Raad van Beroep: bijstand terecht ingetrokken na te lang verblijf in buitenland — CRVB:2026:1100
intrekking van bijstand wegens verblijf van meer dan vier weken buiten Nederland
Eiser / verzoeker
Echtpaar wiens bijstand was ingetrokken na een lang verblijf in het buitenland
Verweerder / gedaagde
College van burgemeester en wethouders van 's-Hertogenbosch
De Centrale Raad van Beroep bevestigt de uitspraak van de rechtbank, waardoor de intrekking van de bijstand vanwege een te lang verblijf in het buitenland in stand blijft.
- Bijstand ingetrokken omdat gezin langer dan vier weken per kalenderjaar buiten Nederland verbleef
- Ontvangen bedragen van ruim € 6.500 tijdens het verblijf weerleggen het beroep op een acute noodsituatie
- Rechter mag een wet in formele zin niet toetsen aan het evenredigheidsbeginsel, behoudens onvoorziene bijzondere omstandigheden
- Wetgever heeft bewust geen uitzondering gemaakt voor overmacht zoals ziekte of het uitbreken van oorlog
- Ook de recente Participatiewet in balans handhaaft de uitsluitingsgrond zonder ruimere overmachtsuitzondering
Samenvatting
Een echtpaar uit 's-Hertogenbosch, dat sinds 2016 bijstand ontving, meldde begin maart 2023 bij de gemeente dat het samen met de drie minderjarige kinderen op 15 maart naar het buitenland zou vertrekken en op 11 april weer terug zou zijn. Begin april liet de man weten dat het gezin ziek was geworden, met tyfus en malaria, en niet op tijd kon terugkeren. Vanaf 13 april 2023 verbleven zij daardoor langer dan de toegestane vier weken buiten Nederland, waarop de gemeente de bijstand blokkeerde.
Het werd er niet beter op: op 15 april brak in het land waar het gezin verbleef een burgeroorlog uit, waardoor vliegvelden sloten. Vanaf 23 april organiseerde de Nederlandse overheid evacuatievluchten waarvoor het gezin in aanmerking kwam, maar zij maakten daar geen gebruik van omdat de weg naar het vliegveld volgens de man te gevaarlijk was. Pas eind juni 2023 keerden zij terug naar Nederland, waarna ze meteen weer bijstand aanvroegen en ook kregen, met ingang van 28 juni 2023.
Over de tussenliggende periode, van 13 april tot 16 juni 2023, trok de gemeente de bijstand echter in en hield dat na bezwaar in stand: wie langer dan vier weken per kalenderjaar buiten Nederland verblijft, heeft volgens de Participatiewet geen recht op bijstand. De rechtbank Oost-Brabant verklaarde het beroep daartegen weliswaar gegrond en vernietigde het besluit, maar liet de gevolgen ervan in stand: de rechtbank vond de motivering van de gemeente onjuist, maar oordeelde dat de intrekking zelf terecht was, omdat het gezin niet aannemelijk had gemaakt dat er sprake was van een acute noodsituatie.
Tegen die uitspraak ging het echtpaar in hoger beroep bij de Centrale Raad van Beroep. Zij voerden twee argumenten aan. Ten eerste stelden zij dat er sprake was van zeer dringende redenen om toch bijstand te krijgen, omdat zij in het buitenland onvoldoende geld hadden voor eten en voor de terugreis. Uit de overgelegde bankafschriften bleek echter dat het gezin in die periode juist forse bedragen had ontvangen: onder meer de bijstand over voorafgaande maanden, toeslagen, vakantiegeld en verschillende giften, samen ruim € 6.500. Het probleem was niet dat er geen geld op de rekening stond, maar dat ze er ter plaatse moeilijk bij konden. Toch bleek uit hun eigen verklaring dat ze via een tussenpersoon wel degelijk aan contant geld ter plaatse konden komen, en de Raad oordeelde dat er voldoende ruimte was geweest om dat vaker te doen als dat nodig was. Van een acute noodsituatie die alleen met bijstand kon worden opgelost, was dus geen sprake.
Het tweede argument van het echtpaar was dat de wettelijke uitsluitingsgrond in hun geval buiten toepassing moest blijven, omdat strikte toepassing ervan door de overmacht van ziekte en oorlog onevenredig zou uitpakken. De Raad ging hier niet in mee. Rechters mogen een wet in formele zin, zoals de Participatiewet, niet toetsen aan algemene rechtsbeginselen, tenzij zich bijzondere omstandigheden voordoen waarmee de wetgever geen rekening heeft gehouden. Uit de wetsgeschiedenis bleek juist dat de wetgever bewust rekening heeft gehouden met de mogelijkheid dat mensen door overmacht, waaronder ziekte of het uitbreken van een oorlog, langer dan vier weken in het buitenland vastzitten, zonder dat dit een uitzondering rechtvaardigt. Ook bij de recente aanpassing van de wet, de Participatiewet in balans, is deze regel gehandhaafd zonder een ruimere uitzondering voor overmacht.
De Centrale Raad van Beroep kwam daarom tot de conclusie dat het hoger beroep niet slaagt en bevestigde de uitspraak van de rechtbank. De intrekking van de bijstand over de periode van 13 april tot en met 16 juni 2023 blijft in stand, en het echtpaar krijgt geen vergoeding voor de proceskosten of het griffierecht.
Betrokken advocaten
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBDHA:2026:1804, Rechtbank Den Haag, 04-02-2026, C/09/697378 KG ZA 26-20
Rechtbank Den Haag · Civiel Recht; Verbintenissenrecht
ECLI:NL:RBNHO:2026:63, Rechtbank Noord-Holland, 07-01-2026, 11633211 \ CV EXPL 25-2214
Rechtbank Noord-Holland · Civiel Recht; Verbintenissenrecht
ECLI:NL:CRVB:2025:1888, Centrale Raad van Beroep, 16-12-2025, 23/2809 PW
Centrale Raad van Beroep · Bestuursrecht; Socialezekerheidsrecht
ECLI:NL:RBNHO:2025:14469, Rechtbank Noord-Holland, 03-12-2025, 25/5429
Rechtbank Noord-Holland · Bestuursrecht; Socialezekerheidsrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Centrale Raad van BeroepRechtsgebied
Bestuursrecht; SocialezekerheidsrechtZaaknummer
24/1345 PW
Procedure
Hoger beroep
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.