Naar inhoud
Juristi.nl
ECLI:NL:CBB:2026:413Bestuursrecht

College vernietigt last onder bestuursdwang voor bloedonderzoek bij wilde zwijnen — CBB:2026:413

handhaving diergezondheidsregels bij wilde zwijnen

Eiser / verzoeker

houder van wilde zwijnen

VS

Verweerder / gedaagde

minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur

College verklaart het beroep gegrond en vernietigt zowel de last onder bestuursdwang als de kostenbeschikking van € 12.303,80.

  • Minister had de houder verplicht bloedonderzoek te laten doen naar dierziekten bij zijn wilde zwijnen; die maatregel stond onbetwist vast
  • Nadat twee lasten onder dwangsom niet hadden gewerkt, liet de minister het bloedtappen zelf uitvoeren via een last onder bestuursdwang
  • Bij de uitvoering op 21 augustus 2023 overleed een van de zwijnen, moesten twee andere worden behandeld wegens onderkoeling en duurde de operatie een hele dag
  • College oordeelt dat de last niet uitvoerbaar was voor de houder omdat de NVWA zelf geen protocol had voor bloedtappen bij wilde zwijnen, waardoor geen dierenarts wilde meewerken
  • College vernietigt de last onder bestuursdwang en de kostenbeschikking van € 12.303,80 wegens strijd met het evenredigheidsbeginsel

Samenvatting

Een houder van wilde zwijnen hoeft de kosten van een dag durend bloedonderzoek bij zijn dieren, ruim € 12.000, niet te betalen. Het College van Beroep voor het bedrijfsleven vernietigt de last onder bestuursdwang waarmee de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur dit onderzoek liet uitvoeren, omdat de last voor de houder niet uitvoerbaar was.

De man hield wilde zwijnen in een raster van een halve hectare. Na een inspectie in 2021 vond de minister dat de herkomst en gezondheidsstatus van de dieren onduidelijk waren en dat zij daarom een gevaar konden vormen voor de verspreiding van dierziekten. De minister verplichtte de houder om bloedonderzoek te laten doen bij minimaal twaalf van zijn zwijnen. Die verplichting vocht de houder destijds niet aan, waardoor zij in rechte vaststond. Twee lasten onder dwangsom volgden, maar de houder voldeed niet aan de verplichting. Uiteindelijk legde de minister in 2023 een last onder bestuursdwang op: als de houder zelf niet voor 15 augustus 2023 het bloedonderzoek liet uitvoeren, zou de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) dit zelf laten doen.

AI-zoekassistent

Beschrijf uw zaak. Wij vinden de juiste advocaat.

In één of twee zinnen matcht onze AI uw situatie direct met gespecialiseerde advocaten, desgewenst in uw regio.

Match uit 19.638 advocatenGratis en vrijblijvendResultaat in seconden

De houder had geprobeerd een dierenarts te vinden om het bloed af te nemen, maar deze wilde niet meewerken zonder een protocol voor veilig werken met wilde zwijnen, dat de NVWA niet kon leveren. Omdat de houder de last niet uitvoerde, greep de NVWA op 21 augustus 2023 zelf in. Een team van zeven mensen, onder wie drie dierenartsen, verdoofde de zwijnen om bloed te kunnen afnemen. De operatie liep niet zonder problemen. Twee zwijnen kregen een dubbele dosis verdoving en moesten na afloop worden behandeld wegens onderkoeling, waarbij een van de twee ook een ademhalingsopwekker en extra zuurstof kreeg toegediend. Een van de bemonsterde zwijnen raakte na het ontwaken in een gevecht met een ander dier om de rangorde, werd in een modderpoel geduwd en verdronk. De hele operatie, inclusief de nazorg, duurde van 9.00 tot 17.00 uur.

De minister bracht de kosten van deze operatie, na aftrek van een deel dat niet aan de houder kon worden toegerekend, voor een bedrag van € 12.303,80 bij de houder in rekening. De houder ging tegen zowel de last onder bestuursdwang als de kostenbeschikking in beroep bij het College.

Het College oordeelt dat de houder de oorspronkelijke verplichting tot bloedonderzoek niet meer ter discussie kon stellen, omdat hij daartegen destijds geen rechtsmiddel had aangewend. Wel beoordeelde het College of de last onder bestuursdwang zelf voldeed aan het evenredigheidsbeginsel, dat vereist dat de nadelen van een besluit niet onevenredig mogen zijn ten opzichte van het doel dat ermee wordt gediend. Het College stelt vast dat de houder voldoende aannemelijk heeft gemaakt dat de last voor hem niet uitvoerbaar was: hij kon zonder protocol geen dierenarts bereid vinden om mee te werken, en de minister heeft niet kunnen uitleggen hoe de houder het bloedtappen dan wel had moeten regelen. Ook wijst het College erop dat de uitvoering door de NVWA zelf liet zien hoe gecompliceerd en risicovol de operatie was: er kwam een uitgebreid plan van aanpak en een team van zeven personen aan te pas, en toch stierf een dier en raakten twee andere onderkoeld. Het belang van het voorkomen van dierziekten weegt volgens het College niet op tegen het belang van de houder om niet te worden geconfronteerd met een last die hij niet kon uitvoeren.

Ook de kostenbeschikking kan daarom niet in stand blijven, en bovendien had de minister het bezwaar daartegen niet zelf mogen behandelen maar had hij dit moeten doorsturen naar het College. Het College verklaart het beroep van de houder gegrond, vernietigt zowel de last onder bestuursdwang als de kostenbeschikking van € 12.303,80, herroept beide besluiten en draagt de minister op het griffierecht van € 184 aan de houder terug te betalen.

Betrokken advocaten

mr. E.M. Scheffer

minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur

Betrokken rechters

Gerelateerde uitspraken

Gegevens

Datum uitspraak

Rechtsgebied

Bestuursrecht

Zaaknummer

23/1995

Procedure

Eerste aanleg - meervoudig

Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nl

Op de hoogte blijven

Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.

Nieuwe uitspraken van deze rechters

  • mw. mr. M.M. Smorenburg
  • mw. mr. M.L. Noort
Adv.Ynvest Fund
6%

vast rendement

  • Vastgoed als zekerheid
  • Kwartaalbetalingen
  • Vanaf €30.000
Meer informatie

Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.

Recente uitspraken

CBB:2026:532
College van Beroep voor het bedrijfsleven·
Bestuursrecht
CBB:2026:529
College van Beroep voor het bedrijfsleven·
Bestuursrecht
CBB:2026:531
College van Beroep voor het bedrijfsleven·
Bestuursrecht
CBb wijst subsidie voor veenvernatting af: boerderij haalt melkveenorm niet

Een melkveehouderij in Friesland stapte in 2023 over op voer van eigen land en op koeien die in het voorjaar kalven. Het jongvee liet het bedrijf eerst overlopen en dekte het pas in mei 2023. De eerste kalveren kwamen daardoor van februari tot en met mei 2024. Voor een subsidieregeling rond veenweiden telde dat jongvee nog niet mee, en dat bleek een duur gevolg te hebben. De Stichting Veenweide Landgoed It Akkrumer Deel uit Akkrum is een samenwerkingsverband van landbouwbedrijven en ondernemers. Zij vroeg subsidie aan voor het project 'Veenvernatting Akkrumer Goedland' voor de jaren 2025 tot en met 2028. De regeling stimuleert samenwerking om stikstof- en broeikasgasuitstoot terug te brengen in veenweiden en Natura 2000-overgangsgebieden. Melkveehouderijen kunnen er geld krijgen voor extensivering, dus voor minder vee per hectare. Alleen bedrijven waarbij meer dan 70 procent van de uitscheiding van stikstof en fosfaat uit dierlijke mest afkomstig is van melk- en kalfkoeien, tellen als melkveehouderij. Dat is de dierexcretienorm. De minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur verleende in februari 2025 bijna € 1,96 miljoen aan de stichting. Voor één deelnemer, die de norm over 2023 niet haalde, wees hij de vergoeding voor extensivering van 207,26 hectare per jaar af. In het bestreden besluit van 13 juni 2025 hield hij die afwijzing in stand. De stichting stapte naar het College van Beroep voor het bedrijfsleven. Het college beantwoordde eerst de vraag over welke periode de norm moet worden berekend. Dat is een periode van twaalf aaneengesloten maanden die uiterlijk eindigt op de dag van de subsidieaanvraag, hier 28 juni 2024. Heel 2024 als peiljaar kan niet. Dan zou het bedrijf pas na de aanvraag aan de eisen voldoen en toch meedingen naar subsidie. Dat past niet bij een regeling met een subsidieplafond, waarin aanvragen via een tender worden vergeleken en gerangschikt. De voorwaarden moeten bij het aanvragen vervuld zijn. Dat de minister pas in februari 2025 besliste, verandert daar niets aan. Volgens de stichting zou het bedrijf over heel 2024 met 70,4 procent aan de norm voldoen. Over 2023 en over de twaalf maanden tot 1 mei 2024 of tot 28 juni 2024 haalde het de norm niet. Het beroep op het vertrouwensbeginsel slaagde niet. Medewerkers van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland hadden per mail bevestigd dat een andere berekeningsperiode dan 2023 was toegestaan en hadden een herberekening over 1 mei 2023 tot 1 mei 2024 aangeboden. Een concrete en ondubbelzinnige toezegging dat 2024 of een kortere periode mocht, bleek daar niet uit. Gezien de tendersystematiek had zo'n toezegging ook niet gekund. De communicatie van de uitvoeringsorganisatie schond volgens het college ook het zorgvuldigheids- en motiveringsbeginsel niet. De stichting pleitte verder voor een kortere berekeningsperiode vanwege de bijzondere overstap naar voorjaarskalvend melkvee. Volgens het college is de dierexcretie per dier per jaar een gebonden bevoegdheid en biedt de regeling geen ruimte voor een kortere periode. Bijzondere omstandigheden die tot onevenredig nadeel leiden, zag het niet. De bedrijfskeuze in 2023 pakte nadelig uit, maar dat maakt het besluit niet onevenwichtig. Ook het verzoek om de subsidie naar rato te verlenen, werd afgewezen. De regeling kent geen gedeeltelijke verlening: de aanvraag gaat over de hele periode 2025 tot en met 2028. Voor 2026 tot en met 2028 kan in een andere openstellingsperiode apart subsidie worden aangevraagd, en het bedrijf heeft dat ook gedaan. Het college verklaarde het beroep ongegrond. De afwijzing van de extensiveringsvergoeding voor het bedrijf dat de dierexcretienorm niet haalde blijft staan. De minister hoeft geen proceskosten te vergoeden.

College van Beroep voor het bedrijfsleven·
Bestuursrecht
CBB:2026:530
College van Beroep voor het bedrijfsleven·
Bestuursrecht