Rechter verplicht minister tot heroverweging huis- en hobbydierenlijst — CBB:2026:210
Positieflijst zoogdieren / aanwijzing toegestane huis- en hobbydiersoorten
Eiser / verzoeker
Vereniging Landelijke Organisatie Dibevo en Stichting Platform Verantwoord Huisdierenbezit
Verweerder / gedaagde
Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
Het beroep is gegrond verklaard voor zover het de niet-aanwijzing van de dromedaris, jak, chinchilla, Russische dwerghamster en katoenrat betreft; de minister moet binnen dertien weken nieuwe besluiten nemen over deze vijf soorten.
- De beslissingen tot niet-aanwijzing van dromedaris, jak, chinchilla, Russische dwerghamster en katoenrat zijn onzorgvuldig voorbereid en ondeugdelijk gemotiveerd, en worden vernietigd.
- De minister had bij toepassing van het domesticatiecriterium ook bestuurlijke overwegingen (houderijtraditie, maatschappelijke kennisopbouw) moeten meewegen, niet alleen genetische criteria.
- Bij de zoönoserisicoafweging mag niet worden uitgegaan van wildvang voor soorten die uitsluitend buiten de EU voorkomen en alleen via gereguleerde import Nederland bereiken.
- De beoordelingssystematiek als geheel — inclusief binaire risicobeoordeling, het buiten beschouwing laten van houderijmaatregelen en de grens bij risicoklasse C/D — is aanvaardbaar gemotiveerd.
- Het Besluit huis- en hobbydierenlijst bevat 314 afzonderlijk appellabele besluiten; de niet-aangevochten beslissingen (ook die tot niet-aanwijzing) hebben formele rechtskracht gekregen.
Samenvatting
Nederland heeft een lijst van zoogdiersoorten die door burgers gehouden mogen worden: de huis- en hobbydierenlijst. Van de ruim 300 beoordeelde soorten mogen er slechts dertig worden gehouden. De Vereniging Landelijke Organisatie Dibevo (brancheorganisatie voor dierenspeciaalzaken) en de Stichting Platform Verantwoord Huisdierenbezit vochten de totstandkoming van die lijst aan. Zij stelden dat de minister bij een reeks diersoorten ten onrechte had besloten dat die niet gehouden mogen worden.
De huis- en hobbydierenlijst is gebaseerd op adviezen van een wetenschappelijk adviescollege, dat elke diersoort langs zeventien risicofactoren legde — van voedselopname en ruimtegebruik tot zoönosekansen en gevaar voor letselschade bij mensen. Soorten met te veel risicoscores kwamen niet op de lijst. Alleen soorten die als 'vergevorderd gedomesticeerd' worden beschouwd, mochten ondanks hoge risicoklassen toch worden aangewezen — denk aan honden, katten en paarden.
Dibevo en PVH kaartten meerdere bezwaren aan: de beoordelingssystematiek zou te grofmazig zijn, houderijmaatregelen waren ten onrechte buiten beschouwing gelaten, en de adviezen van het adviescollege zouden niet onafhankelijk genoeg zijn. Het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) verwierp deze bezwaren grotendeels. De systematiek — inclusief de binaire toets en het buiten beschouwing laten van houderijoplossingen — is aanvaardbaar gemotiveerd. Ook de onafhankelijkheid en deskundigheid van het adviescollege staan niet ter discussie.
Wel slaagde een beroepsgrond over het zoönosencriterium. De minister had bij enkele soorten ten onrechte uitgegaan van dieren uit wildvang, terwijl EU-regelgeving dat voor soorten die niet in de EU in het wild voorkomen uitsluit. Dat gold concreet voor de katoenrat, een uit Noord-Amerika afkomstige knaagdier die alleen via legale import in Nederland terechtkomt.
Belangrijker was het oordeel over de toepassing van het domesticatiecriterium. De minister had de dromedaris, de jak, de chinchilla en de Russische dwerghamster buiten de lijst gehouden omdat zij formeel niet aan alle drie de wetenschappelijke domesticatiecriteria zouden voldoen. Maar het CBb stelde vast dat de minister ook bestuurlijke overwegingen had moeten meewegen: is er een lange houderijtraditie, bestaat er brede kennisopbouw in de samenleving, en is er maatschappelijke acceptatie van de risico's? Die afweging was niet gemaakt, terwijl er bij al deze soorten wel degelijk concrete aanknopingspunten waren — zo is de dromedaris niet meer in het wild te vinden, bestaat er veel houderijkennis over de diersoort, en is de kameel (een verwante soort) wel aangewezen.
Het College verklaart het beroep gegrond en vernietigt de beslissingen over de vijf soorten — dromedaris, jak, chinchilla, Russische dwerghamster en katoenrat. De minister moet binnen dertien weken nieuwe beslissingen nemen op de bezwaren voor deze diersoorten, waarbij hij de volledige bestuurlijke afweging alsnog dient te maken. Daarnaast moet de minister de proceskosten van appellanten vergoeden (€ 2.802) en het griffierecht (€ 371) terugbetalen.
Betrokken advocaten
mr. M.J.H. van der Burgt
verweerder
mr. S.M. Piron
verweerder
mr. J.B. Bosma
verweerder
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBAMS:2024:1447, Rechtbank Amsterdam, 13-03-2024, C/13/746438 / KG ZA 24-110
Rechtbank Amsterdam · Civiel Recht
ECLI:NL:RVS:2022:3299, Raad van State, 16-11-2022, 202004842/2/R3
Raad van State · Bestuursrecht
ECLI:NL:RBDHA:2022:8234, Rechtbank Den Haag, 16-08-2022, C/09/631920 / KG ZA 22-609
Rechtbank Den Haag · Civiel Recht
ECLI:NL:RBDHA:2022:614, Rechtbank Den Haag, 18-01-2022, 621310
Rechtbank Den Haag · Civiel Recht
Gegevens
Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nlOp de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechters
- dhr. mr. R.W.L. Koopmans
- dhr. mr. J.L. Verbeek
- dhr. mr. W.J.A.M. van Brussel
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Een melkveehouderij in Friesland stapte in 2023 over op voer van eigen land en op koeien die in het voorjaar kalven. Het jongvee liet het bedrijf eerst overlopen en dekte het pas in mei 2023. De eerste kalveren kwamen daardoor van februari tot en met mei 2024. Voor een subsidieregeling rond veenweiden telde dat jongvee nog niet mee, en dat bleek een duur gevolg te hebben. De Stichting Veenweide Landgoed It Akkrumer Deel uit Akkrum is een samenwerkingsverband van landbouwbedrijven en ondernemers. Zij vroeg subsidie aan voor het project 'Veenvernatting Akkrumer Goedland' voor de jaren 2025 tot en met 2028. De regeling stimuleert samenwerking om stikstof- en broeikasgasuitstoot terug te brengen in veenweiden en Natura 2000-overgangsgebieden. Melkveehouderijen kunnen er geld krijgen voor extensivering, dus voor minder vee per hectare. Alleen bedrijven waarbij meer dan 70 procent van de uitscheiding van stikstof en fosfaat uit dierlijke mest afkomstig is van melk- en kalfkoeien, tellen als melkveehouderij. Dat is de dierexcretienorm. De minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur verleende in februari 2025 bijna € 1,96 miljoen aan de stichting. Voor één deelnemer, die de norm over 2023 niet haalde, wees hij de vergoeding voor extensivering van 207,26 hectare per jaar af. In het bestreden besluit van 13 juni 2025 hield hij die afwijzing in stand. De stichting stapte naar het College van Beroep voor het bedrijfsleven. Het college beantwoordde eerst de vraag over welke periode de norm moet worden berekend. Dat is een periode van twaalf aaneengesloten maanden die uiterlijk eindigt op de dag van de subsidieaanvraag, hier 28 juni 2024. Heel 2024 als peiljaar kan niet. Dan zou het bedrijf pas na de aanvraag aan de eisen voldoen en toch meedingen naar subsidie. Dat past niet bij een regeling met een subsidieplafond, waarin aanvragen via een tender worden vergeleken en gerangschikt. De voorwaarden moeten bij het aanvragen vervuld zijn. Dat de minister pas in februari 2025 besliste, verandert daar niets aan. Volgens de stichting zou het bedrijf over heel 2024 met 70,4 procent aan de norm voldoen. Over 2023 en over de twaalf maanden tot 1 mei 2024 of tot 28 juni 2024 haalde het de norm niet. Het beroep op het vertrouwensbeginsel slaagde niet. Medewerkers van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland hadden per mail bevestigd dat een andere berekeningsperiode dan 2023 was toegestaan en hadden een herberekening over 1 mei 2023 tot 1 mei 2024 aangeboden. Een concrete en ondubbelzinnige toezegging dat 2024 of een kortere periode mocht, bleek daar niet uit. Gezien de tendersystematiek had zo'n toezegging ook niet gekund. De communicatie van de uitvoeringsorganisatie schond volgens het college ook het zorgvuldigheids- en motiveringsbeginsel niet. De stichting pleitte verder voor een kortere berekeningsperiode vanwege de bijzondere overstap naar voorjaarskalvend melkvee. Volgens het college is de dierexcretie per dier per jaar een gebonden bevoegdheid en biedt de regeling geen ruimte voor een kortere periode. Bijzondere omstandigheden die tot onevenredig nadeel leiden, zag het niet. De bedrijfskeuze in 2023 pakte nadelig uit, maar dat maakt het besluit niet onevenwichtig. Ook het verzoek om de subsidie naar rato te verlenen, werd afgewezen. De regeling kent geen gedeeltelijke verlening: de aanvraag gaat over de hele periode 2025 tot en met 2028. Voor 2026 tot en met 2028 kan in een andere openstellingsperiode apart subsidie worden aangevraagd, en het bedrijf heeft dat ook gedaan. Het college verklaarde het beroep ongegrond. De afwijzing van de extensiveringsvergoeding voor het bedrijf dat de dierexcretienorm niet haalde blijft staan. De minister hoeft geen proceskosten te vergoeden.