Naar inhoud
Juristi.nl
ECLI:NL:GHARL:2026:6107Strafrecht; Strafprocesrecht

Hof houdt taakstraf voor rijden met ongeldig rijbewijs in stand, CBR-brief geen vrijbrief — GHARL:2026:6107

rijden terwijl rijbewijs ongeldig is verklaard

Eiser / verzoeker

verdachte van rijden met een ongeldig verklaard rijbewijs (appellant)

VS

Verweerder / gedaagde

Openbaar Ministerie

Verdachte veroordeeld tot 80 uur taakstraf en 2 weken voorwaardelijke gevangenisstraf met 2 jaar proeftijd; eerdere voorwaardelijke taakstraf van 80 uur moet alsnog worden uitgevoerd

  • Een verdachte kan geen hoger beroep instellen tegen zijn eigen vrijspraak en is op dat punt niet-ontvankelijk
  • Het verweer dat bestuurder en passagier van plaats wisselden, wordt verworpen omdat agenten continu zicht op de auto hadden
  • Een CBR-brief over rijgeschiktheid onder voorwaarden maakt het rijbewijs niet geldig; wie zonder navraag gaat rijden, moest redelijkerwijs weten dat het ongeldig was
  • Het hof wijkt vanwege verslavingszorg en lopend reclasseringstoezicht af van de oriëntatiepunten en legt dezelfde straf op als de politierechter
  • Eerdere voorwaardelijke taakstraf wordt ten uitvoer gelegd, eerdere voorwaardelijke week cel niet

Samenvatting

Een man reed in november en december 2023 twee keer auto terwijl zijn rijbewijs ongeldig was. Het CBR had dat rijbewijs met ingang van 7 april 2022 ongeldig verklaard, omdat hij niet had meegewerkt aan een onderzoek naar zijn drugsgebruik. Op 20 november 2023 werd hij aangehouden; op 10 december 2023 zagen twee agenten zijn auto een parkeervak inrijden en controleerden zij hem achter het stuur.

De politierechter in de rechtbank Noord-Nederland, zittingsplaats Assen, veroordeelde hem op 15 augustus 2025 voor beide ritten tot een taakstraf van 80 uur en twee weken voorwaardelijke gevangenisstraf met een proeftijd van twee jaar. Van een derde verwijt sprak de politierechter hem vrij. Ook liet de politierechter een eerder voorwaardelijk opgelegde taakstraf van 80 uur alsnog uitvoeren, maar wees hij een verzoek af om een eerder voorwaardelijk opgelegde week cel ten uitvoer te leggen. De man ging tegen dit vonnis in hoger beroep bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, dat de zaak op 8 september 2026 behandelde.

AI-zoekassistent

Beschrijf uw zaak. Wij vinden de juiste advocaat.

In één of twee zinnen matcht onze AI uw situatie direct met gespecialiseerde advocaten, desgewenst in uw regio.

Match uit 19.638 advocatenGratis en vrijblijvendResultaat in seconden

Omdat hij het beroep onbeperkt had ingesteld, richtte het zich ook tegen zijn eigen vrijspraak. Daartegen kan een verdachte niet in beroep gaan, dus verklaarde het hof hem op dat punt niet-ontvankelijk.

Voor de rit van 10 december 2023 voerde zijn advocaat aan dat de man niet had gereden: hij en zijn partner zouden na het parkeren van plaats zijn gewisseld. Zijn partner zei tijdens de controle zelf dat zij had gereden. Het hof geloofde dat niet. Een agente verklaarde bij de raadsheer-commissaris dat zij van twee meter afstand drie tot vier minuten continu zicht op de auto had en een wissel zou hebben gezien. Haar collega zag ook geen bewegingen in de auto. Het hof vond het daarom bewezen dat de man reed.

Voor de rit van 20 november 2023 zei de man dat hij dacht weer te mogen rijden, omdat het CBR hem had laten weten dat hij weer rijgeschikt was. Het hof nam aan dat hij die mededeling voor 20 november had gekregen. Maar in de brief stond ook dat hij alleen onder voorwaarden geschikt was, dat zijn rijbewijs moest worden aangepast, dat hij bij de gemeente een nieuw rijbewijs moest aanvragen en dat zijn oude rijbewijs nog bij het CBR lag. Zonder navraag te doen ervan uitgaan dat hij mocht rijden, vond het hof te lichtvaardig. Hij had redelijkerwijs moeten weten dat zijn rijbewijs nog ongeldig was.

Bij de straf woog het hof mee dat de man een strafblad heeft en tijdens een proeftijd voor een eerdere verkeersovertreding opnieuw de fout in ging. Daartegenover stonden zijn persoonlijke omstandigheden. Hij werkt aan zijn verslaving, krijgt hulp van begeleid wonen en staat sinds september 2025 onder toezicht van de reclassering, wat goed verloopt. In augustus raakte hij bij een ongeluk zwaargewond, maar volgens hem staat dat een taakstraf niet in de weg. Het hof week daarom bewust af van de gebruikelijke richtlijnen, die een zwaardere straf zouden opleveren.

Het hof vernietigde het vonnis om redenen van doelmatigheid, maar kwam tot dezelfde uitkomst als de politierechter en de advocaat-generaal. De man krijgt een taakstraf van 80 uur, te vervangen door 40 dagen hechtenis, en twee weken voorwaardelijke gevangenisstraf met een proeftijd van twee jaar. De eerder voorwaardelijk opgelegde taakstraf van 80 uur moet hij alsnog uitvoeren. De eerder voorwaardelijk opgelegde week cel hoeft hij niet uit te zitten, zodat het toezicht van de reclassering niet wordt onderbroken.

Betrokken advocaten

mr. E.K.A. Tchitembo

verdachte

Cras advocatuur, AMSTERDAM

Gegevens

Datum uitspraak

Zaaknummer

21-003671-25

Procedure

Hoger beroep

Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nl

Op de hoogte blijven

Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.

Adv.Ynvest Fund
6%

vast rendement

  • Vastgoed als zekerheid
  • Kwartaalbetalingen
  • Vanaf €30.000
Meer informatie

Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.

Recente uitspraken

Hof houdt ontneming van € 137.654 vast in zaak over illegale handel in geneesmiddelen

Een vrouw uit Friesland die betrokken was bij een omvangrijke handel in geneesmiddelen in strijd met de Geneesmiddelenwet, moet ruim € 137.000 aan de Staat betalen. Dat bepaalt het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden in een ontnemingszaak: een procedure waarin de rechter vaststelt hoeveel geld iemand met strafbare feiten heeft verdiend en dat bedrag terugvordert. De vrouw is op dezelfde dag, 10 november 2026, in een apart arrest veroordeeld voor overtreding van artikel 18 en artikel 40, tweede lid, van de Geneesmiddelenwet. Die feiten pleegde zij meermalen en opzettelijk, deels samen met anderen. Uit het strafdossier blijkt volgens het hof dat zij daaruit financieel voordeel heeft gehaald. Het gaat om hoger beroep tegen de beslissing van de economische kamer van de rechtbank Noord-Nederland van 19 januari 2023, die het voordeel al op hetzelfde bedrag had geschat. Het hof vernietigt die beslissing om proceseconomische redenen en doet de zaak opnieuw, met hetzelfde resultaat. De berekening is gebaseerd op een rapport van de politie van 12 juli 2022. Daarin analyseerden verbalisanten de bankrekeningen van een medeveroordeelde en van de betrokken bedrijven. De totale opbrengst kwam uit op € 7.361.479,70. Daarvan gingen bedrijfskosten van € 2.002.514,75, kosten van een ander bedrijf van € 31.165 en betaalde belastingen van € 597.839 af, waarmee het totale wederrechtelijke voordeel op € 4.729.960,95 uitkwam. Het deel van de vrouw is bepaald aan de hand van de bedragen die naar haar bankrekeningen zijn overgemaakt: € 137.654,25. Het hof vindt deze berekening voldoende onderbouwd. De verdediging vroeg primair om afwijzing van de vordering omdat die onvoldoende zou zijn onderbouwd. Subsidiair stelde zij dat alleen de vergoedingen voor boekhouding en huur vanaf februari 2017 als voordeel konden gelden, ongeveer € 20.000, met daartegenover veel kosten. Het hof volgde dat niet. Alleen kosten die rechtstreeks samenhangen met de strafbare feiten kunnen worden afgetrokken, en de betrokkene moet aannemelijk maken dat zij die kosten zonder de feiten niet had gemaakt. Accountantskosten en een autoverzekering horen bij de legale onderneming. Betaalde belastingen telt de strafrechter volgens de wetgever niet mee; wie te veel belasting heeft betaald, kan na een onherroepelijke ontnemingsbeslissing een verzoek bij de Belastingdienst indienen. De oprichtingskosten van twee vennootschappen zijn volgens een verklaring betaald door een medeveroordeelde, en de overige kosten waren niet concreet gemaakt of met stukken onderbouwd. Het hof stelt vast dat de redelijke termijn in eerste aanleg en in hoger beroep aanzienlijk is overschreden. Het volstaat met die constatering, omdat de strafzaak en de ontnemingszaak tegelijk worden afgedaan en in de strafzaak al compensatie voor de overschrijding plaatsvindt. Het hof schat het wederrechtelijk verkregen voordeel op € 137.654,25 en legt de vrouw een betalingsverplichting aan de Staat op van datzelfde bedrag. De duur van de gijzeling die ten hoogste kan worden gevorderd, bepaalt het hof op 1.080 dagen. De betalingsverplichting vervalt als en voor zover haar mededaders al aan hun verplichting tot betaling aan de Staat hebben voldaan.

Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden·
Strafrecht; Strafprocesrecht
Hof bevestigt ontneming van € 909.802,19 in zaak over illegale handel in geneesmiddelen

Een ondernemer die jarenlang geneesmiddelen verhandelde in strijd met de Geneesmiddelenwet, moet bijna een miljoen euro aan de Staat betalen. Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden stelde het bedrag dat de man wederrechtelijk heeft verdiend vast op € 909.802,19. Dezelfde dag veroordeelde het hof hem in de strafzaak voor overtreding van twee voorschriften uit de Geneesmiddelenwet, opzettelijk en meermalen gepleegd. Het gaat om een ontnemingszaak: een aparte procedure waarin de rechter bepaalt hoeveel geld iemand met strafbare feiten heeft verdiend en dat bedrag van hem terugvordert. De betrokkene ging in hoger beroep tegen de beslissing van de rechtbank Noord-Nederland van 19 januari 2023. Die rechtbank had het voordeel al geschat op hetzelfde bedrag en de betalingsverplichting daar ook op vastgesteld. Het hof vernietigde die beslissing om proceseconomische redenen en deed de zaak zelf opnieuw, met dezelfde uitkomst. De advocaat-generaal vorderde het bedrag van € 909.802,19. Het hof nam het politierapport van 12 juli 2022 als uitgangspunt. De rechercheurs hadden de banktransacties van een medebetrokkene en van de betrokken ondernemingen geanalyseerd. De totale opbrengst kwam daarbij uit op € 7.361.479,70. Daarvan gingen kosten af: € 2.002.514,75 in de betrokken ondernemingen, € 31.165 in de onderneming van de man zelf en € 597.839 aan betaalde belastingen. Het totale voordeel bedroeg zo € 4.729.960,95. Het deel dat naar de bankrekeningen van de man was overgemaakt, € 909.802,19, werd aan hem toegerekend. De verdediging vroeg primair om afwijzing van de vordering vanwege de bepleite vrijspraak. Subsidiair voerde zij aan dat extra kosten moesten worden afgetrokken: kantoorruimte aan huis (€ 18.000), energie en abonnementen (€ 3.000) en € 426.625,05 betaalde inkomstenbelasting. Omdat het echtpaar in gemeenschap van goederen was gehuwd, zou volgens de verdediging bovendien maar de helft van het resterende bedrag aan de man moeten worden toegerekend. Het hof wees al die argumenten af. Alleen kosten die rechtstreeks samenhangen met de strafbare feiten mogen worden afgetrokken. De kantoor- en energiekosten waren niet met stukken onderbouwd en horen bij de legale onderneming van de man. Betaalde inkomstenbelasting telt bij het vaststellen van het voordeel niet mee, omdat het belastingstelsel dat zo nodig zelf herstelt: na een onherroepelijke ontnemingsbeslissing kan te veel betaalde belasting worden teruggevraagd bij de Belastingdienst. Het huwelijk in gemeenschap van goederen maakte ook geen verschil, want de onderneming was van de man en de opbrengsten worden daarom aan hem toegerekend. Het hof stelde verder vast dat de redelijke termijn in eerste aanleg en in hoger beroep aanzienlijk is overschreden. Het liet het bij die vaststelling, omdat de strafzaak en de ontnemingszaak gelijktijdig worden afgedaan en in de strafzaak al compensatie voor de overschrijding plaatsvindt. Ook een beroep op onvoldoende draagkracht slaagde niet: dat hoort in beginsel thuis in de executiefase en het was niet aannemelijk dat de man nu en in de toekomst geen draagkracht heeft. Het hof vernietigde het vonnis waarvan beroep en stelde het wederrechtelijk verkregen voordeel vast op € 909.802,19. De man moet datzelfde bedrag aan de Staat betalen. De gijzeling die ten hoogste kan worden gevorderd als hij niet betaalt, bepaalde het hof op het maximum van 1.080 dagen.

Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden·
Strafrecht; Strafprocesrecht
Hof zet cel om in taakstraf voor handel in erectiemiddel Kamagra: zaak is te oud

Een vrouw uit Friesland richtte in mei 2016 vennootschappen op voor een bekende die bankrekeningen nodig had 'voor de handel'. Via die bedrijven werd van mei 2016 tot eind januari 2018 het erectiemiddel Kamagra verkocht, een geneesmiddel waarvoor in Nederland geen handelsvergunning bestaat. Verbalisanten bestelden de tabletten via een pseudokoop op verschillende websites. De Inspectie voor de Gezondheidszorg stelde vast dat ze de werkzame stoffen Sildenafil en Tadalafil bevatten. Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden heeft de vrouw in hoger beroep opnieuw beoordeeld, tegen het vonnis van de rechtbank Noord-Nederland van 19 januari 2023. Die rechtbank legde 18 maanden gevangenisstraf op, waarvan 6 maanden voorwaardelijk. De advocaat-generaal eiste in hoger beroep 16 maanden, waarvan 5 maanden voorwaardelijk. De verdediging vroeg vrijspraak. Volgens de raadsvrouw was er geen sprake van medeplegen, omdat de vrouw slechts een ondersteunende rol had. Ook vond zij de periode in de tenlastelegging te ruim, omdat de vrouw pas vanaf februari 2017 doorhad dat het om Kamagra ging. Het hof verwierp dat verweer. De vrouw deed de boekhouding van de vennootschappen van de hoofdverdachte, richtte zelf vennootschappen op, benaderde een kennis om nog een bedrijf met bankrekening te openen en hielp mee met het werven van inpakkers en het inpakken van bestellingen. Via WhatsApp overlegde zij met de hoofdverdachte over de financiële bedrijfsvoering, onder meer nadat een bank vragen had gesteld over de handel in Kamagra. Het hof zag daarin een bijdrage van voldoende gewicht om te spreken van medeplegen. Ook het opzet stond volgens het hof vast. Het oprichten van bedrijven omdat er bankrekeningen nodig waren 'voor de handel' was ongebruikelijk, zeker voor een boekhouder die zicht had op de inkomsten. Daarbij kwam dat zij al eerder een vennootschap op haar adres had ingeschreven nadat zij had gehoord dat Kamagra uit de loods van de hoofdverdachte was gestolen. Het hof nam daarom aan dat zij vanaf de oprichting bewust de aanmerkelijke kans aanvaardde dat via deze bedrijven in Kamagra werd gehandeld. Het voorwaardelijke verzoek om een getuige te horen kwam niet aan bod, omdat het hof het bewijsmiddel over die getuige niet gebruikte. Bij de straf noemde het hof de handel professioneel georganiseerd, met afscherming van identiteiten via andere personen en een bedrijfspand voor opslag en distributie. De vrouw had een wezenlijke rol en handelde om er financieel beter van te worden. Wel woog het hof mee dat in het dossier niet is uitgewerkt welke concrete risico's het gebruik van Kamagra heeft. De vrouw heeft geen strafblad, het recidiverisico is volgens de reclassering laag, zij heeft een kinderdagverblijf en zorgt voor haar dertienjarige dochter. Een onvoorwaardelijke gevangenisstraf zou in beginsel passend zijn geweest. Maar de redelijke termijn is zowel in eerste aanleg als in hoger beroep overschreden, de zaak is inmiddels heel oud en de vrouw heeft haar leven weer op de rit. Nog de gevangenis in moeten zou volgens het hof onevenredig zwaar zijn. Het hof vernietigde het vonnis en veroordeelde de vrouw tot een taakstraf van 240 uur, met 120 dagen hechtenis als vervanging als zij die niet naar behoren verricht, plus een geheel voorwaardelijke gevangenisstraf van 1 jaar met een proeftijd van 2 jaar. Het voorarrest wordt in mindering gebracht op de taakstraf, tegen twee uur per dag.

Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden·
Strafrecht; Strafprocesrecht
Hof legt taakstraf op voor mishandeling na verkeersruzie, hoger beroep deels niet-ontvankelijk

Een man stapte op 2 juli 2018 na een verkeersruzie uit zijn auto en stompte een andere automobilist meermalen tegen het gezicht. Het slachtoffer hield er pijn en letsel aan over. Bij de politierechter in Groningen liep de zaak samen met een tweede mishandeling, waarbij sprake was van huiselijk geweld. Voor beide feiten kreeg de man in 2019 samen drie maanden gevangenisstraf, waarvan één maand voorwaardelijk. Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden behandelde de zaak in hoger beroep tegen het vonnis van de politierechter in de rechtbank Noord-Nederland van 22 mei 2019. Over het verloop van die procedure valt het volgende op. De man was in de tweede zaak persoonlijk gedagvaard, maar verscheen niet op de zitting, waarna de politierechter bij verstek uitspraak deed. Hij had veertien dagen om in beroep te gaan. Dat deed hij pas op 15 mei 2026, ruim zeven jaar later. Het hof oordeelde dat er geen omstandigheden waren gebleken die deze overschrijding verontschuldigbaar maakten, en verklaarde de man daarom niet-ontvankelijk in zijn hoger beroep tegen de beslissing in die tweede zaak. De door de politierechter bewezen verklaarde mishandeling in die zaak is daarmee blijven staan. De verkeersruzie kwam wel inhoudelijk aan bod. Het hof vernietigde het vonnis daarvoor en deed opnieuw recht. Het achtte bewezen dat de man de automobilist meermalen tegen het gezicht heeft gestompt, en sprak hem vrij van de overige onderdelen van de tenlastelegging, zoals het slaan op het hoofd. Het hof rekende de man aan dat hij inbreuk maakte op de lichamelijke integriteit van het slachtoffer, en dat zulk geweld in het openbaar bijdraagt aan een gevoel van onveiligheid. Daarbij woog mee dat hij eerder was veroordeeld voor soortgelijke en andersoortige feiten. Over de straf was weinig discussie. De advocaat-generaal eiste een taakstraf van 50 uren en de raadsman van de man kon zich daarin vinden. Het hof achtte in beginsel een gevangenisstraf van één maand passend, maar week daarvan af vanwege het aanzienlijke tijdsverloop sinds het feit. Het hof legde de man voor de verkeersruzie een taakstraf op van 50 uren, met 25 dagen hechtenis als hij die niet naar behoren verricht. Omdat de politierechter voor beide feiten één gezamenlijke straf had opgelegd, moest het hof ook de straf voor de eerdere mishandeling afzonderlijk bepalen. Die werd twee maanden gevangenisstraf, waarvan één maand voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaar. De tijd die de man in voorarrest heeft doorgebracht, gaat van de gevangenisstraf af.

Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden·
Strafrecht; Strafprocesrecht
Hof legt rijinstructeur 60 dagen cel op voor aanranden van twee leerlingen, op één na voorwaardelijk

Een rijinstructeur uit de regio Zutphen richtte zijn rijschool specifiek op mensen met rij- en faalangst en autisme. In het voorjaar van 2021 maakte hij bij twee vrouwelijke leerlingen ontuchtige handelingen: hij kuste hen, omhelsde hen, hield hun hand vast en streelde of kuste die. Bij de ene leerling masseerde hij ook de nek, bij de andere betastte hij de billen. Veel van die handelingen vonden plaats in de lesauto, terwijl de leerling reed en dus nauwelijks kon wegkomen. Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden behandelde de zaak in hoger beroep tegen twee vonnissen van de rechtbank Gelderland, zittingsplaats Zutphen: dat van 8 mei 2025 en dat van 22 november 2022. De twee zaken zijn bij het hof gevoegd. De rechtbank had de man in de eerste zaak veroordeeld tot een gevangenisstraf van één dag en een taakstraf van 60 uren. In de tweede zaak kreeg hij een geheel voorwaardelijke gevangenisstraf van twee maanden en een taakstraf van 120 uren. Het hof vernietigt beide vonnissen, omdat het tot een deels andere kwalificatie en een andere straf komt. Het hof vindt de verklaringen van beide vrouwen consistent en betrouwbaar. Kleine verschillen in hun verhalen raken volgens het hof niet de kern. Er is ook steunbewijs. De eerste leerling stuurde de instructeur WhatsAppberichten dat zij zich ongemakkelijk voelde en dat hij haar grens niet had gerespecteerd. Hij reageerde daar niet ontkennend op en beloofde meer afstand te houden. Bij de tweede leerling schreef hij dat hij zich schaamde en geen controle had gehad over zijn emoties. Daarnaast bevestigde hij zelf onderdelen: hij had een hand vastgehouden, geknuffeld, een kus op een hand gegeven en geprobeerd een leerling te kussen. Volgens het hof is daarmee voldaan aan de eis dat het bewijs niet op één getuige mag rusten. De handelingen zijn volgens het hof ontuchtig, omdat ze seksueel van aard zijn en in strijd met de sociaal-ethische norm voor de verhouding tussen instructeur en leerling. Bij de tweede leerling wogen ook opmerkingen mee, zoals dat zij 'een lekker ding' was en of zij lingerie fotoshoots deed. Het hof rekent de man aan dat hij misbruik maakte van zijn overwicht en van de kwetsbaarheid van zijn leerlingen. Zij zaten in een afhankelijke positie en durfden of konden zich niet aan zijn handelen onttrekken. Het hof legt ook de nadruk op het feit dat hij geen verantwoordelijkheid nam voor zijn gedrag. Bij de straf houdt het hof rekening met de gezondheid van de man en met de media-aandacht. Hij moest zijn werk als rijschoolhouder stoppen. Ook stelt het hof vast dat de redelijke termijn is overschreden, omdat het hoger beroep dat in november 2022 was ingesteld niet binnen twee jaar was afgerond. Het hof laat dat meewegen door voor een grotendeels voorwaardelijke straf te kiezen in plaats van een langere onvoorwaardelijke gevangenisstraf. Het hof rekent de overschrijding dus toe aan de strafoplegging. De schadevorderingen lopen uiteen. De eerste leerling had € 2.500 aan immateriële schade gevorderd. Zij had geen diagnose of andere concrete onderbouwing van haar klachten overgelegd en wordt niet-ontvankelijk verklaard, zodat zij naar de burgerlijke rechter kan. De tweede leerling had psychische klachten onderbouwd: zij is angstig, op haar hoede en kan moeilijk vertrouwen krijgen. Haar vordering wordt toegewezen tot € 1.500, vermeerderd met wettelijke rente vanaf 3 mei 2021. Voor het restant kan zij naar de burgerlijke rechter. Het hof legt de man daarnaast de schadevergoedingsmaatregel op. Het hof veroordeelt de man tot een gevangenisstraf van 60 dagen, waarvan 59 dagen voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaar, met aftrek van voorarrest. Daarnaast krijgt hij een taakstraf van 120 uren, die bij niet naar behoren verrichten wordt vervangen door 60 dagen hechtenis. De advocaat-generaal had 30 dagen gevangenisstraf geëist, waarvan 29 voorwaardelijk, en een taakstraf van 100 uren.

Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden·
Strafrecht; Strafprocesrecht