Hoge Raad: broer moet executeur van overleden zus alsnog oproepen in cassatiezaak nalatenschap Twee broers en hun zus waren gerechtigd tot de nalatenschap van hun moeder. Nadat de zus, die in de Verenigde Staten woonde, na het overlijden van de moeder ook zelf overleed, wees haar testament een nicht aan als 'Personal Representative', in de procedure aangeduid als executeur van haar nalatenschap. Een van de broers vorderde vaststelling van de verdeling van de nalatenschap van de moeder tegen zijn broer en deze executeur, die in de procedure bij de rechtbank en het hof niet is verschenen en tegen wie telkens verstek is verleend.
De rechtbank Oost-Brabant wees de vorderingen van deze broer af, maar het gerechtshof 's-Hertogenbosch vernietigde dat vonnis en stelde de verdeling van de nalatenschap alsnog vast, met een betalingsverplichting voor de andere broer wegens overbedeling. Die broer stelde cassatieberoep in tegen het arrest van het hof, maar riep daarbij alleen zijn broer in het geding, niet de executeur van de nalatenschap van hun overleden zus.
Deze uitspraak volgt op de conclusie van de advocaat-generaal bij het parket van de Hoge Raad van 22 mei 2026, die al adviseerde om de eiser tot cassatie te bevelen de executeur alsnog op te roepen.
De verweerder in cassatie voerde primair aan dat het cassatieberoep niet-ontvankelijk moest worden verklaard omdat de executeur niet als partij was betrokken, en subsidiair dat zijn broer moest worden opgedragen haar alsnog op te roepen. De Hoge Raad overweegt dat de vaststelling van de verdeling van een nalatenschap een rechtsverhouding betreft waarbij het rechtens noodzakelijk is dat de beslissing voor alle betrokkenen gelijk luidt. Bij zo'n processueel ondeelbare rechtsverhouding moeten alle betrokken partijen in elke instantie, ook in cassatie, in het geding worden geroepen. Is dat niet gebeurd, dan moet de rechter eerst de gelegenheid geven om de ontbrekende partij op de voet van artikel 118 Rv alsnog op te roepen, voordat aan niet-ontvankelijkverklaring wordt toegekomen.
Omdat die gelegenheid nog niet is geboden, ziet de Hoge Raad in dit stadium geen grond om het cassatieberoep niet-ontvankelijk te verklaren. In plaats daarvan wijst de Hoge Raad de subsidiaire vordering toe en geeft de eiser tot cassatie twee weken de tijd om de executeur bij exploot te laten oproepen om als partij in de cassatieprocedure te verschijnen, vertegenwoordigd door een advocaat bij de Hoge Raad.
De Hoge Raad veroordeelt de eiser tot cassatie in de kosten van dit incident, begroot op € 800 voor salaris, en verwijst de hoofdzaak naar 16 oktober 2026 voor overlegging van het oproepingsexploot. Over de inhoud van het cassatieberoep zelf is nog niet beslist.
Hoge Raad · 25 september 2026
Civiel Recht; Burgerlijk Procesrecht Rechter dwingt weduwe tot hypotheek voor stiefkinderen na erfenisruzie Na het overlijden van een man in 2025 kwamen zijn drie kinderen en zijn weduwe in een conflict over de afwikkeling van de erfenis. Partijen waren het eens dat de wettelijke verdeling van toepassing is. Dat betekent dat de weduwe de nalatenschap in handen kreeg, terwijl de kinderen een geldvordering op haar hebben die niet direct opeisbaar is. Samen met een geadopteerde dochter van de weduwe zijn er vijf erfgenamen.
In juni 2026 sloten de kinderen en de weduwe een vaststellingsovereenkomst. Daarin legden zij vast hoe hoog de vordering van de kinderen is, hoe die wordt betaald, dat er een hypotheekrecht ten gunste van de kinderen komt op de woning van de weduwe, en hoe het zit met de erfbelasting. De notaris maakte een concept hypotheekakte op. De weduwe weigerde die te ondertekenen, omdat zij het niet eens was met de inhoud.
De kinderen stapten naar de voorzieningenrechter van de rechtbank Limburg, zittingsplaats Roermond. Zij vroegen de weduwe te veroordelen om binnen zeven dagen mee te werken aan het vestigen van het hypotheekrecht. Zij wilden ook dat het vonnis haar handtekening zou vervangen als zij bleef weigeren. Een deel van die vordering, namelijk dat het vonnis haar medewerking in het geheel zou vervangen, trokken zij tijdens de zitting in. Een van de kinderen woont in België, maar de voorzieningenrechter bleef bevoegd omdat de weduwe in Nederland woont.
Op de zitting bleek dat de weduwe zich liet bijstaan door haar belastingadviseur, die ook als tolk optrad omdat zij de Nederlandse taal onvoldoende beheerst. De pleitnota die de adviseur voor haar had gemaakt, wees de voorzieningenrechter als processtuk af. In deze procedure kan een partij alleen in persoon of via een advocaat optreden, niet via een gemachtigde die geen advocaat is.
De inhoud van de hypotheekakte bleek uiteindelijk het enige geschilpunt. Tijdens de zitting kwamen partijen overeen dat de weduwe geen bezwaar meer had als twee passages werden aangepast. Beide gaan over het verhuren van de woning. In de akte wordt vastgelegd dat het verhuren van het onderpand is toegestaan en niet wordt gezien als het in gebruik of genot afstaan dat de akte verbiedt. De voorzieningenrechter volgde deze afspraak.
Over de proceskosten oordeelde de rechter dat hij geen reden zag om af te wijken van het uitgangspunt dat in familiezaken de kosten worden gecompenseerd. De kinderen hadden gevraagd om vergoeding van de werkelijke kosten van € 5.318,55, maar dat wees hij af.
De voorzieningenrechter veroordeelde de weduwe om binnen zeven dagen na betekening van het vonnis volledige medewerking te verlenen aan het vestigen van het hypotheekrecht, volgens de aangepaste concept hypotheekakte. Dat betekent dat zij bij de notaris moet verschijnen en de akte moet ondertekenen. Doet zij dat niet, dan treedt het vonnis in de plaats van haar wilsverklaring en handtekening in de akte. Iedere partij draagt de eigen proceskosten en het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad.
Rechtbank Limburg · 6 november 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht Rechter wijst verkoop van drie erfwoningen in kort geding af: geen spoed Een vrouw wilde dat de rechter haar machtigde om twee woningen uit de nalatenschap van haar moeder te verkopen, zonder dat haar broer daaraan hoefde mee te werken. De moeder overleed in 2023 en liet vijf kinderen na, die ieder een vijfde deel erven. Tot de nalatenschap behoren drie woningen in dezelfde plaats. De erfgenamen hebben de nalatenschap beneficiair aanvaard, wat betekent dat zij niet verder aansprakelijk zijn dan de waarde van wat zij erven. Ze hebben aan drie medewerkers van een notariskantoor een beheervolmacht gegeven. Alle kinderen verwierpen het legaat dat de moeder hun over de woningen had gegeven.
Over de verkoop van twee van de drie woningen komen de erfgenamen er onderling niet uit. De derde woning wordt bewoond door de broer, die daarop al sinds 1993 een recht van vruchtgebruik heeft. In mei 2026 kocht hij ook het erfdeel van een van zijn broers. De zus ging naar de voorzieningenrechter en vorderde primair een machtiging om de twee woningen te verkopen. Subsidiair vroeg zij vervangende toestemming voor verkoop en levering via een makelaar en notaris naar eigen keuze, en meer subsidiair dat haar broer verplicht zou worden mee te werken aan het tekenen van een koopovereenkomst, op straffe van een dwangsom. De broer voerde verweer en vorderde voorwaardelijk, voor het geval de rechter haar vorderingen zou toewijzen, juist dat zij zou meewerken aan verkoop via een andere makelaar en tegen andere prijsafspraken.
De rechter oordeelde dat de zaak zich niet leent voor een kort geding, omdat de eiseres geen spoedeisend belang heeft. Zij voerde aan dat zij haar erfdeel niet kan gebruiken, dat zij daarover een hoge box III-belasting verschuldigd is, dat een berkenboom bij een van de woningen dreigt om te vallen, dat de onbewoonde woningen in waarde dalen en niet verzekerd zijn, dat het geld bij de notaris bijna op is en dat de gemeente een leegstandsheffing zou kunnen opleggen. De broer betwistte dat. Hij wees erop dat het rapport over de boom van vóór augustus 2024 dateert en dat er daarna onderhoud aan de boom is geweest. Een van de woningen staat volgens hem al meer dan dertig jaar leeg, en de taxateur beoordeelde de staat van de woningen als 'redelijk'. Voor een leegstandsheffing waren geen stukken overgelegd. Dat erfgenamen hun erfdeel niet kunnen gebruiken en daar belasting over betalen, geldt voor alle erfgenamen en maakt haar situatie niet bijzonder.
De rechter vond dat de eiseres, gelet op die gemotiveerde betwisting, onvoldoende aannemelijk had gemaakt dat zij de uitkomst van een bodemprocedure niet kan afwachten. Acute risico's rond de woningen of een financiële noodsituatie waren niet gebleken. Ook de vrees voor een leegstandsheffing veranderde dat niet, omdat niet vaststond dat die heffing er komt. Aan een inhoudelijke beoordeling kwam de rechter daardoor niet toe.
Ook in een kanttekening ten overvloede wees de rechter de vorderingen af. De toestemming die twee andere erfgenamen per e-mail in maart 2026 gaven, zag volgens de rechter op een volmacht aan de makelaar en de notaris, niet aan de eiseres zelf. Verklaringen van die erfgenamen die zij na de zitting alsnog overlegde, liet de rechter buiten beschouwing: de zaak was alleen aangehouden zodat partijen over een schikking konden praten, en de broer kon daar niet meer op reageren. Verder had zij ook die twee erfgenamen moeten dagvaarden, omdat alle erfgenamen gezamenlijk vereffenaar zijn.
De rechter wees alle vorderingen af. Omdat het hier om broer en zus gaat, compenseerde hij de proceskosten: ieder draagt zijn eigen kosten. De voorwaardelijke vordering van de broer kwam daarmee niet meer aan de orde.
Rechtbank Limburg · 15 oktober 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Rechter wijst verzoek af om rente en waardering van legaat in testament te wijzigen Twee broers erfden samen van hun vader, die in 2020 overleed. In zijn testament legateerde de vader aan de ene zoon het huis, een garage en een aandeel in een perceel grond. Aan de andere zoon, die in Tsjechië woont, liet hij zijn banktegoeden en effecten na. Beide legaten moesten worden ingebracht in de nalatenschap. Omdat het huis, de garage en de grond meer waard waren dan de banktegoeden, moest de zoon die het vastgoed kreeg het verschil aan zijn broer uitbetalen. Dat bedrag was vijf jaar na het overlijden opeisbaar en daarover liep vier procent rente per jaar, gerekend vanaf de dag van overlijden.
In november 2020 maakten de broers afspraken over de waarde van het vastgoed: € 987.500 voor het huis, € 100.000 voor de kavel en € 42.500 voor de garage, samen € 1.130.000. Daarna kwamen zij er niet uit over de afwikkeling van de nalatenschap. Het legaat is tot op heden niet afgegeven en de inbrengsom is niet betaald.
De zoon die het vastgoed kreeg, vroeg de rechtbank in Amsterdam om twee dingen. De renteverplichting uit het testament moest vervallen, of worden verlaagd naar één procent of over een kortere periode worden berekend. Ook wilde hij dat het huis voor de inbreng wordt gewaardeerd op € 903.143. Dat is het bedrag waarvoor hij de woning uiteindelijk verkocht, na een lange verkoopperiode waarin de waarde daalde. Volgens hem had zijn broer de afgifte van het legaat stelselmatig en op oneigenlijke wijze gefrustreerd. Daardoor kon hij de inbrengsom niet financieren en moest hij het huis verkopen. De broer verzette zich tegen het verzoek. Hij vond de omstandigheden onvoldoende onderbouwd en zei dat zij, als ze er al waren, voor rekening van zijn broer zelf kwamen. Ook zou het verzoek niet passen bij wat de vader met zijn testament bedoelde.
De rechtbank baseert zich op artikel 4:123 van het Burgerlijk Wetboek. Daarmee kan een rechter een legaat wijzigen of opheffen als na het overlijden omstandigheden zijn ingetreden waardoor de ander ongewijzigde instandhouding niet mag verwachten. Dat kan slechts in uitzonderlijke gevallen, en wie het verzoekt moet die omstandigheden stellen en zo nodig bewijzen.
Volgens de rechtbank slaagt de zoon daar niet in. Uit de uitgebreide correspondentie blijkt dat de broers na het overlijden steeds van mening verschilden. Meerdere keren reageerden zij niet of pas laat op elkaars berichten. Daardoor is het legaat niet afgegeven en is de inbreng niet betaald, zonder dat dit alleen of vooral aan één van hen te wijten is. Er was ook geen sprake van duidelijk onredelijke standpunten of gedragingen van de broer. Dat het legaat nog niet is afgegeven, komt daarom voor rekening en risico van de verzoeker. Het is geen omstandigheid in de zin van artikel 4:123.
De rechtbank wijst het verzoek af. Omdat het om familie gaat, krijgt geen van beide broers een proceskostenveroordeling opgelegd.
Rechtbank Amsterdam · 15 oktober 2026
Civiel Recht Rechter stelt 14 december 2026 als deadline voor schuldeisers van overleden Iraanse man Een man die in 2021 overleed zonder bekende erfgenamen laat een nalatenschap achter waar de Staat zich nu over ontfermt. Het Rijksvastgoedbedrijf, onderdeel van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, treedt namens de Staat op als vereffenaar. De man werd in 1961 in Iran geboren en overleed in 2021. Wie nog geld van hem te goed heeft, moet zich nu melden.
De rechtbank Overijssel benoemde de Staat op 1 september 2026 tot vereffenaar van de nalatenschap. Een vereffenaar is iemand die de nalatenschap afwikkelt: hij brengt de bezittingen en schulden in kaart, betaalt de schuldeisers en keert wat overblijft uit. Om dat goed te kunnen doen, moet hij weten welke schulden er zijn. Daarom diende de Staat op 23 september 2026 een verzoekschrift in bij de kantonrechter in Zwolle. De Staat vroeg om een uiterste datum vast te stellen waarop schuldeisers hun vorderingen bij de vereffenaar kunnen indienen.
De wet verplicht de vereffenaar om de schuldeisers van de nalatenschap openlijk op te roepen zich te melden. Die oproep moet op dezelfde manier worden bekendgemaakt als de benoeming van de vereffenaar en zoveel mogelijk tegelijk. De rechtbank had de Staat eerder opgedragen de benoeming in de Staatscourant te publiceren. De oproep aan de schuldeisers moet daarom ook in de (digitale) Staatscourant verschijnen.
De kantonrechter ging ervan uit dat de oproep direct na ontvangst van de beschikking wordt geplaatst. Een termijn van twee maanden vond de rechter ruim genoeg voor schuldeisers om hun vordering in te dienen. Daarop volgt de datum die de rechter bepaalde.
De kantonrechter bepaalde dat de Staat als vereffenaar de schuldeisers via de Staatscourant moet oproepen hun vorderingen uiterlijk op 14 december 2026 bij hem in te dienen.
Rechtbank Overijssel · 14 oktober 2026
Civiel Recht