Naar inhoud
Juristi.nl
ECLI:NL:CBB:2026:491Bestuursrecht

CBb matigt mestboetes van melkveehouderij met de helft om geringe draagkracht — CBB:2026:491

mestboetes en intrekking derogatievergunning

Eiser / verzoeker

Maatschap van melkveehouders (de maatschap)

VS

Verweerder / gedaagde

De minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur

Boetes voor 2018 en 2019 gehalveerd tot € 19.243,95, € 933,94 en € 14.274,48; intrekking van de derogatievergunning blijft in stand en de maatschap krijgt € 2.000 schadevergoeding.

  • De maatschap moet zelf aannemelijk maken dat zij de mestgebruiksnormen niet overschreed, met controleerbaar bewijs; eigen opgaven en een deskundigenrapport dat daarvan uitgaat volstaan niet.
  • De boetes voor 2018 en 2019 gaan met 50 procent omlaag vanwege de beperkte financiële draagkracht, maar verder matigen zou de afschrikwekkende werking aantasten.
  • De intrekking van de derogatievergunning over 2018, met uitsluiting voor 2024, is niet onevenredig en blijft in stand.
  • De redelijke termijn is met ruim negentien maanden overschreden: € 2.000 schadevergoeding, verdeeld over de minister en de Staat.

Samenvatting

Een melkveehouderij met een kaasmakerij in het Utrechtse kreeg hoge boetes omdat zij in 2018 en 2019 de mestregels had overtreden. De maatschap, waarin een moeder en haar drie maten samenwerken, had te veel dierlijke mest en fosfaat op haar land gebracht. Ook had zij niet voldaan aan haar eigen mestverwerkingsplicht en had zij gegevens niet naar waarheid verstrekt. Daarbovenop trok de minister van Landbouw de vergunning voor derogatie over 2018 in. Derogatie is een uitzondering waardoor een boer meer dierlijke mest op zijn land mag brengen dan de gewone norm toestaat. Door die intrekking was de maatschap ook voor 2024 uitgesloten van zo'n vergunning.

De zaak kwam in twee delen bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven. Het eerste deel is het hoger beroep van de maatschap tegen de uitspraak van de rechtbank Midden-Nederland van 17 juli 2025. Die rechtbank had de overtredingen bevestigd, maar de boetes al verlaagd, omdat een boete van € 300 ten onrechte was opgelegd en de redelijke termijn was overschreden. Het tweede deel is het beroep tegen de beslissing op bezwaar van de minister van 5 april 2024, voor zover die ging over de intrekking van de derogatievergunning.

AI-zoekassistent

Beschrijf uw zaak. Wij vinden de juiste advocaat.

In één of twee zinnen matcht onze AI uw situatie direct met gespecialiseerde advocaten, desgewenst in uw regio.

Match uit 19.638 advocatenGratis en vrijblijvendResultaat in seconden

Inhoudelijk slaagde de maatschap vrijwel nergens. Het College herhaalde dat een boer zelf aannemelijk moet maken dat hij de gebruiksnormen niet overschrijdt, met betrouwbaar en controleerbaar bewijs. Dat lukte niet. De maatschap vormde in 2018 een samenwerkingsverband met de eenmanszaak van de zoon van twee van de maten, omdat het vee van de zoon in de stallen van de maatschap stond. Het rapport van een deskundige en de verklaring van een kaaskoper konden dat niet weerleggen, omdat ze uitgingen van eigen opgaven van de maatschap of te weinig zeiden over de rijping van de kaas. Een aantal percelen telde niet mee als landbouwgrond van de maatschap, omdat haar de feitelijke beschikking over die grond ontbrak. De minister mocht voor de mestvoorraad forfaitaire gehalten gebruiken, omdat de maatschap de voorraad niet had laten bemonsteren. De boete voor het onjuist verstrekken van gegevens was niet verjaard.

Op één punt kreeg de maatschap wel gelijk: de hoogte van de boetes. Zij liet zien dat zij hoge schulden heeft, onder meer bij haar voerleverancier, en dat haar vermogen zwaar is gefinancierd en moeilijk in geld om te zetten. Ook had het Gerechtshof Amsterdam in juni 2026 het wederrechtelijk verkregen voordeel uit fosfaatproductie in 2018 gematigd tot € 30.000, mede door de beperkte draagkracht. De minister stelde zelf voor de boetes met 50 procent te matigen. Het College ging daarin mee. Verder matigen zou de boetes te weinig afschrikwekkend maken en ze lager laten uitvallen dan het voordeel dat met de overtredingen is behaald. Volgens het College kon de maatschap het restant, enkele duizenden euro's na een lopende betalingsregeling, ook best aflossen.

De intrekking van de derogatievergunning over 2018 bleef staan. Het College vond dat de minister een belangenafweging had gemaakt. De overschrijdingen waren niet gering, dus een waarschuwing volstond niet. Dat de maatschap hierdoor extra kosten maakt voor het afvoeren van mest, maakte de intrekking niet onevenredig, ook omdat zij die gevolgen niet met stukken onderbouwde.

De procedure als geheel duurde langer dan redelijk. In de bestuursrechtelijke zaak is de redelijke termijn met ruim negentien maanden overschreden. Daarvoor krijgt de maatschap € 2.000 schadevergoeding, waarvan de minister € 736,84 betaalt en de Staat € 1.263,16. In de boetezaak leverde de overschrijding van ongeveer zestien maanden geen extra matiging op. De rechtbank had de boetes daarvoor al met 15 procent verlaagd, wat meer was dan de overschrijding rechtvaardigde.

Het College vernietigt de uitspraak van de rechtbank voor zover het de hoogte van de boetes betreft en stelt de boetes voor 2018 vast op € 19.243,95 en € 933,94 en voor 2019 op € 14.274,48. Voor het overige bevestigt het de uitspraak. Het beroep tegen de intrekking van de derogatievergunning is ongegrond. De minister moet het griffierecht van € 579 vergoeden en betaalt € 1.868 aan proceskosten in hoger beroep. In de beroepszaak krijgt de maatschap € 467 voor de kosten van haar schadeverzoek, voor de helft te betalen door de minister en voor de helft door de Staat.

Betrokken advocaten

mr. N. Bouwman

eiser

NICO Advocatuur, STAPHORST

52 uitspraken

Betrokken rechters

Gerelateerde uitspraken

Gegevens

Datum uitspraak

Rechtsgebied

Bestuursrecht

Zaaknummer

24/451 en 25/696

Procedure

Eerste aanleg - meervoudig

Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nl

Op de hoogte blijven

Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.

Nieuwe uitspraken van deze rechters

  • mw. mr. A. van Gijzen
  • dhr. mr. H.G. Rottier
Adv.Ynvest Fund
6%

vast rendement

  • Vastgoed als zekerheid
  • Kwartaalbetalingen
  • Vanaf €30.000
Meer informatie

Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.

Recente uitspraken

CBB:2026:532
College van Beroep voor het bedrijfsleven·
Bestuursrecht
CBB:2026:529
College van Beroep voor het bedrijfsleven·
Bestuursrecht
CBB:2026:531
College van Beroep voor het bedrijfsleven·
Bestuursrecht
CBb wijst subsidie voor veenvernatting af: boerderij haalt melkveenorm niet

Een melkveehouderij in Friesland stapte in 2023 over op voer van eigen land en op koeien die in het voorjaar kalven. Het jongvee liet het bedrijf eerst overlopen en dekte het pas in mei 2023. De eerste kalveren kwamen daardoor van februari tot en met mei 2024. Voor een subsidieregeling rond veenweiden telde dat jongvee nog niet mee, en dat bleek een duur gevolg te hebben. De Stichting Veenweide Landgoed It Akkrumer Deel uit Akkrum is een samenwerkingsverband van landbouwbedrijven en ondernemers. Zij vroeg subsidie aan voor het project 'Veenvernatting Akkrumer Goedland' voor de jaren 2025 tot en met 2028. De regeling stimuleert samenwerking om stikstof- en broeikasgasuitstoot terug te brengen in veenweiden en Natura 2000-overgangsgebieden. Melkveehouderijen kunnen er geld krijgen voor extensivering, dus voor minder vee per hectare. Alleen bedrijven waarbij meer dan 70 procent van de uitscheiding van stikstof en fosfaat uit dierlijke mest afkomstig is van melk- en kalfkoeien, tellen als melkveehouderij. Dat is de dierexcretienorm. De minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur verleende in februari 2025 bijna € 1,96 miljoen aan de stichting. Voor één deelnemer, die de norm over 2023 niet haalde, wees hij de vergoeding voor extensivering van 207,26 hectare per jaar af. In het bestreden besluit van 13 juni 2025 hield hij die afwijzing in stand. De stichting stapte naar het College van Beroep voor het bedrijfsleven. Het college beantwoordde eerst de vraag over welke periode de norm moet worden berekend. Dat is een periode van twaalf aaneengesloten maanden die uiterlijk eindigt op de dag van de subsidieaanvraag, hier 28 juni 2024. Heel 2024 als peiljaar kan niet. Dan zou het bedrijf pas na de aanvraag aan de eisen voldoen en toch meedingen naar subsidie. Dat past niet bij een regeling met een subsidieplafond, waarin aanvragen via een tender worden vergeleken en gerangschikt. De voorwaarden moeten bij het aanvragen vervuld zijn. Dat de minister pas in februari 2025 besliste, verandert daar niets aan. Volgens de stichting zou het bedrijf over heel 2024 met 70,4 procent aan de norm voldoen. Over 2023 en over de twaalf maanden tot 1 mei 2024 of tot 28 juni 2024 haalde het de norm niet. Het beroep op het vertrouwensbeginsel slaagde niet. Medewerkers van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland hadden per mail bevestigd dat een andere berekeningsperiode dan 2023 was toegestaan en hadden een herberekening over 1 mei 2023 tot 1 mei 2024 aangeboden. Een concrete en ondubbelzinnige toezegging dat 2024 of een kortere periode mocht, bleek daar niet uit. Gezien de tendersystematiek had zo'n toezegging ook niet gekund. De communicatie van de uitvoeringsorganisatie schond volgens het college ook het zorgvuldigheids- en motiveringsbeginsel niet. De stichting pleitte verder voor een kortere berekeningsperiode vanwege de bijzondere overstap naar voorjaarskalvend melkvee. Volgens het college is de dierexcretie per dier per jaar een gebonden bevoegdheid en biedt de regeling geen ruimte voor een kortere periode. Bijzondere omstandigheden die tot onevenredig nadeel leiden, zag het niet. De bedrijfskeuze in 2023 pakte nadelig uit, maar dat maakt het besluit niet onevenwichtig. Ook het verzoek om de subsidie naar rato te verlenen, werd afgewezen. De regeling kent geen gedeeltelijke verlening: de aanvraag gaat over de hele periode 2025 tot en met 2028. Voor 2026 tot en met 2028 kan in een andere openstellingsperiode apart subsidie worden aangevraagd, en het bedrijf heeft dat ook gedaan. Het college verklaarde het beroep ongegrond. De afwijzing van de extensiveringsvergoeding voor het bedrijf dat de dierexcretienorm niet haalde blijft staan. De minister hoeft geen proceskosten te vergoeden.

College van Beroep voor het bedrijfsleven·
Bestuursrecht
CBB:2026:530
College van Beroep voor het bedrijfsleven·
Bestuursrecht