Rechter houdt last tegen schapenstichting in stand wegens verwaarloosde dieren — CBB:2026:380
last onder bestuursdwang wegens verwaarlozing van schapen en lammeren
Eiser / verzoeker
Stichting Westlandse Schaapskudde
Verweerder / gedaagde
de minister (nu staatssecretaris) van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
Beroep tegen de last onder bestuursdwang en het kostenbesluit ongegrond verklaard; de Staat moet wel € 1.000 schadevergoeding en € 934 proceskosten betalen wegens overschrijding van de redelijke termijn.
- NVWA-toezichthouders troffen schapen en pasgeboren lammeren aan zonder beschutting tegen kou en regen en in een matige tot slechte voedingstoestand, bevestigd door een lage body conditie score
- Minister legde een last onder bestuursdwang op wegens overtreding van het Besluit houders van dieren en voerde na herhaalde overtredingen in drie rondes ruim tachtig dieren mee
- College volgt de bevindingen van de toezichthouders en de dierenarts ter plekke boven latere verklaringen van deskundigen die alleen filmbeelden achteraf hadden bekeken
- Geen schending van het zorgvuldigheidsbeginsel: de stichting kreeg de mogelijkheid voor een tegenonderzoek op een externe locatie, maar maakte daar geen gebruik van
- Beroep tegen de last en het kostenbesluit ongegrond, maar de Staat moet € 1.000 schadevergoeding en € 934 proceskosten betalen wegens overschrijding van de redelijke termijn
Samenvatting
Stichting Westlandse Schaapskudde uit Naaldwijk kreeg begin 2024 een last onder bestuursdwang opgelegd nadat toezichthouders van de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) verwaarloosde schapen en lammeren hadden aangetroffen. De minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur hield deze last na bezwaar in stand, waarna de stichting naar het College van Beroep voor het bedrijfsleven stapte.
Bij de controle op 5 januari 2024 troffen de toezichthouders op een perceel in Hoek van Holland ongeveer dertig volwassen schapen en meerdere lammeren aan, waarvan sommige nog maar enkele dagen oud. Het regende hard, de grond was doorweekt en er was geen enkele beschutting. De lammeren stonden met gebogen ruggen te rillen van de kou en een aantal schapen was hoogdrachtig. Het perceel was helemaal kaalgevreten en er werd niet bijgevoerd, terwijl gras in de winter nauwelijks voedingswaarde heeft. Een dierenarts van de NVWA bevestigde dat de dieren in een matige tot slechte voedingstoestand verkeerden. Enkele dagen later werd bij een deel van de dieren een body conditie score gemeten, een schaal van 1 tot 5 waarbij 3 gewenst is: bijna alle dieren scoorden 1,5 of lager.
De minister legde de stichting op grond van het Besluit houders van dieren een last op om de dieren voortaan te beschermen tegen slecht weer en voldoende te voeren. Omdat de stichting bij hercontroles op 8, 17 en 19 januari 2024 nog steeds niet aan die eisen voldeed, voerde de minister in drie rondes in totaal ruim tachtig schapen en lammeren mee en sloeg ze op bij een externe opslaghouder, op kosten van de stichting.
De stichting bestreed de overtreding. Volgens haar is haar schapenras juist goed bestand tegen slecht weer en heeft het geen bijvoedering nodig. Ze wees op verklaringen van eigen dierenartsen, filmbeelden en een wolvezelanalyse waaruit volgens haar bleek dat de dieren gezond waren, en betwistte de manier waarop de conditiescore was gemeten. Ook zou rillen bij pasgeboren lammeren in de eerste 24 uur normaal zijn.
Het College volgde deze argumenten niet. De bevindingen van de toezichthouders en de dierenarts die op 5 januari 2024 zelf ter plekke waren, wogen zwaarder dan de latere verklaringen van deskundigen die alleen filmbeelden hadden bekeken en de dieren niet op die dag zelf hadden gezien. De wolvezelanalyse deed daar volgens het College niet aan af. Bovendien gelden de beschermingsnormen uit het Besluit houders van dieren voor ieder dier, ook een ras dat beter tegen kou bestand is: ook dan moeten dieren over voldoende beschutting en voeding kunnen beschikken, zeker als hun voedingstoestand al te wensen overliet. Het College verwierp ook het verwijt dat de stichting geen kans had gekregen voor een tegenonderzoek: de minister had haar de mogelijkheid geboden om de dieren op een andere locatie te laten onderzoeken, maar daar had de stichting geen gebruik van gemaakt. Ten slotte vond het College de in rekening gebrachte taxatiekosten van de bestuursdwang, samen vastgesteld op ruim € 50.000, niet onredelijk hoog, mede omdat de minister taxatiekosten alleen kwijtscheldt bij hobbymatige dierhouders en de stichting daar niet onder valt.
Daarmee bleef de last onder bestuursdwang en het kostenbesluit volledig in stand. Wel kreeg de stichting gelijk op een ander punt: de behandeling van bezwaar en beroep had langer geduurd dan de toegestane twee jaar. Omdat die vertraging geheel in de beroepsfase was ontstaan, veroordeelde het College niet de minister maar de Staat der Nederlanden tot een vergoeding van € 1.000 aan de stichting wegens deze overschrijding van de redelijke termijn, plus € 934 aan proceskosten voor dat verzoek. Het beroep tegen de last onder bestuursdwang en het kostenbesluit zelf werd ongegrond verklaard.
Betrokken advocaten
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBROT:2026:1112, Rechtbank Rotterdam, 27-01-2026, ROT 24/5323
Rechtbank Rotterdam · Bestuursrecht
ECLI:NL:RBLIM:2026:410, Rechtbank Limburg, 16-01-2026, ROE 24/141
Rechtbank Limburg · Bestuursrecht
ECLI:NL:RBGEL:2025:9933, Rechtbank Gelderland, 21-11-2025, ARN 24/2745
Rechtbank Gelderland · Bestuursrecht; Bestuursprocesrecht
ECLI:NL:RBZWB:2025:8121, Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 20-11-2025, 25/5224 en 25/5226
Rechtbank Zeeland-West-Brabant · Bestuursrecht; Omgevingsrecht
Gegevens
Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nlOp de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechters
- mw. mr. M. van Duuren
- dhr. mr. W.J.A.M. van Brussel
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Een melkveehouderij in Friesland stapte in 2023 over op voer van eigen land en op koeien die in het voorjaar kalven. Het jongvee liet het bedrijf eerst overlopen en dekte het pas in mei 2023. De eerste kalveren kwamen daardoor van februari tot en met mei 2024. Voor een subsidieregeling rond veenweiden telde dat jongvee nog niet mee, en dat bleek een duur gevolg te hebben. De Stichting Veenweide Landgoed It Akkrumer Deel uit Akkrum is een samenwerkingsverband van landbouwbedrijven en ondernemers. Zij vroeg subsidie aan voor het project 'Veenvernatting Akkrumer Goedland' voor de jaren 2025 tot en met 2028. De regeling stimuleert samenwerking om stikstof- en broeikasgasuitstoot terug te brengen in veenweiden en Natura 2000-overgangsgebieden. Melkveehouderijen kunnen er geld krijgen voor extensivering, dus voor minder vee per hectare. Alleen bedrijven waarbij meer dan 70 procent van de uitscheiding van stikstof en fosfaat uit dierlijke mest afkomstig is van melk- en kalfkoeien, tellen als melkveehouderij. Dat is de dierexcretienorm. De minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur verleende in februari 2025 bijna € 1,96 miljoen aan de stichting. Voor één deelnemer, die de norm over 2023 niet haalde, wees hij de vergoeding voor extensivering van 207,26 hectare per jaar af. In het bestreden besluit van 13 juni 2025 hield hij die afwijzing in stand. De stichting stapte naar het College van Beroep voor het bedrijfsleven. Het college beantwoordde eerst de vraag over welke periode de norm moet worden berekend. Dat is een periode van twaalf aaneengesloten maanden die uiterlijk eindigt op de dag van de subsidieaanvraag, hier 28 juni 2024. Heel 2024 als peiljaar kan niet. Dan zou het bedrijf pas na de aanvraag aan de eisen voldoen en toch meedingen naar subsidie. Dat past niet bij een regeling met een subsidieplafond, waarin aanvragen via een tender worden vergeleken en gerangschikt. De voorwaarden moeten bij het aanvragen vervuld zijn. Dat de minister pas in februari 2025 besliste, verandert daar niets aan. Volgens de stichting zou het bedrijf over heel 2024 met 70,4 procent aan de norm voldoen. Over 2023 en over de twaalf maanden tot 1 mei 2024 of tot 28 juni 2024 haalde het de norm niet. Het beroep op het vertrouwensbeginsel slaagde niet. Medewerkers van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland hadden per mail bevestigd dat een andere berekeningsperiode dan 2023 was toegestaan en hadden een herberekening over 1 mei 2023 tot 1 mei 2024 aangeboden. Een concrete en ondubbelzinnige toezegging dat 2024 of een kortere periode mocht, bleek daar niet uit. Gezien de tendersystematiek had zo'n toezegging ook niet gekund. De communicatie van de uitvoeringsorganisatie schond volgens het college ook het zorgvuldigheids- en motiveringsbeginsel niet. De stichting pleitte verder voor een kortere berekeningsperiode vanwege de bijzondere overstap naar voorjaarskalvend melkvee. Volgens het college is de dierexcretie per dier per jaar een gebonden bevoegdheid en biedt de regeling geen ruimte voor een kortere periode. Bijzondere omstandigheden die tot onevenredig nadeel leiden, zag het niet. De bedrijfskeuze in 2023 pakte nadelig uit, maar dat maakt het besluit niet onevenwichtig. Ook het verzoek om de subsidie naar rato te verlenen, werd afgewezen. De regeling kent geen gedeeltelijke verlening: de aanvraag gaat over de hele periode 2025 tot en met 2028. Voor 2026 tot en met 2028 kan in een andere openstellingsperiode apart subsidie worden aangevraagd, en het bedrijf heeft dat ook gedaan. Het college verklaarde het beroep ongegrond. De afwijzing van de extensiveringsvergoeding voor het bedrijf dat de dierexcretienorm niet haalde blijft staan. De minister hoeft geen proceskosten te vergoeden.