Naar inhoud
Juristi.nl
ECLI:NL:CBB:2026:383Bestuursrecht

CBb verlaagt mestboetes voor veehouder verder wegens trage procedure — CBB:2026:383

boete en intrekking van derogatie wegens overschrijding van mestgebruiksnormen

Eiser / verzoeker

maatschap (fokbedrijf voor jongvee)

VS

Verweerder / gedaagde

minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur

Het College bevestigt de intrekking van de derogaties en de boeteoplegging inhoudelijk, maar verlaagt de boetes wegens verdere overschrijding van de redelijke termijn tot € 2.603,16 (2018) en € 36.017,60 (2019).

  • Een landbouwer kan met een eigen, bedrijfsspecifieke berekening proberen aan te tonen dat de forfaitaire mestproductienormen te hoog uitvallen, maar moet dat met controleerbare gegevens onderbouwen
  • De afwijkende rekenmethode voor stikstofverliezen bij staldieren ten opzichte van graasdieren is geen willekeur, omdat de voeropname bij die diersoorten anders wordt gemeten
  • Een zelf opgegeven 'papieren' voorraad vaste mest die niet werkelijk bestond, kan niet achteraf naar beneden worden bijgesteld
  • De redelijke termijn is in hoger beroep verder overschreden, met twee jaar en zes maanden sinds de voornemens tot boeteoplegging
  • Bovenop de eerdere matiging van 10 en 15 procent past het College nog een extra matiging van 5 procent toe op de oorspronkelijke boetebedragen

Samenvatting

Een maatschap die jongvee fokt voor melkveebedrijven kreeg van de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur twee stevige boetes opgelegd nadat de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) had gecontroleerd of het bedrijf zich in 2018 en 2019 aan de mestregels hield. Boeren mogen in beginsel geen mest op of in de bodem brengen, tenzij zij aantonen dat zij binnen de wettelijke gebruiksnormen voor stikstof en fosfaat blijven. Bedrijven die aan bepaalde voorwaarden voldoen, kunnen bovendien een derogatie krijgen: een uitzondering waarmee ze meer dierlijke mest mogen gebruiken dan de gewone Europese norm toestaat.

Volgens de minister overschreed de maatschap in 2018 de gebruiksnorm voor dierlijke meststoffen en had zij haar bemestingsplan niet naar waarheid opgesteld, waarna haar derogatie voor dat jaar werd ingetrokken en zij van deelname aan derogatie voor 2022 werd uitgesloten. Daarbij hoorde een boete van € 3.253,95. Voor 2019 stelde de minister vast dat de maatschap de norm voor dierlijke mest met ruim 10.000 kilogram had overschreden, de stikstofnorm met ruim 1.000 kilogram en de fosfaatnorm met bijna 3.821 kilogram, wederom met een onjuist bemestingsplan. Ook die derogatie werd ingetrokken, met een boete van € 45.022.

AI-zoekassistent

Beschrijf uw zaak. Wij vinden de juiste advocaat.

In één of twee zinnen matcht onze AI uw situatie direct met gespecialiseerde advocaten, desgewenst in uw regio.

Match uit 19.638 advocatenGratis en vrijblijvendResultaat in seconden

De rechtbank Noord-Nederland verklaarde de beroepen van de maatschap tegen beide boetebesluiten op 22 december 2023 gegrond, maar alleen omdat de redelijke termijn was overschreden. De rechtbank verlaagde de boetes met 15 procent naar € 2.765,86 voor 2018 en € 38.268,70 voor 2019, en liet de besluiten voor het overige in stand. De maatschap ging tegen die uitspraak in hoger beroep bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven, met drie inhoudelijke argumenten.

Het College wijst alle drie af. Ten eerste had de maatschap een eigen berekening van haar mestproductie overgelegd, gebaseerd op voeropname minus groei van de dieren, die volgens haar bedrijfsspecifieker was dan de forfaitaire normen die de minister standaard gebruikt voor graasdieren als jongvee. Het College oordeelt dat een landbouwer met zo'n alternatieve berekening mag proberen aan te tonen dat de standaardmethode in zijn geval te hoog uitvalt, maar dat hij dat wel met voldoende controleerbare bedrijfsgegevens moet onderbouwen. Omdat gegevens over analyseresultaten en gewichtsbepalingen van zelf geteeld voer ontbraken, was de eigen berekening van de maatschap niet volledig controleerbaar en dus onvoldoende.

Ten tweede voerde de maatschap aan dat de gasvormige stikstofverliezen op haar bedrijf hoger waren dan waarvan de minister uitging, met een verwijzing naar een rekenmethode die eigenlijk bedoeld is voor dieren die op stal staan. Het College wijst erop dat in de normen voor graasdieren al een correctie voor stikstofvervluchtiging is verwerkt en dat die normen periodiek worden herzien door deskundigen van Wageningen University & Research. De rekenmethode voor staldieren is bewust anders omdat bij die dieren de voeropname wel goed te meten is, dus van willekeur is geen sprake.

Ten derde stelde de maatschap dat zij door tegenvallende mestproductie noodgedwongen een 'papieren' voorraad vaste mest had moeten opgeven die niet echt bestond. Het College veegt dit argument van tafel: de maatschap heeft die beginvoorraad zelf opgegeven, en als zij toen al wist dat die voorraad niet echt bestond, dan heeft zij willens en wetens een onjuiste opgave gedaan. Dat is niet aanvaardbaar, ongeacht de redenen die daarvoor worden aangevoerd.

Wel stelt het College ambtshalve vast dat de redelijke termijn inmiddels nog verder is overschreden, met twee jaar en zes maanden sinds de voornemens tot boeteoplegging van juli 2020. Omdat de minister de boetes al met 10 procent had verlaagd wegens de tijd tussen het boeterapport en de boeteoplegging, en de rechtbank er nog eens 15 procent afhaalde, past het College een extra matiging van 5 procent toe op de oorspronkelijke bedragen. Dat brengt de boete voor 2018 op € 2.603,16 en die voor 2019 op € 36.017,60.

Het College van Beroep voor het bedrijfsleven vernietigt de uitspraak van de rechtbank alleen voor wat betreft de hoogte van de boetes en bevestigt die uitspraak voor het overige, waardoor de ingetrokken derogaties en de uitsluiting van derogatie voor 2022 in stand blijven. De boetes worden vastgesteld op € 2.603,16 voor 2018 en € 36.017,60 voor 2019, de minister moet het griffierecht van de maatschap in hoger beroep terugbetalen en een proceskostenvergoeding van € 1.868 betalen.

Betrokken advocaten

mr. A.H. Spriensma-Heringa

minister

Betrokken rechters

Gerelateerde uitspraken

Gegevens

Datum uitspraak

Rechtsgebied

Bestuursrecht

Zaaknummer

24/126

Procedure

Hoger beroep

Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nl

Op de hoogte blijven

Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.

Nieuwe uitspraken van deze rechters

  • dhr. mr. R.W.L. Koopmans
  • mw. mr. M.L. Noort
Adv.Ynvest Fund
6%

vast rendement

  • Vastgoed als zekerheid
  • Kwartaalbetalingen
  • Vanaf €30.000
Meer informatie

Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.

Recente uitspraken

CBB:2026:532
College van Beroep voor het bedrijfsleven·
Bestuursrecht
CBB:2026:529
College van Beroep voor het bedrijfsleven·
Bestuursrecht
CBB:2026:531
College van Beroep voor het bedrijfsleven·
Bestuursrecht
CBb wijst subsidie voor veenvernatting af: boerderij haalt melkveenorm niet

Een melkveehouderij in Friesland stapte in 2023 over op voer van eigen land en op koeien die in het voorjaar kalven. Het jongvee liet het bedrijf eerst overlopen en dekte het pas in mei 2023. De eerste kalveren kwamen daardoor van februari tot en met mei 2024. Voor een subsidieregeling rond veenweiden telde dat jongvee nog niet mee, en dat bleek een duur gevolg te hebben. De Stichting Veenweide Landgoed It Akkrumer Deel uit Akkrum is een samenwerkingsverband van landbouwbedrijven en ondernemers. Zij vroeg subsidie aan voor het project 'Veenvernatting Akkrumer Goedland' voor de jaren 2025 tot en met 2028. De regeling stimuleert samenwerking om stikstof- en broeikasgasuitstoot terug te brengen in veenweiden en Natura 2000-overgangsgebieden. Melkveehouderijen kunnen er geld krijgen voor extensivering, dus voor minder vee per hectare. Alleen bedrijven waarbij meer dan 70 procent van de uitscheiding van stikstof en fosfaat uit dierlijke mest afkomstig is van melk- en kalfkoeien, tellen als melkveehouderij. Dat is de dierexcretienorm. De minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur verleende in februari 2025 bijna € 1,96 miljoen aan de stichting. Voor één deelnemer, die de norm over 2023 niet haalde, wees hij de vergoeding voor extensivering van 207,26 hectare per jaar af. In het bestreden besluit van 13 juni 2025 hield hij die afwijzing in stand. De stichting stapte naar het College van Beroep voor het bedrijfsleven. Het college beantwoordde eerst de vraag over welke periode de norm moet worden berekend. Dat is een periode van twaalf aaneengesloten maanden die uiterlijk eindigt op de dag van de subsidieaanvraag, hier 28 juni 2024. Heel 2024 als peiljaar kan niet. Dan zou het bedrijf pas na de aanvraag aan de eisen voldoen en toch meedingen naar subsidie. Dat past niet bij een regeling met een subsidieplafond, waarin aanvragen via een tender worden vergeleken en gerangschikt. De voorwaarden moeten bij het aanvragen vervuld zijn. Dat de minister pas in februari 2025 besliste, verandert daar niets aan. Volgens de stichting zou het bedrijf over heel 2024 met 70,4 procent aan de norm voldoen. Over 2023 en over de twaalf maanden tot 1 mei 2024 of tot 28 juni 2024 haalde het de norm niet. Het beroep op het vertrouwensbeginsel slaagde niet. Medewerkers van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland hadden per mail bevestigd dat een andere berekeningsperiode dan 2023 was toegestaan en hadden een herberekening over 1 mei 2023 tot 1 mei 2024 aangeboden. Een concrete en ondubbelzinnige toezegging dat 2024 of een kortere periode mocht, bleek daar niet uit. Gezien de tendersystematiek had zo'n toezegging ook niet gekund. De communicatie van de uitvoeringsorganisatie schond volgens het college ook het zorgvuldigheids- en motiveringsbeginsel niet. De stichting pleitte verder voor een kortere berekeningsperiode vanwege de bijzondere overstap naar voorjaarskalvend melkvee. Volgens het college is de dierexcretie per dier per jaar een gebonden bevoegdheid en biedt de regeling geen ruimte voor een kortere periode. Bijzondere omstandigheden die tot onevenredig nadeel leiden, zag het niet. De bedrijfskeuze in 2023 pakte nadelig uit, maar dat maakt het besluit niet onevenwichtig. Ook het verzoek om de subsidie naar rato te verlenen, werd afgewezen. De regeling kent geen gedeeltelijke verlening: de aanvraag gaat over de hele periode 2025 tot en met 2028. Voor 2026 tot en met 2028 kan in een andere openstellingsperiode apart subsidie worden aangevraagd, en het bedrijf heeft dat ook gedaan. Het college verklaarde het beroep ongegrond. De afwijzing van de extensiveringsvergoeding voor het bedrijf dat de dierexcretienorm niet haalde blijft staan. De minister hoeft geen proceskosten te vergoeden.

College van Beroep voor het bedrijfsleven·
Bestuursrecht
CBB:2026:530
College van Beroep voor het bedrijfsleven·
Bestuursrecht