Rechter schrapt dwangsom en kostenverhaal bij dierhouder met katachtigen — CBB:2026:288
Bestuursrechtelijke handhaving dierenwelzijn / last onder dwangsom en bestuursdwang
Eiser / verzoeker
Dierhouder (naam geanonimiseerd)
Verweerder / gedaagde
Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
Het beroep slaagt gedeeltelijk: de last onder dwangsom voor maatregel 3 en het bijbehorende invorderingsbesluit (€250) worden herroepen, de last onder bestuursdwang voor maatregelen 1, 3 en 4 wordt herroepen, en het kostenverhaalsbesluit van €17.956,75 wordt vernietigd.
- Last onder dwangsom voor maatregel 3 (beperking bewegingsvrijheid) herroepen wegens onduidelijkheid over welke dieren de overtreding betrof en bijzondere omstandigheid (moeraskatten tijdelijk apart gezet wegens ziekte)
- Last onder bestuursdwang voor maatregelen 1 (voeding), 3 (kadavers) en 4 (vlooien) herroepen omdat de overtredingen niet voldoende waren vastgesteld in het inspectierapport
- Inbeslagname van 24 katten was onrechtmatig omdat die was gebaseerd op niet-naleving van de onterecht opgelegde maatregelen 1, 3 en 4
- Kostenverhaalsbesluit van €17.956,75 vernietigd omdat de grondslag (rechtmatige inbeslagname) is komen te ontvallen
- Voor vijf van de zes dwangsommaatregelen (hygiëne, huisvesting, ventilatie, kattenbakken, losliggend materiaal) heeft de staatssecretaris wél terecht gehandhaafd
Samenvatting
Een dierhouder die tientallen katachtigen hield — waaronder zeldzame moeraskatten en F1 hybride katten — kreeg in december 2021 te maken met twee handhavingsbesluiten van de staatssecretaris van Landbouw. Aanleiding was een inspectie in november 2021, waarbij toezichthouders van de Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming ernstige gebreken constateerden in de huisvesting en verzorging van de dieren. Er werden vuile verblijven aangetroffen, katten in te kleine ruimtes, onvoldoende voer en een zieke moeraskhat die niet op het voorgeschreven nierdieet was gezet.
De staatssecretaris legde twee lasten op: een last onder dwangsom voor zes maatregelen rondom huisvesting en hygiëne, en een last onder bestuursdwang voor vier maatregelen over voeding, medische zorg en vlooienbestrijding. Toen bij een hercontrole drie weken later bleek dat de dierhouder de meeste maatregelen niet had uitgevoerd, werden dwangsommen ingevorderd en werden vierentwintig katten in bewaring genomen. De kosten daarvan — bijna achttienduizend euro — werden op de dierhouder verhaald.
De dierhouder maakte bezwaar en stelde vervolgens beroep in bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven. Per opgelegde maatregel betwistte hij dat de overtredingen voldoende waren aangetoond.
Het College geeft de dierhouder op meerdere punten gelijk. Bij de last onder dwangsom blijft één van de zes maatregelen geen stand: de maatregel over beperking van de bewegingsvrijheid. Hoewel aannemelijk is dat de katten te weinig ruimte hadden, was uit het inspectierapport niet duidelijk voor welke dieren de overtreding precies gold. Alleen bij de moeraskatten werd expliciet een overtreding van het betreffende wetsartikel benoemd, maar die katten verbleven tijdelijk apart vanwege ziekte. De staatssecretaris had bovendien in de last zelf andere dieren genoemd dan in de latere beslissing op bezwaar. Die onduidelijkheid betekent dat de dwangsom voor die maatregel niet verbeurd was en niet ingevorderd had mogen worden.
Voor de overige vijf maatregelen uit de dwangsomzaak — hygiëne, geschikte verblijven, ventilatie, schone kattenbakken en losliggend materiaal — oordeelt het College dat de staatssecretaris wél terecht heeft gehandhaafd. De geconstateerde overtredingen waren voldoende onderbouwd door concrete beschrijvingen en fotomateriaal in de inspectieporten.
De last onder bestuursdwang houdt echter maar voor één van de vier maatregelen stand: de maatregel over het nierdieet van de zieke moeraskhat. Die maatregel was aantoonbaar terecht opgelegd en de dierhouder had hem ook opgevolgd. De drie andere maatregelen worden door het College vernietigd. Over het voer oordeelde het College dat rauw kippenvlees op zichzelf geschikt voedsel is voor katten, en het rapport bevatte geen beschrijving van wat de dierhouder precies fout deed. Over de vlooien gold dat er op de dag van de inspectie helemaal geen vlooiencontrole was uitgevoerd; pas later, bij de hercontrole en na inbeslagname, werden vlooien aangetroffen. En voor de maatregel over het verwijderen van kadavers ontbrak iedere beschrijving van hoe lang die al lagen, zodat niet kon worden vastgesteld dat sprake was van 'niet tijdig opruimen'.
Omdat de inbeslagname van de vierentwintig katten was gebaseerd op het niet nakomen van juist deze drie onterecht opgelegde maatregelen, was de inbeslagname zelf ook onrechtmatig. Daarmee verviel ook de grondslag voor het kostenverhaalsbesluit van ruim zeventienduizend euro. Het College vernietigt dat besluit volledig. De staatssecretaris moet de reeds ingevorderde dwangsom van tweehonderdvijftig euro voor de geschrapte maatregel terugbetalen, en eventueel al ingevorderde kosten van de kostenverhaalsbeschikking eveneens. Daarnaast wordt de staatssecretaris veroordeeld tot vergoeding van de proceskosten van de dierhouder tot een totaalbedrag van €4.134,-, en moet het betaalde griffierecht van €368,- worden terugbetaald.
Betrokken advocaten
mr. N. Wouters
eiser
mr. M.J.H. van der Burgt
verweerder
mr. H. van der Stelt
verweerder
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RVS:2026:366, Raad van State, 21-01-2026, 202304593/1/A3
Raad van State · Bestuursrecht
ECLI:NL:RVS:2026:364, Raad van State, 21-01-2026, 202304611/1/A3
Raad van State · Bestuursrecht
ECLI:NL:CBB:2026:14, College van Beroep voor het bedrijfsleven, 20-01-2026, 24/499
College van Beroep voor het bedrijfsleven · Bestuursrecht
ECLI:NL:RBNHO:2025:14791, Rechtbank Noord-Holland, 12-12-2025, HAA 24/99
Rechtbank Noord-Holland · Bestuursrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Rechtsgebied
BestuursrechtZaaknummer
22/1118 en 22/1119
Procedure
Eerste aanleg - meervoudig
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechters
- mw. mr. M.J. Jacobs
- mw. mr.dr. C. de Kruif
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Een melkveehouderij in Friesland stapte in 2023 over op voer van eigen land en op koeien die in het voorjaar kalven. Het jongvee liet het bedrijf eerst overlopen en dekte het pas in mei 2023. De eerste kalveren kwamen daardoor van februari tot en met mei 2024. Voor een subsidieregeling rond veenweiden telde dat jongvee nog niet mee, en dat bleek een duur gevolg te hebben. De Stichting Veenweide Landgoed It Akkrumer Deel uit Akkrum is een samenwerkingsverband van landbouwbedrijven en ondernemers. Zij vroeg subsidie aan voor het project 'Veenvernatting Akkrumer Goedland' voor de jaren 2025 tot en met 2028. De regeling stimuleert samenwerking om stikstof- en broeikasgasuitstoot terug te brengen in veenweiden en Natura 2000-overgangsgebieden. Melkveehouderijen kunnen er geld krijgen voor extensivering, dus voor minder vee per hectare. Alleen bedrijven waarbij meer dan 70 procent van de uitscheiding van stikstof en fosfaat uit dierlijke mest afkomstig is van melk- en kalfkoeien, tellen als melkveehouderij. Dat is de dierexcretienorm. De minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur verleende in februari 2025 bijna € 1,96 miljoen aan de stichting. Voor één deelnemer, die de norm over 2023 niet haalde, wees hij de vergoeding voor extensivering van 207,26 hectare per jaar af. In het bestreden besluit van 13 juni 2025 hield hij die afwijzing in stand. De stichting stapte naar het College van Beroep voor het bedrijfsleven. Het college beantwoordde eerst de vraag over welke periode de norm moet worden berekend. Dat is een periode van twaalf aaneengesloten maanden die uiterlijk eindigt op de dag van de subsidieaanvraag, hier 28 juni 2024. Heel 2024 als peiljaar kan niet. Dan zou het bedrijf pas na de aanvraag aan de eisen voldoen en toch meedingen naar subsidie. Dat past niet bij een regeling met een subsidieplafond, waarin aanvragen via een tender worden vergeleken en gerangschikt. De voorwaarden moeten bij het aanvragen vervuld zijn. Dat de minister pas in februari 2025 besliste, verandert daar niets aan. Volgens de stichting zou het bedrijf over heel 2024 met 70,4 procent aan de norm voldoen. Over 2023 en over de twaalf maanden tot 1 mei 2024 of tot 28 juni 2024 haalde het de norm niet. Het beroep op het vertrouwensbeginsel slaagde niet. Medewerkers van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland hadden per mail bevestigd dat een andere berekeningsperiode dan 2023 was toegestaan en hadden een herberekening over 1 mei 2023 tot 1 mei 2024 aangeboden. Een concrete en ondubbelzinnige toezegging dat 2024 of een kortere periode mocht, bleek daar niet uit. Gezien de tendersystematiek had zo'n toezegging ook niet gekund. De communicatie van de uitvoeringsorganisatie schond volgens het college ook het zorgvuldigheids- en motiveringsbeginsel niet. De stichting pleitte verder voor een kortere berekeningsperiode vanwege de bijzondere overstap naar voorjaarskalvend melkvee. Volgens het college is de dierexcretie per dier per jaar een gebonden bevoegdheid en biedt de regeling geen ruimte voor een kortere periode. Bijzondere omstandigheden die tot onevenredig nadeel leiden, zag het niet. De bedrijfskeuze in 2023 pakte nadelig uit, maar dat maakt het besluit niet onevenwichtig. Ook het verzoek om de subsidie naar rato te verlenen, werd afgewezen. De regeling kent geen gedeeltelijke verlening: de aanvraag gaat over de hele periode 2025 tot en met 2028. Voor 2026 tot en met 2028 kan in een andere openstellingsperiode apart subsidie worden aangevraagd, en het bedrijf heeft dat ook gedaan. Het college verklaarde het beroep ongegrond. De afwijzing van de extensiveringsvergoeding voor het bedrijf dat de dierexcretienorm niet haalde blijft staan. De minister hoeft geen proceskosten te vergoeden.