Raad van State: omwonenden Wildervank kunnen woning op voormalig schoolterrein niet tegenhouden Op het perceel aan de Torenstraat 86 in Wildervank stond voorheen een school. Het perceel had de bestemming 'Maatschappelijk'. De gemeente Veendam wil er een grondgebonden woning laten bouwen en veranderde de bestemming daarom in 'Wonen'. Ook het woonperceel aan de Torenstraat 84, waar al een woning staat, wordt groter. Twee buurtbewoners die direct naast het plangebied wonen, gingen hiertegen in beroep.
Zij vreesden dat hun privacy en uitzicht door de nieuwe woning onaanvaardbaar worden aangetast. Volgens hen stond de school ongeveer 20 meter van de erfgrens, terwijl de nieuwe woning dichterbij komt en verder naar achteren op het perceel staat. Daardoor zouden de nieuwe bewoners zo hun woning en oprit in kunnen kijken. Ook vreesden zij dat bijgebouwen op de erfgrens het onderhoud aan hun garage moeilijk maken. Verder vonden zij dat een moderne woning niet past tussen de woningen uit de jaren dertig en de boerderijen in de straat, en dat omwonenden het perceel liever zelf kopen om er een siertuin van te maken.
De zaak wordt nog beoordeeld volgens het recht van vóór de Omgevingswet, omdat het ontwerpplan al op 29 november 2023 ter inzage lag. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State toetst niet zelf of het plan ruimtelijk gewenst is, maar alleen of de gemeenteraad het plan mocht vaststellen en of de nadelen voor omwonenden niet onevenredig zijn.
Over privacy en uitzicht oordeelt de Afdeling dat niemand recht heeft op een ongewijzigd uitzicht. De woning van de buurtbewoners staat meer dan 6 meter van de erfgrens en de nieuwe woning moet minstens 3 meter van die grens blijven. De goothoogte is beperkt tot 3,5 meter en de bouwhoogte tot 9 meter. Erfafscheidingen voor de voorgevel mogen niet hoger zijn dan 1 meter. De nieuwe woning staat bovendien achter de woning van de buren, zodat het uitzicht richting het Westerdiep niet onaanvaardbaar wordt belemmerd.
Ook de zorg over de garage slaagt niet. Het plan staat niet toe dat hoofdgebouw en bijgebouwen tot op de erfgrens worden gebouwd; het bouwvlak ligt ongeveer 3 meter van die grens. Of een vergunningvrij bouwwerk het onderhoud bemoeilijkt, is volgens de Afdeling vooral een privaatrechtelijke kwestie tussen buren. De buren hebben hun garage zelf tot aan de erfgrens laten doorlopen.
De vraag of een moderne woning bij de bestaande bebouwing past, is een kwestie van welstand en niet aan de orde in deze procedure. De maatvoering sluit volgens de Afdeling bovendien aan bij de omliggende woningen en boerderijen. Wie het perceel koopt en of daar een siertuin komt, is niet ruimtelijk relevant.
Tot slot ging het om de nieuwe ontsluitingsweg door het plangebied van de Torenstraat naar het parkeerterrein aan de Raadhuisstraat. De raad vindt die nodig om het parkeerterrein beter te laten gebruiken en daarmee de parkeerdruk en onveilige verkeerssituaties te verminderen. De omliggende wegen kunnen de extra verkeersstroom volgens de plantoelichting eenvoudig en veilig aan. De weg is alleen vanaf de Torenstraat te bereiken en wordt zo ingericht dat sluipverkeer wordt ontmoedigd, en een tussenliggend perceel scheidt de weg van de woning van de buurtbewoners.
De Afdeling verklaart het beroep ongegrond. Het bestemmingsplan blijft daarmee in stand en de bouw van de woning aan de Torenstraat 86 kan doorgaan. De gemeente hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Raad van State: zoutwinning Nedmag Veendam mag doorgaan, hervatting winning TR-9 beperkt tot 11 mei 2033 Nedmag wint al sinds 1972 magnesiumzout in de omgeving van Borgercompagnie en Tripscompagnie in Groningen, op 1.300 tot 1.800 meter diepte. Water wordt in de ondergrondse holtes (cavernes) geïnjecteerd, waarna de zoutoplossing (pekel) naar boven komt. In 2018 ging het mis in een cluster van verbonden cavernes (het TR-cluster): door hoge druk ontstond een scheur in het zoutdak en stroomde een grote hoeveelheid pekel en mogelijk diesel weg naar hogere lagen. Het toezicht op de mijnen (SodM) droeg Nedmag op de actieve winning uit dat cluster te stoppen en de druk laag te houden. Dat leidt tot extra bodemdaling.
Naar aanleiding daarvan diende Nedmag in 2018 een nieuw winningsplan in, dat loopt tot en met 2045. Het voorziet in de beheersing van het TR-cluster, hervatting van de actieve winning uit caverne TR-9, de aanleg van vier nieuwe cavernes (VE-5 tot en met VE-8) en het afsluiten van drie oude putten. De staatssecretaris stemde op 30 april 2021 gedeeltelijk in met dat plan. Winning uit caverne VE-3 weigerde hij. De verwachte bodemdaling door zout- en gaswinning samen bedraagt volgens het besluit maximaal 1,08 meter in 2080. Op 1 november 2022 vernietigde de rechtbank Den Haag dit besluit, omdat onvoldoende was gemotiveerd waarom de winning uit TR-9 mocht worden hervat tegen het negatieve advies van het SodM in en waarom werd afgeweken van het waterschapsadvies over bodemdaling. Provincie, gemeenten, omwonenden, een stichting, Nedmag en de staatssecretaris gingen in hoger beroep. Na de rechtbankuitspraak nam de staatssecretaris op 24 januari 2023 een nieuw instemmingsbesluit, dat ook aan de Afdeling is voorgelegd.
De Afdeling verwerpt alle hoger beroepen en bevestigt de vernietiging door de rechtbank, met verbetering van de gronden. De rechtbank had ten onrechte geoordeeld dat niet was beoordeeld of het aflaten van pekel uit het TR-cluster voldoet aan de wettelijke weigeringsgronden; dat is wel gebeurd. Het besluit moest toch vernietigd blijven, omdat de staatssecretaris zijn afwijking van het advies van het SodM over TR-9 niet had gemotiveerd. Het SodM noemde hervatting van de winning uit TR-9 onverstandig. De Afdeling vindt het winningsplan volledig genoeg en de nieuwe winningsmethoden veilig genoeg. Dat dakolie naar het grondwater migreert, acht zij niet aannemelijk door de dikke kleilaag boven het zout. De bodemdaling verloopt gelijkmatig en leidt niet tot schade aan gebouwen. De schaderegeling is toereikend, en gemeenten en provincie kunnen zich niet op het EVRM beroepen.
Over het nieuwe besluit oordeelt de Afdeling anders. De nieuwe motivering voor TR-9 is wel toereikend: aangroei aan het TR-cluster duurt minimaal 17 jaar actieve winning, terwijl nog maximaal 6,5 jaar winning is toegestaan, met een drukbeperking en een meet- en regelprotocol. Ook de gevolgen voor de waterhuishouding zijn voldoende onderbouwd, nu het waterschap zijn negatieve advies heeft ingetrokken. Eén punt houdt geen stand. Artikel 4 bepaalde dat maximaal 6,5 jaar na herstart zout uit TR-9 mag worden gewonnen, maar liet open of die termijn doorloopt bij een onderbreking. Dat is in strijd met de rechtszekerheid.
De Afdeling vernietigt artikel 4 van het nieuwe besluit en herstelt het zelf. Voortaan geldt: 'Het is niet toegestaan om na 11 mei 2033 actief zout te winnen uit de caverne TR-9.' De overige beroepen tegen het nieuwe besluit zijn ongegrond. De staatssecretaris moet de proceskosten van Stichting Stop Zoutwinning en anderen (€ 1.474,34) en van een omwonende (€ 1.815,48) vergoeden en € 548 griffierecht betalen. Verzoeken om schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn beoordeelt de Afdeling in een afzonderlijke uitspraak.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Raad van State: paarden houden op natuurgrond past niet in bestemmingsplan, weigering vergunning blijft Een echtpaar uit Beek, in de gemeente Berg en Dal, wil op het achterste deel van hun perceel twee paarden houden als hobby. Op dat deel van de grond rust in het bestemmingsplan de bestemming Natuur. Het voorste deel, waar hun woning staat, heeft de bestemming Wonen. Omdat het houden van paarden volgens de gemeente niet past bij de bestemming Natuur, vroegen zij het college van burgemeester en wethouders om een omgevingsvergunning voor afwijking van het bestemmingsplan.
Het college weigerde die vergunning bij besluit van 8 december 2022. Het bezwaar van het echtpaar daartegen verklaarde het college op 21 september 2023 ongegrond. De rechtbank Gelderland verklaarde het beroep daarna ook ongegrond. Het echtpaar ging in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Omdat de aanvraag al op 22 oktober 2022 was ingediend, bleef het recht van vóór de invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2024 van toepassing.
Het echtpaar voerde aan dat het houden van de paarden al binnen de bestemming Natuur valt, zodat helemaal geen vergunning nodig is. Zij beriepen zich op drie onderdelen van de bestemmingsomschrijving: open gebieden, extensieve dagrecreatie en het behoud, herstel of ontwikkeling van natuur- en landschapswaarden.
De Afdeling ging op geen van die drie in. Voor open gebieden verwijst het bestemmingsplan naar de instandhouding van het open karakter van de natuur. Het is volgens de Afdeling niet genoeg dat de paarden dat open karakter niet aantasten. De activiteit moet zelf bijdragen aan de instandhouding ervan, en dat doet het houden van twee paarden niet. Of de rechtbank terecht oordeelde dat de subbestemming open gebieden alleen geldt bij een bepaalde aanduiding op de plankaart, liet de Afdeling in het midden.
Voor het behoud, herstel of de ontwikkeling van natuur- en landschapswaarden geldt hetzelfde. Ook dan moet de activiteit hier iets aan bijdragen en niet alleen niets aantasten. Dat is bij hobbymatig paardenhouden niet te zien.
Ook extensieve dagrecreatie is het niet. Het plan omschrijft dat als recreatief medegebruik van gronden, zoals wandelen, paardrijden en fietsen. Voor het houden van de paarden is een omheining nodig om het achterste perceeldeel. Gebruik dat in de weg staat aan ander gebruik van de grond, zoals paarden binnen een omheining, is volgens de Afdeling geen medegebruik. Daarom hoefde de Afdeling niet te beoordelen of het hobbymatig houden van twee paarden recreatief is.
De Afdeling concludeert dat de rechtbank terecht heeft geoordeeld dat het houden van de paarden in strijd is met de bestemming Natuur. Het hoger beroep is ongegrond en de Afdeling bevestigt de uitspraak van de rechtbank. De weigering van de omgevingsvergunning blijft daarmee in stand. Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Spoedrechter laat kap van bomen langs Bunderbosch in Maastricht toe voor 66 woningen Op de plek van een voormalig autodemontagebedrijf aan de Rijksweg in Maastricht komen 66 nieuwe woningen. Om dat mogelijk te maken heeft de gemeente het omgevingsplan gewijzigd en aan Vroendaal B.V. een omgevingsvergunning verleend om bomen en struwelen te kappen in de groenstrook langs de Bunderbosch. Die strook is in 2001 aangelegd om het bedrijfsterrein af te schermen van de woonomgeving. Een omwonende, die tegenover de bouwlocatie woont, wilde de kap tegenhouden en vroeg de voorzieningenrechter van de Raad van State om een spoedmaatregel.
Vroendaal wil de bomen deze winter vellen, voor het nieuwe broedseizoen begint, zodat de grond bouwrijp gemaakt kan worden. De omwonende had al beroep ingesteld tegen zowel de wijziging van het omgevingsplan als de vergunning. Hij vroeg de rechter de vergunning te schorsen, voor zover die ziet op het kappen van de houtopstand, totdat op dat beroep is beslist.
De omwonende voerde aan dat het besluit onvoldoende gemotiveerd is, omdat het college van burgemeester en wethouders niet inzichtelijk heeft gemaakt hoe het de waarden uit de Bomenverordening heeft afgewogen. Ook zou het college niet hebben meegewogen dat de bomen behouden kunnen blijven als de bouw in fasen wordt uitgevoerd. Verder stelde hij dat ten minste tien bomen ten onrechte als 'struweel en kleine bomen' zijn aangemerkt.
De voorzieningenrechter volgt dat niet. De vier essen bij de woning van de omwonende blijven staan. De te kappen bomen zijn volgens het college voornamelijk elzen, en dat heeft de omwonende niet gemotiveerd bestreden. Ook de rapportage van Ecolybrium van 8 januari 2025, op grond waarvan geen beschermde natuurwaarden aanwezig zijn, heeft hij niet gemotiveerd weersproken. Het argument dat de bomen de woonwijk afschermen, gaat volgens de rechter niet op nu de bedrijfsfunctie verdwijnt. Het verlies aan groen wordt bovendien gecompenseerd door een herplantverplichting in de vergunning.
Het college legde uit waarom de hele strook weg moet. De vrije ruimte is nodig voor bouwkranen en de strook dient als aanvoerroute vanaf de Rijksweg, zodat het bouwverkeer niet door de woonwijk hoeft te rijden. De bomen bij het noordelijke appartementengebouw moeten bovendien weg voor de nieuwe riolering en de balkons. Dat zou ook gelden als er enkele kleine bomen over het hoofd zijn gezien, en een gefaseerde bouw verandert niets, omdat de hele strook voor de ontsluiting nodig blijft. De voorzieningenrechter vindt de motivering van het besluit weliswaar summier, maar ziet geen aanleiding voor het oordeel dat het college niet tot de kap mocht besluiten.
De voorzieningenrechter wijst het verzoek om een voorlopige voorziening af. Het oordeel is voorlopig en bindt de rechter in de bodemprocedure niet. Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 10 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Raad van State wijst planschadeclaim voor winkelgebouw in Someren af ondanks gegrond hoger beroep Een bedrijf in Someren eigenaar van een winkelgebouw, stelde dat de waarde van zijn panden was gekelderd van € 2.690.000 naar € 226.000. De oorzaak was een nieuw bestemmingsplan uit 2017. Dat plan staat detailhandel op de eerste verdieping van het gebouw niet meer toe, terwijl het voorgaande plan uit 2013 dat wel mogelijk maakte. Het bedrijf vroeg de gemeente daarom om een tegemoetkoming in planschade.
Het college van burgemeester en wethouders wees de aanvraag af. Het volgde het advies van een adviesbureau: de ruimere gebruiksmogelijkheden bestonden alleen in de vier jaar tussen 2013 en 2017. Het bedrijf had het pand al in 1995 gekocht, en op dat moment was detailhandel op de eerste verdieping volgens het college niet toegestaan. Het vervallen van zo'n tijdelijk voordeel, dat pas na de eigendomsverkrijging ontstond, geeft geen recht op een vergoeding.
De rechtbank Oost-Brabant verklaarde het beroep van het bedrijf in een uitspraak van 26 april 2024 ongegrond. In hoger beroep oordeelde de Raad van State in een tussenuitspraak van 26 november 2025 dat de afwijzing onvoldoende was gemotiveerd. Het college had niet aannemelijk gemaakt dat een gebruiksverbod uit de bouwverordening van 1968 in 1995 al gold. Dat verbod gold alleen als de bestemming van het plan al was verwezenlijkt. Het college kreeg de kans de gebreken te herstellen, en deed dat op 3 februari 2026 met een nieuw besluit.
In de uitspraak van nu speelde een nieuwe wending. Het bedrijf verduidelijkte pas in deze fase dat de schade alleen de eerste verdieping betreft van het deel van het gebouw dat in het bestemmingsvrije gebied van het oude uitbreidingsplan ligt. Dat deel is in 1985 gebouwd met een bouwvergunning voor een winkel op de begane grond en een magazijn op de verdieping. De Raad van State liet de vraag of de woonbestemming was verwezenlijkt daarom rusten.
Volgens de Raad van State mocht daar in 1995 niet worden gebouwd, omdat het deel op meer dan vijftien meter van de voorgevelrooilijn ligt, zo bepaalde de bouwverordening van 1993. De bouwvergunning uit 1985 was geen stilzwijgende vrijstelling voor een zelfstandige winkel op de verdieping. Het gebruik van het magazijn als winkel zou bovendien in strijd zijn met de bouwverordening van 1968. Daarvoor zijn ingrijpende bouwkundige veranderingen nodig, omdat voor een winkel andere eisen gelden voor brandveiligheid en toegankelijkheid. Dat de verdieping soms werd gebruikt voor de verkoop van kerstspullen deed niet ter zake en was ook niet onderbouwd.
De conclusie van de Raad van State is dat de gunstige gebruiksmogelijkheden van het plan uit 2013 niet bestonden toen het bedrijf het pand kocht. Het college heeft de aanvraag daarom terecht afgewezen. Het hoger beroep is gegrond, omdat het oorspronkelijke besluit van 16 februari 2023 gebrekkig was gemotiveerd. De Raad vernietigt de uitspraak van de rechtbank en het besluit van het college, maar het beroep tegen het herstelbesluit is ongegrond: de afwijzing van de planschade blijft staan. Het college moet de proceskosten van € 5.137 vergoeden en het griffierecht van € 924 terugbetalen.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht