Raad van State: schapenstal in Klarenbeek mag, vergunning blijft na herroeping eerdere vergunning staan Twee omwonenden in Klarenbeek, in de gemeente Voorst, probeerden te voorkomen dat naast hen een schapenstal wordt gebouwd. Het college van burgemeester en wethouders van Voorst had daarvoor op 27 december 2022 een omgevingsvergunning tweede fase verleend aan de aanvragers. De omwonenden maakten bezwaar, maar het college verklaarde dat bezwaar op 22 mei 2023 ongegrond. Daarna gingen zij naar de rechter.
De procedure verliep in twee fasen. De bouw van de stal is in twee stappen vergund: eerst een vergunning eerste fase, die het college al op 14 januari 2022 verleende en waaraan voorschriften zijn verbonden, daarna de vergunning tweede fase waar het in deze zaak om draait. De omwonenden vochten de tweede vergunning aan. De rechtbank Gelderland verklaarde hun beroep op 2 november 2023 ongegrond. Daartegen kwam een van de omwonenden in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Daar is de zaak op 9 oktober 2026 behandeld.
De Afdeling besliste dat de Wabo (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht) nog van toepassing is. De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden, maar de aanvraag is op 14 november 2022 ingediend. Voor zulke aanvragen blijft het oude recht gelden tot het besluit onherroepelijk is.
Het hoofdargument van de omwonenden was dat de vergunning eerste fase wel bestaat, maar in de praktijk onbruikbaar is. Volgens hen kunnen de vergunninghouders niet aan de voorschriften van die vergunning voldoen. Dat zou betekenen dat het net zo is alsof er nooit een vergunning eerste fase is verleend, en dan had de vergunning tweede fase niet mogen worden afgegeven.
De Afdeling volgt dat niet. De rechtbank heeft volgens de Afdeling terecht overwogen dat het een kwestie van handhaving is als vergunninghouders de voorschriften van de vergunning eerste fase niet naleven. Dat zij daar mogelijk niet aan kunnen voldoen, maakt niet dat de vergunning tweede fase niet verleend had kunnen worden. Ook het feit dat de vergunning eerste fase bij een uitspraak van dezelfde dag is herroepen, is volgens de Afdeling geen reden om het bestreden besluit te vernietigen.
Het hoger beroep is daarmee ongegrond. De Afdeling bevestigt de uitspraak van de rechtbank, zodat de vergunning voor de schapenstal in stand blijft. Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Voorzieningenrechter wijst spoedverzoek tegen woningbouw De Bolstoren in Nieuw-Vennep af: beroep al ongegrond Een bewoner uit Nieuw-Vennep wilde voorkomen dat het voormalige kantoorgebouw De Bolstoren wordt omgebouwd tot 104 woningen met 580 m² horeca in de plint. Het college van burgemeester en wethouders van Haarlemmermeer had daarvoor twee omgevingsvergunningen verleend aan De Raad Development uit Katwijk. De man maakte bezwaar tegen die vergunningen en vroeg de voorzieningenrechter om een spoedmaatregel, een zogeheten voorlopige voorziening, zodat de bouwplannen intussen niet doorgaan.
Het college verklaarde het bezwaar op 20 oktober 2026 kennelijk niet-ontvankelijk. Volgens het college was de man te laat met zijn bezwaar, en niet om een reden die zijn termijnoverschrijding verschoonbaar maakte. De man ging daartegen in beroep bij de rechtbank. Daardoor gold zijn verzoek om een spoedmaatregel als een verzoek dat hangende dat beroep werd gedaan.
De voorzieningenrechter besliste zonder zitting. Dat mag als een verzoek kennelijk niet-ontvankelijk is, zoals artikel 8:83, derde lid, van de Algemene wet bestuursrecht bepaalt. Een spoedmaatregel kan alleen worden getroffen zolang er een bezwaar- of beroepsprocedure loopt. Die procedure was er niet meer. De rechtbank had op dezelfde dag, 10 november 2026, het beroep van de man tegen het besluit van het college ongegrond verklaard. Daarmee was er niets meer waarop een voorlopige voorziening kon aansluiten.
Over de inhoud van de vergunningen of over de vraag of de man te laat was met zijn bezwaar, oordeelde de voorzieningenrechter in deze uitspraak niet. Het oordeel in een spoedprocedure heeft bovendien een voorlopig karakter en bindt de rechtbank niet in een eventuele bodemprocedure. De voorzieningenrechter zag geen reden voor een proceskostenveroordeling. Tegen de uitspraak staat geen hoger beroep of verzet open.
De voorzieningenrechter van de rechtbank Noord-Holland verklaarde het verzoek om voorlopige voorziening niet-ontvankelijk. De omgevingsvergunningen voor de transformatie van De Bolstoren blijven daardoor ongemoeid.
Rechtbank Noord-Holland · 10 november 2026
Bestuursrecht Raad van State: hederaschutting van 1,90 m in Beuningen mag niet, vergunning terecht herroepen Een vrouw uit Beuningen verving de coniferenhaag voor haar woning door een schutting van 1,90 meter hoog en 7,50 meter lang. De schutting bestaat uit een metalen gaashekwerk met een hederaplant ertegen. Het bestemmingsplan staat voor de voorgevelrooilijn een erfafscheiding van maximaal 1 meter hoog toe. Daarom vroeg zij op 13 maart 2023 een omgevingsvergunning aan.
Het college van burgemeester en wethouders van Beuningen besloot op 5 mei 2023 de vergunning te weigeren. Dat besluit werd pas op 9 mei 2023 naar de vrouw gestuurd, na het verstrijken van de beslistermijn. Daardoor ontstond op 9 mei 2023 van rechtswege een vergunning. De buurman maakte bezwaar. Naar aanleiding daarvan herriep het college de vergunning op 14 november 2023. De rechtbank Gelderland verklaarde het beroep van de vrouw ongegrond. Zij ging in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.
De Afdeling oordeelt eerst dat de oude Wabo van toepassing blijft, omdat de aanvraag voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 was ingediend. Nieuwe gronden over het beginsel van fair play, de handhavingsprocedure en de geluidsopname van de hoorzitting bespreekt de Afdeling niet, omdat beroepsgronden in het omgevingsrecht niet voor het eerst in hoger beroep mogen worden aangevoerd.
De vrouw voerde aan dat de rechtbank ten onrechte had vermeld dat de buurman bij de zitting aanwezig was. Dat klopt niet: in de uitspraak van de rechtbank wordt hij niet genoemd. Zijn afwezigheid betekent ook niet dat haar stellingen als onweersproken voor waar moeten worden aangenomen. Verder was er volgens de Afdeling wel degelijk een volledige heroverweging in bezwaar. Dat het college op vergelijkbare gronden herriep als waarmee het eerst wilde weigeren, verandert daar niets aan. Het welstandsadvies hoefde niet te worden betrokken, omdat het ziet op de Nota Ruimtelijke Kwaliteit en niet op de regels van het bestemmingsplan.
De schutting is volgens de Afdeling een bouwwerk. Het gaat om een met de grond verbonden constructie van enige omvang, bedoeld om ter plaatse te functioneren. Het college mocht de vergunning weigeren. Volgens het college past een hoge erfafscheiding niet bij de opbouw van de wijk, met open voortuinen en gesloten achtertuinen. De schutting tast het open karakter van de voortuinen aan, zeker nu de woningen in een rij met dezelfde gebogen rooilijn staan. Het college mocht dat belang zwaarder laten wegen dan het belang van de vrouw. Daarom hoefde de Afdeling niet in te gaan op de verkeersveiligheid. De nadelen voor de vrouw, die de schutting mogelijk moet afbreken, zijn niet onevenredig.
Ook het beroep op het gelijkheidsbeginsel slaagt niet. De erfafscheidingen aan de Nervalaan 21, 33, 35 en 63 bestaan uit beplanting en zijn daarom geen bouwwerken. Voor het vergelijkbare gaaswerk aan de Nervalaan 71 is evenmin een vergunning verleend, en het college heeft aangekondigd daartegen handhavend op te treden. Dat de rechtbank op dit punt geen oordeel gaf, was een gebrek, maar leidt niet tot vernietiging.
De vrouw stelde ook dat het college vooringenomen was. De buurman is lid van de Adviesraad Sociaal Domein, maar die raad heeft geen invloed op ruimtelijke besluiten. Het college verklaarde dat het de twee buren tegelijk met de vrouw schriftelijk informeerde, omdat de weigering al in het Gemeenteblad was gepubliceerd. Dat de buurman binnen 24 uur bezwaar maakte, wijst dus niet op voorkennis. De brief aan de buurman was een neutrale mededeling en geen oproep tot bezwaar, al noemden gemeentemedewerkers het bezwaarschrift in interne e-mails 'goed nieuws'.
De Afdeling verklaart het hoger beroep ongegrond en bevestigt de uitspraak van de rechtbank. De van rechtswege verleende omgevingsvergunning blijft dus herroepen. Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Rechter beveelt buren steeg vrij te maken: recht van overpad door verjaring Drie buren in een woonwijk kunnen hun huis en achtertuin niet meer bereiken via de steeg die ze al decennia gebruiken. Vanaf september 2026 zetten hun achterburen de poort dicht, haalden ze de tegels uit het pad en plaatsten ze planten, kliko's en stenen om de doorgang te blokkeren. De voorzieningenrechter van de rechtbank Midden-Nederland (zittingsplaats Utrecht) heeft die blokkade in een kort geding bevolen op te heffen.
De steeg loopt deels over het perceel van de gedaagden en komt uit bij een poort naar de achtertuin van twee van de eisers. Via een pad daarachter bereikt de derde eiseres haar woning, die niet direct aan de straat ligt. De eisers stellen dat door verjaring een recht van overpad is ontstaan. De gedaagden betwisten dat en voeren aan dat de eiseres haar woning ook op andere manieren kan bereiken.
Eerst keek de rechter naar het spoedeisend belang. Dat is er volgens hem. De eiseres bereikt haar woning nu via de onverharde privé-achtertuin van haar buren, en dat is geen redelijk alternatief. De andere route loopt grotendeels over een gemeenschappelijk pad waarvoor zij naar eigen zeggen geen gebruiksrecht heeft, en dat is haar in het verleden ook door een van de eigenaren gezegd. De gedaagden brachten daar onvoldoende tegenin. Voor de twee andere eisers geldt dat zij hun tuin opnieuw willen inrichten, wat niet kan zolang hun buurvrouw die tuin als omweg moet gebruiken. Zij maakten bovendien zelf ook regelmatig gebruik van de steeg, wat niet is weersproken.
Daarna beoordeelde de rechter of een bodemrechter waarschijnlijk zal oordelen dat een erfdienstbaarheid (een recht van overpad) is ontstaan. De eisers beroepen zich op bevrijdende verjaring, wat twintig jaar bezit vereist. De eiseres stelde dat de steeg en de poort er al waren toen zij haar woning in 1999 kocht en dat zij, haar gezin en bezoekers de steeg sindsdien dagelijks gebruikten, zonder dat iemand protesteerde of zij om toestemming vroeg. Meerdere getuigenverklaringen ondersteunen dat, en de rechter ziet door de consistentie daarvan geen reden voor twijfel. Het gebruik was ook kenbaar voor de gedaagden, want de poort heeft alleen nut als de steeg wordt gebruikt. Dat de eiseres de steeg gebruikte, betwisten de gedaagden zelf niet.
De gedaagden voerden aan dat het gebruik berustte op persoonlijke toestemming van hun rechtsvoorgangers, en een persoonlijk recht gaat niet over op een volgende bewoner. De rechter volgt dat niet. Uit een overgelegde verklaring blijkt alleen dat de eiseres ooit bij omwonenden langsging om het gebruik van de poort te bespreken. Dat is onvoldoende voor een strikt persoonlijk gebruiksrecht, ook omdat niet bekend is wie toestemming gaf en wat die inhield. Voor de twee andere eisers en hun rechtsvoorgangers geldt volgens de rechter hetzelfde: zij gebruikten de steeg al meer dan twintig jaar om de poort aan de achterzijde van hun perceel te bereiken.
De rechter wees de vorderingen grotendeels toe. De gedaagden moeten binnen één week na betekening van het vonnis de doorgang over hun perceel vrij en begaanbaar maken en houden, de belemmeringen verwijderen en de bestrating zo nodig herstellen. Dat gebeurt volgens de situatie op bijlage 1 van het vonnis, maar zonder de kliko's die daar nog te zien zijn. Ook moeten zij dulden dat de eisers de steeg weer gebruiken, te voet en met een fiets aan de hand, zolang een bodemrechter niet anders beslist of partijen niets anders afspreken. Het deel van de vordering dat de doorgang niet opnieuw geblokkeerd, versmald of bemoeilijkt mag worden, wees de rechter af: dat volgt al uit de eerste veroordeling.
Bij niet-nakoming verbeurt elke gedaagde een dwangsom van € 500 per dag, tot een maximum van € 25.000. De eisers vroegen € 1.000 per dag met een maximum van € 50.000, maar volgens de rechter staat dat niet in verhouding tot hun belang en is € 25.000 al een voldoende prikkel. De gedaagden worden niet hoofdelijk veroordeeld, omdat het om zelfstandige verplichtingen van beiden gaat. Zij moeten de proceskosten van € 1.707 betalen, met wettelijke rente als zij niet binnen veertien dagen na aanschrijving betalen. Het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad verklaard, ook als een van de partijen hoger beroep instelt. De gedaagden hadden daartegen aangevoerd dat de eiseres haar woning ook anders kan bereiken, maar die routes zijn volgens de rechter geen redelijke alternatieven.
Rechtbank Midden-Nederland · 10 november 2026
Civiel Recht Rechter: McDonald's met drive-through in Rheden past niet in het bestemmingsplan Een restaurant voor McDonald's met drive-through en parkeerterrein aan de rand van Rheden komt er voorlopig niet. De rechtbank Gelderland oordeelde dat zo'n restaurant niet past binnen het bestemmingsplan en dat de gemeente de omgevingsvergunning daarom mocht weigeren.
Een bedrijf had op 22 december 2023 een omgevingsvergunning aangevraagd voor de nieuwbouw van een restaurant met drive-through en parkeerterrein. Op het perceel zit nu nog een Chinees restaurant. Het college van burgemeester en wethouders van Rheden weigerde de vergunning op 16 mei 2024 voor alle activiteiten, omdat het plan in strijd zou zijn met het bestemmingsplan en met de redelijke eisen van welstand. Na bezwaar bleef het college op 5 november 2024 bij die weigering. Het bedrijf stapte naar de rechter. Omwonenden namen als derde-partijen deel aan de zaak, omdat zij een McDonald's in hun omgeving niet zien zitten. Een actiecomité van omwonenden telde de rechtbank niet mee als partij, omdat het geen eigen organisatie of ledenbestand heeft.
Het draaide om de vraag wat het bestemmingsplan hier toestaat. Voor het perceel zijn 'restaurants, cafetaria's, snackbars, ijssalons met eigen ijsbereiding, e.d.' toegestaan. Partijen waren het erover eens dat een McDonald's zonder drive-through daarbinnen past, en ook dat bij een snackbar of cafetaria eten mag worden afgehaald. Het bedrijf vond dat een drive-through daar gewoon bij hoort, mede omdat de verwijzing naar de bedrijfscode voor deze categorie ook fastfoodrestaurants omvat en een drive-through niet zonder restaurant kan functioneren.
De rechtbank zag dat anders. Omdat het plan de begrippen niet uitlegt en ook de toelichting geen houvast biedt, keek zij naar het normale spraakgebruik en naar het woordenboek Van Dale. Een restaurant is daar een plek waar personeel aan tafel bedient. Een cafetaria of snackbar is een plek met een snelbuffet waar je staand iets gebruikt. Een drive-through is niets van dat al. De toevoeging 'e.d.' (en dergelijke) helpt niet, want daarmee zijn alleen functies bedoeld die naar hun aard gelijk zijn aan een restaurant, cafetaria of snackbar. Een drive-through richt zich op langsrijdende automobilisten en heeft volgens de rechtbank aannemelijk een andere ruimtelijke uitstraling, vooral door de grotere verkeersaantrekkende werking.
De andere argumenten van het bedrijf haalden niets uit. Dat er nu feitelijk een afhaalrestaurant op het perceel zit, is niet van belang voor de uitleg van het plan. De bedrijfscode waarnaar het bedrijf verwees, staat niet in de planregel zelf. En een McDonald's met drive-through die volgens het bedrijf in Arnhem onder een gelijkluidende bestemming is gebouwd, zegt niets over dit bestemmingsplan. Dat de drive-through niet los te zien is van het restaurant, maakt juist dat het hele plan niet past.
Het college had daarnaast onderbouwd waarom het niet wilde meewerken aan een afwijking van het bestemmingsplan, omdat een goede ruimtelijke ordening dan ontbreekt. Daar had het bedrijf geen gronden tegen aangevoerd. De aangevraagde activiteiten (bouwen, aanleggen en het strijdige gebruik) zijn bovendien onlosmakelijk met elkaar verbonden, dus de vergunning kon niet voor een deel worden verleend. Daardoor kwam de rechtbank niet meer toe aan de klachten over de welstand.
De rechtbank verklaarde het beroep ongegrond. De weigering van de omgevingsvergunning blijft in stand en het bedrijf krijgt geen proceskostenvergoeding.
Rechtbank Gelderland · 16 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht