Raad van State: omwonenden Wildervank kunnen woning op voormalig schoolterrein niet tegenhouden Op het perceel aan de Torenstraat 86 in Wildervank stond voorheen een school. Het perceel had de bestemming 'Maatschappelijk'. De gemeente Veendam wil er een grondgebonden woning laten bouwen en veranderde de bestemming daarom in 'Wonen'. Ook het woonperceel aan de Torenstraat 84, waar al een woning staat, wordt groter. Twee buurtbewoners die direct naast het plangebied wonen, gingen hiertegen in beroep.
Zij vreesden dat hun privacy en uitzicht door de nieuwe woning onaanvaardbaar worden aangetast. Volgens hen stond de school ongeveer 20 meter van de erfgrens, terwijl de nieuwe woning dichterbij komt en verder naar achteren op het perceel staat. Daardoor zouden de nieuwe bewoners zo hun woning en oprit in kunnen kijken. Ook vreesden zij dat bijgebouwen op de erfgrens het onderhoud aan hun garage moeilijk maken. Verder vonden zij dat een moderne woning niet past tussen de woningen uit de jaren dertig en de boerderijen in de straat, en dat omwonenden het perceel liever zelf kopen om er een siertuin van te maken.
De zaak wordt nog beoordeeld volgens het recht van vóór de Omgevingswet, omdat het ontwerpplan al op 29 november 2023 ter inzage lag. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State toetst niet zelf of het plan ruimtelijk gewenst is, maar alleen of de gemeenteraad het plan mocht vaststellen en of de nadelen voor omwonenden niet onevenredig zijn.
Over privacy en uitzicht oordeelt de Afdeling dat niemand recht heeft op een ongewijzigd uitzicht. De woning van de buurtbewoners staat meer dan 6 meter van de erfgrens en de nieuwe woning moet minstens 3 meter van die grens blijven. De goothoogte is beperkt tot 3,5 meter en de bouwhoogte tot 9 meter. Erfafscheidingen voor de voorgevel mogen niet hoger zijn dan 1 meter. De nieuwe woning staat bovendien achter de woning van de buren, zodat het uitzicht richting het Westerdiep niet onaanvaardbaar wordt belemmerd.
Ook de zorg over de garage slaagt niet. Het plan staat niet toe dat hoofdgebouw en bijgebouwen tot op de erfgrens worden gebouwd; het bouwvlak ligt ongeveer 3 meter van die grens. Of een vergunningvrij bouwwerk het onderhoud bemoeilijkt, is volgens de Afdeling vooral een privaatrechtelijke kwestie tussen buren. De buren hebben hun garage zelf tot aan de erfgrens laten doorlopen.
De vraag of een moderne woning bij de bestaande bebouwing past, is een kwestie van welstand en niet aan de orde in deze procedure. De maatvoering sluit volgens de Afdeling bovendien aan bij de omliggende woningen en boerderijen. Wie het perceel koopt en of daar een siertuin komt, is niet ruimtelijk relevant.
Tot slot ging het om de nieuwe ontsluitingsweg door het plangebied van de Torenstraat naar het parkeerterrein aan de Raadhuisstraat. De raad vindt die nodig om het parkeerterrein beter te laten gebruiken en daarmee de parkeerdruk en onveilige verkeerssituaties te verminderen. De omliggende wegen kunnen de extra verkeersstroom volgens de plantoelichting eenvoudig en veilig aan. De weg is alleen vanaf de Torenstraat te bereiken en wordt zo ingericht dat sluipverkeer wordt ontmoedigd, en een tussenliggend perceel scheidt de weg van de woning van de buurtbewoners.
De Afdeling verklaart het beroep ongegrond. Het bestemmingsplan blijft daarmee in stand en de bouw van de woning aan de Torenstraat 86 kan doorgaan. De gemeente hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Raad van State: bestemmingsplan Borger houdt stand, wens voor levensloopbestendige woning mislukt Twee bewoners van Borger in de gemeente Borger-Odoorn wilden tegenover hun woning een levensloopbestendige woning bouwen. Het perceel waar ze dat willen doen, onbebouwde agrarische grond, valt buiten het bestemmingsplan 'Borger, Borger dorp' dat de gemeenteraad op 18 juli 2024 vaststelde. Daarom kwamen ze in beroep tegen dat plan.
Het plan geeft de kern Borger een nieuwe planologische regeling. Het is een actualisatie van eerdere bestemmingsplannen en beheersverordeningen, die niet meer goed op elkaar aansloten en deels verouderd waren. Het plan is conserverend van aard: het is niet bedoeld om nieuwe ontwikkelingen mogelijk te maken. Voor het perceel van de bewoners gold eerder de beheersverordening 'Borger dorp' met de bestemming 'Dorpsgebied'. Nu kreeg het onder meer de bestemming 'Wonen'. Omdat het ontwerpplan al op 9 november 2023 ter inzage lag, bleef volgens de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State het recht van vóór de Omgevingswet van toepassing.
Op de zitting van 14 september 2026 trokken de bewoners een aantal beroepsgronden in, onder meer over het bouwvlak van het Hunebedcentrum Borger en over de hoogte van overige bouwwerken. Over het gebruik van het Openluchttheater Borger spraken zij met de gemeenteraad af eerst met elkaar in gesprek te gaan, waarna ze ook die grond introkken.
De belangrijkste grond ging over de plangrens. De bewoners hadden in hun zienswijze gevraagd het perceel tegenover hun woning in het plangebied op te nemen, maar de raad deed dat niet. Het perceel ligt nu in het bestemmingsplan 'Buitengebied'. Een eerder principeverzoek om daar te mogen bouwen was afgewezen, op ruimtelijke gronden en vanwege het woonbeleid van de gemeente. De Afdeling vond dat de raad de grens mocht trekken waar hij deed. Het plangebied gaat over de kern van Borger, terwijl het perceel agrarische grond buiten het stedelijk gebied is. De bewoners hadden niet aangetoond dat er zoveel ruimtelijke samenhang is dat het perceel binnen het plan had moeten vallen. De wens om een levensloopbestendige woning te bouwen was daarvoor onvoldoende. Of het principeverzoek terecht was afgewezen, kon in deze procedure niet aan de orde komen.
Ook de andere gronden slaagden niet. De bewoners vonden dat de raad niet had uitgelegd waarom de afwijkingsbevoegdheid voor een aan huis gebonden beroep of bedrijf (maximaal 100 m²) anders is geregeld dan die voor een agrarische hobbyactiviteit (maximaal 250 m²). De raad lichtte toe dat vee meer ruimte vraagt, onder meer voor dierenwelzijn, veevoer en machines, en dat hij bij een beroep aan huis alleen kleinschalige bedrijvigheid naast wonen wil toestaan. De Afdeling vond dat een afdoende reden. De vrees van de bewoners dat een schuur voor hun paard in strijd met het plan komt als het dier overlijdt, nam de Afdeling weg met de toelichting van de raad dat dit alleen speelt als het gebouw voor iets anders wordt gebruikt.
Ook de stelling dat het plan rechtsonzeker is, omdat artikel 24.4.1 van de planregels de titel 'voormalige agrarische gebouwen' draagt terwijl de begripsomschrijving over 'oorspronkelijk agrarische gebouwen' gaat, hield geen stand. In het artikel zelf worden regels gesteld voor oorspronkelijk agrarische gebouwen, zodat de regeling werkbaar is. Dat de begripsomschrijving bestaande planologische rechten zou beperken, voerden de bewoners pas op de zitting aan. Die grond kwam zo laat dat de raad er niet adequaat op kon reageren en liet de Afdeling buiten beschouwing. De grond over landschappelijke en cultuurhistorische waarden gaf geen aanleiding voor het oordeel dat het plan in strijd is met een goede ruimtelijke ordening.
De Afdeling bestuursrechtspraak verklaarde het beroep ongegrond. Het bestemmingsplan blijft ongewijzigd in stand en de raad hoeft de proceskosten niet te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Raad van State laat Putter parkeerplan supermarkt in stand en kent € 1.500 toe voor trage procedure In het centrum van Putten komt op de plek van een woonwinkel aan de Gervenhof een nieuwe supermarkt, met daarboven 16 appartementen. Daarnaast komt er een gebouw met 12 appartementen en aan de Achterstraat 77 een kringloopwinkel. De gemeenteraad stelde daarvoor op 25 mei 2023 het bestemmingsplan 'Gervenhof & Dorpsstraat e.o.' vast. Een omwonende en twee bedrijven uit Putten en Hooglanderveen vreesden voor parkeeroverlast en gingen in beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.
De Afdeling vond in een tussenuitspraak van 11 februari 2026 dat de raad niet goed had onderbouwd dat er geen parkeeroverlast zou komen. De parkeerbalans ging nog uit van vijf parkeerplaatsen die moeten verdwijnen om vrachtwagens bij de supermarkt te kunnen laten laden en lossen. Ook was niet publiekrechtelijk vastgelegd dat 16 parkeerplaatsen onder de Plus, die eigendom zijn van de ontwikkelaar, voor de nieuwe functies gebruikt mogen worden. De raad kreeg 16 weken om dit gebrek te herstellen.
Bij besluit van 28 mei 2026 paste de raad het plan aan. De planregel over parkeren verwijst nu naar de gemeentelijke parkeernorm, de toelichting is herschreven en er is een nieuw parkeeronderzoek van Sweco en de nota parkeernormen Putten 2024 aan de planstukken toegevoegd. Bij de bestemmingen is bovendien vastgelegd dat het om parkeervoorzieningen 'met een openbaar karakter' gaat. De beroepen gelden van rechtswege ook tegen dit herstelbesluit.
De appellanten voerden aan dat de onderzoeksgegevens niet te controleren waren. De parkeertelling uit 2023 was volgens hen gedateerd en niet ingezien, en het was onduidelijk welke bouwvergunningen in de correctie voor de extra parkeerdruk waren verwerkt. De raad legde daarna het volledige onderzoek uit 2023 over, met een overzicht per parkeersectie en een toelichting op de verleende vergunningen. Volgens de Afdeling zijn de gegevens daarmee voldoende te controleren. Door de herinrichting vervallen 6 parkeerplaatsen en komen er 40 bij, per saldo 34 extra, met rekening voor laden en lossen. Ontwikkelingen die nog niet vergund en niet concreet waren, hoefde de raad niet mee te nemen.
Ook het betoog over de loopafstanden slaagde niet. De nota gaat ervan uit dat parkeerplaatsen in het centrum binnen acceptabele loopafstand liggen. Volgens het onderzoek blijft de parkeerbezetting in de secties dichtbij de Plus op alle onderzoeksmomenten onder 85 procent, ook na toevoeging van het plan, en die secties liggen veel dichterbij dan 600 meter. Een foutje in het aanwezigheidspercentage veranderde dat niet: de bezetting op zaterdagmiddag stijgt daardoor met één procentpunt. Het cijfer van 87 procent van een van de appellanten rekende ontwikkelingen mee die de raad niet hoefde mee te nemen.
De Afdeling oordeelt dat de raad het gebrek heeft hersteld. De beroepen tegen het oorspronkelijke besluit zijn gegrond en dat besluit wordt vernietigd, maar de rechtsgevolgen blijven in stand, behalve voor zover het door het herstelbesluit is gewijzigd. De beroepen tegen het herstelbesluit zijn ongegrond. De raad moet de proceskosten van beide appellanten vergoeden, elk € 1.868, en het griffierecht van € 365 en € 184 terugbetalen.
De procedure duurde sinds de ontvangst van het beroepschrift op 27 juli 2023 een jaar en vier maanden te lang. De Afdeling kent de twee bedrijven samen € 1.500 schadevergoeding toe: € 656,25 van de Staat en € 843,75 van de raad. Omdat zij samen procedeerden, kregen zij niet elk een bedrag. Daarnaast vergoeden de Staat en de raad elk € 233,50 aan proceskosten voor het schadeverzoek.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Raad van State wijst planschadeclaim voor winkelgebouw in Someren af ondanks gegrond hoger beroep Een bedrijf in Someren eigenaar van een winkelgebouw, stelde dat de waarde van zijn panden was gekelderd van € 2.690.000 naar € 226.000. De oorzaak was een nieuw bestemmingsplan uit 2017. Dat plan staat detailhandel op de eerste verdieping van het gebouw niet meer toe, terwijl het voorgaande plan uit 2013 dat wel mogelijk maakte. Het bedrijf vroeg de gemeente daarom om een tegemoetkoming in planschade.
Het college van burgemeester en wethouders wees de aanvraag af. Het volgde het advies van een adviesbureau: de ruimere gebruiksmogelijkheden bestonden alleen in de vier jaar tussen 2013 en 2017. Het bedrijf had het pand al in 1995 gekocht, en op dat moment was detailhandel op de eerste verdieping volgens het college niet toegestaan. Het vervallen van zo'n tijdelijk voordeel, dat pas na de eigendomsverkrijging ontstond, geeft geen recht op een vergoeding.
De rechtbank Oost-Brabant verklaarde het beroep van het bedrijf in een uitspraak van 26 april 2024 ongegrond. In hoger beroep oordeelde de Raad van State in een tussenuitspraak van 26 november 2025 dat de afwijzing onvoldoende was gemotiveerd. Het college had niet aannemelijk gemaakt dat een gebruiksverbod uit de bouwverordening van 1968 in 1995 al gold. Dat verbod gold alleen als de bestemming van het plan al was verwezenlijkt. Het college kreeg de kans de gebreken te herstellen, en deed dat op 3 februari 2026 met een nieuw besluit.
In de uitspraak van nu speelde een nieuwe wending. Het bedrijf verduidelijkte pas in deze fase dat de schade alleen de eerste verdieping betreft van het deel van het gebouw dat in het bestemmingsvrije gebied van het oude uitbreidingsplan ligt. Dat deel is in 1985 gebouwd met een bouwvergunning voor een winkel op de begane grond en een magazijn op de verdieping. De Raad van State liet de vraag of de woonbestemming was verwezenlijkt daarom rusten.
Volgens de Raad van State mocht daar in 1995 niet worden gebouwd, omdat het deel op meer dan vijftien meter van de voorgevelrooilijn ligt, zo bepaalde de bouwverordening van 1993. De bouwvergunning uit 1985 was geen stilzwijgende vrijstelling voor een zelfstandige winkel op de verdieping. Het gebruik van het magazijn als winkel zou bovendien in strijd zijn met de bouwverordening van 1968. Daarvoor zijn ingrijpende bouwkundige veranderingen nodig, omdat voor een winkel andere eisen gelden voor brandveiligheid en toegankelijkheid. Dat de verdieping soms werd gebruikt voor de verkoop van kerstspullen deed niet ter zake en was ook niet onderbouwd.
De conclusie van de Raad van State is dat de gunstige gebruiksmogelijkheden van het plan uit 2013 niet bestonden toen het bedrijf het pand kocht. Het college heeft de aanvraag daarom terecht afgewezen. Het hoger beroep is gegrond, omdat het oorspronkelijke besluit van 16 februari 2023 gebrekkig was gemotiveerd. De Raad vernietigt de uitspraak van de rechtbank en het besluit van het college, maar het beroep tegen het herstelbesluit is ongegrond: de afwijzing van de planschade blijft staan. Het college moet de proceskosten van € 5.137 vergoeden en het griffierecht van € 924 terugbetalen.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Raad van State: klooster Mariabosch in Baexem hoeft geen gemeentelijk monument te worden, sloop mag In Baexem, gemeente Leudal, staat het kloostercomplex Mariabosch. Het bestaat uit een kapel uit 1933, een middendeel uit 1877 met een tussendeel uit 1934 en een poortgebouw uit 1954. Sinds 2010 is het complex geen klooster meer. Het middendeel, waarvan het Oude Klooster uit 1877 deel uitmaakt, is niet in gebruik. In 2012 zijn de kapel, het poortgebouw en andere onderdelen als gemeentelijk monument aangewezen. Het middendeel niet, want dat zou worden vervangen door nieuwbouw. Het complex moet huisvesting bieden aan onder meer het Samen Zorgen Huis Leudal, dat sinds 2019 in de kapel zit.
Erfgoedvereniging Bond Heemschut vroeg het college van burgemeester en wethouders van Leudal in 2019 om het Oude Klooster alsnog als monument aan te wijzen. Volgens de vereniging heeft dit oudste deel van het complex een grote cultuurhistorische waarde. Het college wees de aanvraag af bij besluit van 22 december 2020 en hield die afwijzing na bezwaar overeind in een besluit van 22 februari 2022. Het college erkende de cultuurhistorische waarde, maar vond dat de herontwikkeling van het hele complex tot zorglocatie zwaarder weegt. Daarvoor moet het hele middendeel worden gesloopt. Het college baseerde zich op artikel 5, derde lid, van de Erfgoedverordening Leudal 2018. Daarin staat dat een pand niet wordt aangewezen als de eigenaar aantoonbaar onevenredig wordt benadeeld of de ontwikkelmogelijkheden aantoonbaar onevenredig worden beperkt.
De rechtbank Limburg verklaarde het beroep van Bond Heemschut op 4 april 2025 gegrond wegens een motiveringsgebrek. Het college had dat gebrek volgens de rechtbank hersteld met een nadere motivering van 25 september 2024. Daarom liet de rechtbank de rechtsgevolgen van het vernietigde besluit in stand. Ook kende zij de vereniging een schadevergoeding van € 875 toe van het college en € 875 van de Staat wegens overschrijding van de redelijke termijn. Bond Heemschut ging in hoger beroep tegen het in stand laten van de rechtsgevolgen.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State verwerpt alle bezwaren. Eerst het verwijt dat het college niet op de aanvraag zou hebben beslist. De vereniging had in bezwaar inderdaad al aangevoerd dat zij alleen het Oude Klooster bedoelde en niet het hele middendeel. Toch is er geen gebrek in de besluitvorming. Het Oude Klooster maakt deel uit van het middendeel, en doordat het college vasthield aan sloop van het hele middendeel, beslistte het ook over het Oude Klooster.
Ook het verwijt dat het college onzorgvuldig te werk ging, slaagt niet. Een waardebepaling met het puntensysteem uit de beleidsregels had niets veranderd, omdat de cultuurhistorische waarde niet ter discussie stond. Het alternatieve plan van de vereniging was bovendien beoordeeld en bleek niet uitvoerbaar, omdat delen ervan op gronden liggen met een beschermingszone in het omgevingsplan. De vereniging kon dat plan schriftelijk toelichten en had dat ook mondeling kunnen doen op de hoorzitting in bezwaar. Het college onderzocht wel degelijk of het Oude Klooster te behouden was: uit een studie van Satijnplus Architecten uit 2009 bleek dat behoud van het middendeel door de slechte bouwkundige staat niet mogelijk was.
Ook het herstel van het motiveringsgebrek houdt stand. Alleen bij sloop van het hele middendeel kunnen er 40 nieuwbouwappartementen komen. Bij behoud van het Oude Klooster zijn dat er hooguit 20: 10 in het gerenoveerde middendeel en 10 in een nieuwbouwblok. Het alternatieve plan van de vereniging met 36 appartementen strijdt met het omgevingsplan vanwege onder meer een veiligheidszone, een geurzone en een beschermingszone voor een watergang. Dat de vereniging dit niet gemotiveerd betwistte, telde mee. Met 20 appartementen stijgen de kosten per appartement zo sterk dat de herontwikkeling in gevaar komt. De Afdeling deelt ook het oordeel dat het Oude Klooster in slechte bouwkundige staat verkeert, zoals blijkt uit een rapport van DOOK erfgoedwerk van 30 augustus 2024. Een visuele inspectie door de vereniging waarbij de buitengevels nog goed leken, verandert dat niet.
Bij de belangenafweging telt volgens de Afdeling mee dat naast monumentenzorg ook volkshuisvesting, leefbaarheid en toegang tot medische zorg spelen, en dat het behoud van de waardevollere delen van het complex in het gedrang komt als de herontwikkeling niet doorgaat. Het college mocht daarom meer gewicht geven aan het voorkomen van onevenredige benadeling van de eigenaar dan aan behoud van het Oude Klooster.
Het hoger beroep is ongegrond. De Afdeling bevestigt de uitspraak van de rechtbank voor zover aangevallen. Het Oude Klooster wordt dus geen gemeentelijk monument en het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht