep niet-ontvankelijk, zonder te beoordelen of het hof gelijk had.
Het beroep richtte zich tegen de uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam van 21 april 2026, waarin vier zaken (nrs. 25/1098 tot en met 25/1101) zijn behandeld. Wie in cassatie gaat, moet griffierecht betalen, een vast bedrag voor het in behandeling nemen van de zaak. De griffier van de Hoge Raad schreef het bedrijf daarom op 17 juli 2026 aan met een aangetekende brief en gaf vier weken om te betalen. Volgens de gegevens van PostNL is die brief afgehaald op de afhaallocatie. Het griffierecht werd niet voldaan.
Op 20 augustus 2026 plaatste de griffier daarnaast een bericht in het digitale dossier van het bedrijf. Het bedrijf kreeg zo de kans uit te leggen waarom het niet had betaald. Dat deed het in een brief van 16 september 2026, ingediend via het webportaal van de Hoge Raad.
In die brief voerde het bedrijf een principieel bezwaar aan. Het vond dat het niet past bij het recht op een eerlijk proces uit artikel 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie om het griffierecht vooraf te eisen, op straffe van niet-ontvankelijkheid. Volgens het bedrijf zou het Hof van Justitie van de Europese Unie oordelen dat het griffierecht pas achteraf mag worden geheven, en alleen als het beroep ongegrond blijkt. Dat zou evenrediger zijn dan de regeling in artikel 8:41 van de Algemene wet bestuursrecht. De Hoge Raad zou daarom prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie moeten stellen.
De Hoge Raad ging daar niet in mee. Wat het bedrijf aanvoerde, vormde geen reden om aan te nemen dat het niet in verzuim was geweest. Voor het stellen van prejudiciële vragen verwees de Hoge Raad naar zijn eerdere arrest van 12 juni 2026, waarin dezelfde kwestie al is beoordeeld. Op die gronden zag hij ook nu geen aanleiding om vragen aan het Hof van Justitie voor te leggen. Omdat het griffierecht niet was betaald, moest het beroep op grond van artikel 8:41, lid 6, Awb niet-ontvankelijk worden verklaard.
De Hoge Raad verklaarde het beroep in cassatie niet-ontvankelijk en zag geen aanleiding voor een veroordeling in de proceskosten.
Hoge Raad · 13 november 2026
Bestuursrecht; Belastingrecht