Rechter verhoogt subsidie varkenshouder na fout in staloppervlaktes — CBB:2026:152
Subsidievaststelling Lbv (beëindigingsregeling veehouderij) — berekening subsidiabele staloppervlakte
Eiser / verzoeker
Maatschap [naam 1] en overigen (varkenshouderij)
Verweerder / gedaagde
Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
Beroep gegrond verklaard: het subsidiebesluit wordt vernietigd voor stal 1 en stal 6, en de minister moet een nieuw besluit nemen waarbij de ten onrechte weggelaten stalruimtes alsnog worden meegenomen in de subsidieberekening.
- De dikke lijn op de bouwtekening van stal 1 is aannemelijk een brandmuur, geen buitenmuur; de minister had de overige ruimtes (vergaderruimte, kantoor, kleedruimte etc.) moeten meenemen in de subsidieberekening.
- Bij stal 6 erkende de minister ter zitting dat een ruimte van 87 m² zich wél binnen de buitenmuren bevindt; de staloppervlakte is 1138 m² in plaats van 1015 m².
- De separatieruimtes van stal 8 zijn terecht buiten beschouwing gelaten: ze bevinden zich buiten de buitenmuren en werden slechts enkele uren per week gebruikt.
- Het bestreden besluit (inclusief wijzigingsbesluit) wordt vernietigd voor stal 1 en stal 6; de minister moet een nieuw besluit nemen.
- De minister wordt veroordeeld tot vergoeding van griffierecht (€ 371,-) en proceskosten (€ 2.335,-).
Samenvatting
Een varkenshouderij in Nederland vroeg subsidie aan via de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv), een regeling waarbij boeren een vergoeding krijgen voor het onomkeerbaar sluiten van hun bedrijf ter vermindering van stikstofuitstoot. De minister kende aanvankelijk een bedrag toe van ruim 1,7 miljoen euro, maar de maatschap was het daar niet mee eens. Zij vond dat de minister bij de berekening van de staloppervlaktes meerdere ruimtes ten onrechte buiten beschouwing had gelaten.
Na bezwaar verhoogde de minister het subsidiebedrag naar ruim 2,3 miljoen euro, maar de maatschap bleef van mening dat er nog steeds ruimtes ontbraken. De discussie spitste zich toe op drie stallen. Bij stal 1 had de minister een aantal ruimtes — waaronder een vergaderruimte, wasruimte, kantoor en kleedruimte — niet meegeteld. Reden: op de bouwtekening stond een dikke lijn die de minister interpreteerde als een buitenmuur. De maatschap betoogde echter dat dit geen buitenmuur was, maar een brandmuur, en dat de bewuste ruimtes altijd onderdeel hadden uitgemaakt van stal 1.
Het College van Beroep voor het bedrijfsleven gaf de maatschap op dit punt gelijk. Het oordeelde dat het aannemelijk is dat de dikke lijn op de bouwtekening een brandmuur betreft en geen buitenmuur. De minister had onvoldoende gemotiveerd waarom hij die ruimtes had weggelaten, en had ze dus moeten meenemen in de subsidieberekening.
Bij stal 6 speelde een vergelijkbaar probleem. De minister had een ruimte van 87 vierkante meter buiten beschouwing gelaten, omdat hij die beschouwde als een verbindingsruimte buiten de buitenmuren van de stal. Door foto's die de maatschap indiende, werd echter duidelijk dat die ruimte zich wél binnen de buitenmuren van stal 6 bevond. Dit erkende de minister ter zitting ook zelf. De stal bleek daarmee niet 1015 maar 1138 vierkante meter groot. Ook op dit punt werd de subsidieberekening als onjuist bestempeld.
Anders liep het voor de maatschap bij stal 8. Daar ging het om een separatieruimte, een gang en een berging. De maatschap gaf zelf toe dat deze ruimtes zich buiten de eigenlijke stalruimte bevonden en slechts een paar uur per week werden gebruikt om varkens te scheiden van de rest van de kudde. Het College oordeelde dat de minister deze ruimtes terecht had uitgesloten: ze bevonden zich buiten de buitenmuren en werden niet permanent gebruikt voor het huisvesten van dieren.
Al met al verklaarde het College het beroep gegrond voor wat betreft stal 1 en stal 6. Het besluit van de minister — inclusief een eerdere aanpassing in februari 2026 — werd op die punten vernietigd. De minister moet een nieuw besluit nemen waarbij de eerder genegeerde ruimtes van stal 1 en de extra 123 vierkante meter van stal 6 wél worden meegenomen. Dit betekent dat de uiteindelijke subsidie hoger zal uitvallen dan de tot nu toe vastgestelde bijna 2,34 miljoen euro. Daarnaast werd de minister veroordeeld tot vergoeding van het griffierecht van 371 euro en de proceskosten van 2.335 euro.
Betrokken advocaten
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBOBR:2024:1211, Rechtbank Oost-Brabant, 27-03-2024, C/01/386320 / HA ZA 22-547 (voorheen C/01/342102 / HA ZA 19-34)
Rechtbank Oost-Brabant · Civiel Recht
ECLI:NL:GHSHE:2023:3979, Gerechtshof 's-Hertogenbosch, 28-11-2023, 200.279.401_01
Gerechtshof 's-Hertogenbosch · Civiel Recht
ECLI:NL:RVS:2022:1494, Raad van State, 25-05-2022, 202005901/1/R4
Raad van State · Bestuursrecht; Omgevingsrecht
ECLI:NL:CBB:2021:421, College van Beroep voor het bedrijfsleven, 20-04-2021, 19/1451
College van Beroep voor het bedrijfsleven · Bestuursrecht
Gegevens
Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nlOp de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechter
- dhr. mr. A. Venekamp
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Een melkveehouderij in Friesland stapte in 2023 over op voer van eigen land en op koeien die in het voorjaar kalven. Het jongvee liet het bedrijf eerst overlopen en dekte het pas in mei 2023. De eerste kalveren kwamen daardoor van februari tot en met mei 2024. Voor een subsidieregeling rond veenweiden telde dat jongvee nog niet mee, en dat bleek een duur gevolg te hebben. De Stichting Veenweide Landgoed It Akkrumer Deel uit Akkrum is een samenwerkingsverband van landbouwbedrijven en ondernemers. Zij vroeg subsidie aan voor het project 'Veenvernatting Akkrumer Goedland' voor de jaren 2025 tot en met 2028. De regeling stimuleert samenwerking om stikstof- en broeikasgasuitstoot terug te brengen in veenweiden en Natura 2000-overgangsgebieden. Melkveehouderijen kunnen er geld krijgen voor extensivering, dus voor minder vee per hectare. Alleen bedrijven waarbij meer dan 70 procent van de uitscheiding van stikstof en fosfaat uit dierlijke mest afkomstig is van melk- en kalfkoeien, tellen als melkveehouderij. Dat is de dierexcretienorm. De minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur verleende in februari 2025 bijna € 1,96 miljoen aan de stichting. Voor één deelnemer, die de norm over 2023 niet haalde, wees hij de vergoeding voor extensivering van 207,26 hectare per jaar af. In het bestreden besluit van 13 juni 2025 hield hij die afwijzing in stand. De stichting stapte naar het College van Beroep voor het bedrijfsleven. Het college beantwoordde eerst de vraag over welke periode de norm moet worden berekend. Dat is een periode van twaalf aaneengesloten maanden die uiterlijk eindigt op de dag van de subsidieaanvraag, hier 28 juni 2024. Heel 2024 als peiljaar kan niet. Dan zou het bedrijf pas na de aanvraag aan de eisen voldoen en toch meedingen naar subsidie. Dat past niet bij een regeling met een subsidieplafond, waarin aanvragen via een tender worden vergeleken en gerangschikt. De voorwaarden moeten bij het aanvragen vervuld zijn. Dat de minister pas in februari 2025 besliste, verandert daar niets aan. Volgens de stichting zou het bedrijf over heel 2024 met 70,4 procent aan de norm voldoen. Over 2023 en over de twaalf maanden tot 1 mei 2024 of tot 28 juni 2024 haalde het de norm niet. Het beroep op het vertrouwensbeginsel slaagde niet. Medewerkers van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland hadden per mail bevestigd dat een andere berekeningsperiode dan 2023 was toegestaan en hadden een herberekening over 1 mei 2023 tot 1 mei 2024 aangeboden. Een concrete en ondubbelzinnige toezegging dat 2024 of een kortere periode mocht, bleek daar niet uit. Gezien de tendersystematiek had zo'n toezegging ook niet gekund. De communicatie van de uitvoeringsorganisatie schond volgens het college ook het zorgvuldigheids- en motiveringsbeginsel niet. De stichting pleitte verder voor een kortere berekeningsperiode vanwege de bijzondere overstap naar voorjaarskalvend melkvee. Volgens het college is de dierexcretie per dier per jaar een gebonden bevoegdheid en biedt de regeling geen ruimte voor een kortere periode. Bijzondere omstandigheden die tot onevenredig nadeel leiden, zag het niet. De bedrijfskeuze in 2023 pakte nadelig uit, maar dat maakt het besluit niet onevenwichtig. Ook het verzoek om de subsidie naar rato te verlenen, werd afgewezen. De regeling kent geen gedeeltelijke verlening: de aanvraag gaat over de hele periode 2025 tot en met 2028. Voor 2026 tot en met 2028 kan in een andere openstellingsperiode apart subsidie worden aangevraagd, en het bedrijf heeft dat ook gedaan. Het college verklaarde het beroep ongegrond. De afwijzing van de extensiveringsvergoeding voor het bedrijf dat de dierexcretienorm niet haalde blijft staan. De minister hoeft geen proceskosten te vergoeden.