Naar inhoud
Juristi.nl

Hof staat uitlevering van Koerdische vrouw aan Turkije toe ondanks vrees voor onmenselijke behandeling — GHDHA:2023:621

uitlevering aan Turkije / uitleveringsverbod wegens vermeend risico op schending artikel 3 EVRM

Eiser / verzoeker

appellante (vrouw met Nederlandse en Turkse nationaliteit)

VS

Verweerder / gedaagde

De Staat der Nederlanden

Het hof bekrachtigde het vonnis van de voorzieningenrechter en wees het gevorderde verbod op uitlevering aan Turkije af; appellante werd veroordeeld in de proceskosten.

  • Personen met een Koerdische achtergrond behoren alleen tot een kwetsbare groep als zij aantoonbare banden hebben met de PKK; enkel lidmaatschap van de legale HDP-partij is onvoldoende.
  • Het hof achtte de Turkse mediaberichten over PKK-activiteit via Twitter niet geloofwaardig, omdat het screenshot niet aan appellante te koppelen was en de timing van haar bekendheid ermee onwaarschijnlijk was.
  • De garanties van de Turkse autoriteiten over plaatsing in een niet-overbevolkte gevangenis die voldoet aan Europese normen werden aanvaard op grond van het vertrouwensbeginsel.
  • Onderzoek door het Nederlandse openbaar ministerie had geen bewijs opgeleverd voor persoonlijke of financiële banden van appellante met de PKK.
  • In commune strafzaken is politieke druk op de Turkse rechtspleging tot op heden niet aangenomen, ook niet voor Koerdische verdachten zonder PKK-banden.

Samenvatting

Een vrouw met zowel de Nederlandse als de Turkse nationaliteit probeerde via de rechter haar uitlevering aan Turkije tegen te houden. Turkije had al in 2014 om die uitlevering verzocht wegens verdenking van betrokkenheid bij de handel in en uitvoer van 83 kilogram heroïne en deelname aan een criminele organisatie. De uitlevering was in 2015 toelaatbaar verklaard en in 2016 door de minister van Justitie toegestaan, maar de vrouw vocht die beslissing jarenlang aan.

De vrouw, die een Koerdische achtergrond heeft, stelde dat haar in Turkije een onmenselijke behandeling te wachten staat. Ze voerde aan dat de Turkse autoriteiten haar zouden linken aan de verboden Koerdische separatistische beweging PKK, onder meer omdat zij en haar familieleden actief lid zouden zijn van de pro-Koerdische oppositiepartijen HDP en DBP. Ook verwees ze naar berichten in Turkse media die suggereerden dat zij actief was geweest in het sociale medianetwerk van de PKK via een specifiek Twitteraccount. Daarnaast betwistte zij de waarde van de garanties die de Turkse autoriteiten hadden gegeven over haar plaatsing in een specifieke gevangenis.

AI-zoekassistent

Beschrijf uw zaak. Wij vinden de juiste advocaat.

In één of twee zinnen matcht onze AI uw situatie direct met gespecialiseerde advocaten, desgewenst in uw regio.

Match uit 19.638 advocatenGratis en vrijblijvendResultaat in seconden

Het hof verwierp al deze argumenten. Hoewel mensen met een Koerdische achtergrond die banden hebben met de PKK wel degelijk worden erkend als kwetsbare groep, geldt dat niet automatisch voor iedereen met een Koerdisch achtergrond of voor leden van de HDP. Die partij is immers een erkende oppositiepartij met een eigen fractie in het Turkse parlement. De vrouw slaagde er niet in aannemelijk te maken dat zij specifiek in verband wordt gebracht met de PKK. Het Nederlandse openbaar ministerie had bovendien eerder onderzoek gedaan en geen aanwijzingen gevonden voor persoonlijke of financiële banden met de PKK.

De berichten in Turkse media over haar vermeende activiteit op Twitter overtuigden het hof evenmin. Het overgelegde screenshot was op geen enkele manier aan haar te koppelen, en het was bovendien ongeloofwaardig dat zij pas dertien dagen na publicatie van die berichten daarvan op de hoogte raakte, terwijl er juist toen een kort geding over haar uitlevering liep.

Over de detentieomstandigheden oordeelde het hof dat er voldoende garanties lagen. De Turkse autoriteiten hadden toegezegd haar te plaatsen in een in 2019 geopende gevangenis die voldoet aan Europese normen en niet overbevolkt is. Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken had bevestigd dat er geen gevallen bekend zijn van mishandeling of onmenselijke behandeling van verdachten van gewone strafbare feiten in Turkse gevangenissen. Het hof zag geen reden om te twijfelen aan de juistheid van deze informatie en de naleving van de gedane toezeggingen.

Het hof bekrachtigde het vonnis van de voorzieningenrechter en wees het gevorderde uitleveringsverbod af. De vrouw werd veroordeeld in de proceskosten van het hoger beroep, vastgesteld op € 783 aan verschotten en € 2.366 aan salaris voor de advocaat van de Staat, te vermeerderen met nakosten van € 163.

Betrokken advocaten

mr. J.G. Kabalt

appellant

Guarda Advocaten, BREUKELEN UT

93 uitspraken

mr. A.Th.M. ten Broeke

verweerder

Betrokken rechters

Gerelateerde uitspraken

Gegevens

Datum uitspraak

Zaaknummer

200.323.247/01

Procedure

Hoger beroep kort geding

Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nl

Op de hoogte blijven

Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.

Nieuwe uitspraken van deze rechters

  • mw. mr. A.E.A.M. van Waesberghe
  • mw. mr. D. Aarts
  • mw. mr. A.J. Swelheim
Adv.Ynvest Fund
6%

vast rendement

  • Vastgoed als zekerheid
  • Kwartaalbetalingen
  • Vanaf €30.000
Meer informatie

Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.

Recente uitspraken

Hof: MVDP Advocaten mag rekening sturen ondanks ontbreken kostenraming

Een advocatenkantoor uit Gorinchem, MVDP Advocaten B.V., sleepte een voormalige cliënt voor de rechter na een onbetaalde rekening van ruim 1.750 euro. Die factuur betrof rechtsbijstand bij een geschil over de zorgregeling voor zijn dochter. De cliënt had akkoord gegeven op de opdrachtbevestiging, vroeg later een betalingsregeling, maar betaalde uiteindelijk niets. De kantonrechter in Rotterdam wees de vordering grotendeels af. In de opdrachtbevestiging stond weliswaar het uurtarief van 205 euro (exclusief btw), maar de advocaat had geen inschatting gegeven van het totale te verwachten bedrag. Dat vond de kantonrechter een gebrek in transparantie, en hij kwalificeerde het kostenbeding als een 'oneerlijk beding' in de zin van Europese consumentenbescherming. Het gevolg: de betalingsverplichting verviel. MVDP ging in hoger beroep bij het Gerechtshof Den Haag. Centraal stond de vraag of het ontbreken van een kostenraming automatisch betekent dat een beding 'oneerlijk' is in de zin van de Europese Richtlijn oneerlijke bedingen. Het hof doorliep daarvoor een zorgvuldige juridische redenering, mede gebaseerd op een uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie uit 2023 (het zogenoemde Honoraires d'avocat-arrest). Het hof erkende dat het kostenbeding inderdaad niet transparant was: er ontbrak een globale kostenraming en de overeenkomst voorzag ook niet in tussentijdse facturen of voortgangsverslagen. Maar, zo redeneerde het hof, een gebrek aan transparantie betekent niet automatisch dat een beding ook 'oneerlijk' is. Daarvoor is bovendien vereist dat het beding, in strijd met de goede trouw, het evenwicht tussen partijen aanzienlijk verstoort ten nadele van de consument. Voor die verstoring vond het hof onvoldoende grond. Het gehanteerde uurtarief was niet onredelijk hoog; zonder specifieke afspraak had de cliënt op grond van het Burgerlijk Wetboek sowieso een 'redelijk loon' verschuldigd geweest. Er was ook geen misleidende informatie verstrekt. En hoewel de cliënt weinig financiële middelen had, was onvoldoende aannemelijk geworden dat hij bij een volledige kostenraming van de opdracht zou hebben afgezien — hij had immers dringend juridische hulp nodig in een conflict over zijn dochter. Anders dan in vergelijkbare zaken bij andere gerechtshoven, had MVDP de cliënt niet op het verkeerde been gezet over de te verwachten kosten. Het hof sloot af met een principiële overweging: niet-transparante bedingen mogen niet zonder verdere toetsing als 'oneerlijk' worden bestempeld. Dat zou leiden tot onbillijke en rechtsonzekere uitkomsten voor handelaren, terwijl de Europese richtlijn en jurisprudentie daartoe ook geen aanleiding geven. Het hof vernietigde het vonnis van de kantonrechter en wees de vordering van MVDP alsnog toe: de cliënt moet 1.763,24 euro aan hoofdsom en 264,49 euro aan buitengerechtelijke incassokosten betalen, beide te vermeerderen met wettelijke rente vanaf 5 maart 2024.

Gerechtshof Den Haag·
Civiel Recht; Europees Civiel Recht
Hof Den Haag stelt prejudiciële vragen over handelaarskentekens en vrij verkeer van goederen

Een Oostenrijks en een Duits bedrijf van de VEGA-groep vervoeren fabrieksnieuwe vrachtwagens 'op eigen wielen' door Europa, inclusief Nederland. Voor dat vervoer gebruiken zij handelaarskentekens die zijn afgegeven door de bevoegde autoriteiten in Oostenrijk en Duitsland. Zulke kentekens zijn niet gekoppeld aan een specifiek voertuig, maar staan op naam van het transportbedrijf. De Nederlandse Wegenverkeerswet erkent deze kentekens niet als geldige kentekens, waardoor de politie regelmatig voertuigen in beslag neemt en boetes oplegt aan VEGA-chauffeurs. VEGA stapte naar de rechter en vorderde een verklaring dat de relevante bepalingen van de Wegenverkeerswet wegens strijd met het Europese recht buiten toepassing moeten blijven, plus een verbod voor de Staat om handhavend op te treden. De rechtbank Den Haag wees die vorderingen eind 2023 af. Volgens de rechtbank was het verbod op buitenlandse handelaarskentekens gerechtvaardigd, omdat het de effectieve handhaving van verkeersregels en de opsporing van strafbare feiten ondersteunt. In hoger beroep bij het Gerechtshof Den Haag herhaalde VEGA haar standpunt en voegde daar een beroep op Europese verordeningen aan toe. Partijen zijn het erover eens dat het Nederlandse verbod een belemmering vormt van het vrij verkeer van goederen. Het hof toetst daarom of de Staat die belemmering kan rechtvaardigen op grond van het Europees Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, meer specifiek artikel 36, dat beperkingen toestaat voor doelen als openbare veiligheid en opsporing van criminaliteit, mits de maatregel evenredig is. Het hof schaart zich grotendeels achter VEGA's kritiek op de consistentie van het Nederlandse beleid. Nederland staat het gebruik van handelaarskentekens uit België, Luxemburg en Duitsland namelijk wél toe, zij het onder bepaalde voorwaarden. Ook zijn ruim 36.000 Nederlandse handelaarskentekens in omloop, die eveneens niet aan een specifiek voertuig zijn gekoppeld. Het hof constateert dat die uitzonderingen de redenering van de Staat ondermijnen: als het gebruik van handelaarskentekens de opsporing van strafbare feiten zou belemmeren, zou dat ook gelden voor die andere kentekens. Drie van de vier door de Staat aangevoerde rechtvaardigingen, namelijk de opsporing van strafbare feiten via nummerplaatherkenning, de handhaving van milieuvoorschriften en de handhaving van overige wettelijke verplichtingen, vallen daardoor af. Er resteert één argument dat het hof niet definitief kan beoordelen: de effectieve handhaving van verkeersvoorschriften bij grensoverschrijdende overtredingen. Dat brengt een bredere Europeesrechtelijke vraag naar boven. Als Nederland het gebruik van Oostenrijkse en Duitse handelaarskentekens zou moeten toestaan, moet het in beginsel ook handelaarskentekens uit alle andere lidstaten accepteren. Maar Nederland kan de weigering van Oostenrijkse en Duitse kentekens niet rechtvaardigen met argumenten die eigenlijk gaan over kentekens uit andere landen. Die kwestie is nog niet door het Hof van Justitie van de Europese Unie beslecht. Het hof wijst er ook op dat het Amtsgericht Heilbronn eerder al vergelijkbare prejudiciële vragen heeft gesteld over het gebruik van Oostenrijkse handelaarskentekens in Duitsland. Het hof kiest er desondanks voor zelf een vraag te stellen, zodat het Hof van Justitie ook de specifiek Nederlandse situatie in zijn oordeel kan betrekken. Het hof stelt partijen in de gelegenheid zich uit te laten over de geformuleerde conceptvraag voordat die formeel aan het Hof van Justitie wordt gesteld. De zaak wordt verwezen naar de rol van 5 mei 2026 voor een akte van partijen, en iedere verdere beslissing wordt aangehouden.

Gerechtshof Den Haag·
Civiel Recht; Europees Civiel Recht
Hof Den Haag vernietigt arbitraal vonnis over Tsjechische kansspelregelgeving wegens strijd met Unierecht

Twee op Cyprus gevestigde vennootschappen, WCV World Capital Ventures Cyprus Limited en Channel Crossings Limited (samen: WCV c.s.), investeerden in de Tsjechische kansspelsector. Toen Tsjechië in 2011 de kansspelwetgeving wijzigde, stelden zij schade te hebben geleden. Op grond van een bilateraal investeringsverdrag (BIT) tussen Cyprus en Tsjechië startten zij in 2015 een arbitrageprocedure bij het Permanent Hof van Arbitrage in Den Haag. Het scheidsgerecht wees hun vorderingen in juli 2023 af: Tsjechië had de regelgeving niet op een manier gewijzigd die een schending opleverde van de in het verdrag gegarandeerde bescherming, en de vennootschappen hadden feitelijk al kunnen profiteren van een overgangsperiode. WCV c.s. accepteerden dit niet en vorderden bij het Gerechtshof Den Haag vernietiging van het arbitrale vonnis. Het hof wijst die vordering toe, maar op andere gronden dan WCV c.s. zelf aanvoerden. De kern van de redenering is het zogeheten Achmea-arrest van het Europese Hof van Justitie uit 2018. Daarin oordeelde dat Europese Hof dat arbitrageclausules in investeringsverdragen tussen EU-lidstaten onderling (intra-EU BITs) onverenigbaar zijn met het Europees recht. Een arbitragetribunaal maakt geen deel uit van het rechterlijke stelsel van de Unie en kan het Europese Hof geen vragen stellen via de zogenoemde prejudiciële procedure. Daarmee wordt de eenvormige uitleg van het EU-recht ondermijnd. Die onverenigbaarheid maakt het arbitrale vonnis strijdig met de openbare orde en dat is een grond voor vernietiging. Het verweer van Tsjechië dat WCV c.s. geen belang hebben bij vernietiging, omdat de BIT al in 2021 is beëindigd, verwerpt het hof. De vennootschappen hebben er belang bij dat een voor hen ongunstig vonnis wordt vernietigd; daarna staat het hun vrij om elders een procedure te beginnen. Naast de vernietiging van het eindvonnis vernietigt het hof ook de twee eerdere tussenvonnissen over de bevoegdheid van het scheidsgerecht, uit 2018 en 2020. Die bevoegdheid was immers ook al gegrond op dezelfde met het Unierecht strijdige arbitrageclausule. Tsjechië had daarnaast voorwaardelijk een tegenvordering ingesteld: als het arbitrale vonnis zou worden vernietigd, wilde het een verbod op een nieuwe arbitrageprocedure door WCV c.s. op basis van de BIT. Nu het hof inderdaad tot vernietiging overgaat, is die voorwaarde vervuld. Het hof wijst het verbod toe. WCV c.s. kunnen nog steeds naar de gewone rechter of naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, maar een nieuwe arbitrage op basis van de inmiddels beëindigde en met het Unierecht strijdige BIT is hun niet toegestaan. Aan dit verbod koppelt het hof een dwangsom van € 100.000 per dag, met een maximum van € 133 miljoen, het bedrag dat WCV c.s. in de arbitrage hadden gevorderd. De proceskosten in de vernietigingsprocedure zelf worden gecompenseerd: elke partij betaalt haar eigen kosten. Voor de tegenvordering van Tsjechië worden WCV c.s. veroordeeld tot betaling van € 33.140 aan proceskosten.

Gerechtshof Den Haag·
Civiel Recht; Europees Civiel Recht
Hof veroordeelt Staat tot schadevergoeding aan twee bewoners door extreme geuroverlast veehouderijen

Zestien bewoners van het buitengebied, woonachtig in de buurt van intensieve veehouderijen, spanden een rechtszaak aan tegen de Staat. Zij stelden dat de geuroverlast van die bedrijven hun woongenot ernstig aantastte en mogelijk een gevaar voor hun gezondheid vormde. De Staat zou hun grondrecht op ongestoord woongenot onvoldoende beschermen en de belangen van de veehouderij zwaarder laten wegen dan die van omwonenden. Daarmee zou de Staat artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) schenden, dat het recht op eerbiediging van het privéleven en de woning waarborgt. De bewoners beschreven hoe zij dagelijks te maken hadden met ondraaglijke stank: ramen en deuren dichtdoen bij mooi weer, was binnenhalen en opnieuw wassen, niet buiten kunnen zitten en zelfs moeten overgeven van de lucht. Zij wezen op de gebrekkige werking van zogeheten luchtwassers, waarvoor veehouderijen wel ruimere vergunningen hadden gekregen, en op het ontbreken van regels over de cumulatieve geurhinder van meerdere bedrijven tegelijk. De rechtbank Den Haag gaf in 2022 een deel van de bewoners gelijk en stelde de grens voor een schending van artikel 8 EVRM op 19,4 odour units per kubieke meter lucht (ou/m³). Zowel de Staat als de bewoners gingen in hoger beroep. Het gerechtshof Den Haag hanteert een strengere drempel dan de rechtbank: pas bij een vergunde geurbelasting van 25 ou/m³ of meer neemt het hof aan dat de stankoverlast het vereiste minimum aan ernst heeft bereikt om onder de bescherming van artikel 8 EVRM te vallen. Het hof knoopt daarvoor aan bij de categorie 'extreem slecht' uit een RIVM-classificatie, die correspondeert met een situatie waarbij minstens 35 procent van de bewoners in een gebied last heeft van de geur. Vanaf die drempel van 25 ou/m³ rust op de Staat een positieve verplichting om maatregelen te nemen. Hoewel de Staat daarin een ruime beleidsvrijheid heeft, geldt dat bij zeer extreme gevallen niet gewacht mag worden. Bij twee van de zestien eisers is daarvan sprake. Bij de eerste bewoner was de vergunde geurbelasting 34 ou/m³, bij de tweede zelfs 57,6 ou/m³ op basis van een vergunning uit 1991. Het hof benadrukt dat de stijging boven de grenswaarde geen lineair maar een exponentieel effect heeft op de daadwerkelijke geurhinder. De tweede bewoner is inmiddels verhuisd, mede dankzij overheidsmaatregelen; daarmee heeft de Staat zijn verplichting voor de toekomst nagekomen, maar niet voor de periode daarvóór. De overige veertien eisers krijgen nul op het rekest. Bij hen lag de vergunde voorgrondbelasting onder de 25 ou/m³. Enkele bewoners probeerden nog aan te tonen dat de feitelijke belasting hoger was, maar de berekeningen die zij ter zitting inbrachten lieten zien dat de grenswaarde ook dan niet werd bereikt. Het hof laat overigens nadrukkelijk open dat in andere gevallen, bijvoorbeeld bij dominante achtergrondhinder door meerdere bedrijven samen, ook een lagere vergunde voorgrondbelasting tot een schending van artikel 8 EVRM kan leiden. Dat moest per geval worden beoordeeld en de benodigde gegevens ontbraken bij de overige eisers. Het hof vernietigt het vonnis van de rechtbank en spreekt voor recht uit dat de Staat onrechtmatig heeft gehandeld jegens twee van de zestien bewoners. De Staat wordt veroordeeld hun schade te vergoeden, op te maken in een afzonderlijke schadestaat procedure. De Staat wordt daarnaast veroordeeld in de proceskosten, in eerste aanleg en in hoger beroep.

Gerechtshof Den Haag·
Civiel Recht; Europees Civiel Recht
Prijsvrij.nl hoeft geen annuleringskosten van reiziger na schending beëindigingsrecht

Een reiziger die in 2021 een pakketreis naar Spanje had geboekt via Prijsvrij.nl, werd geconfronteerd met een hotelwijziging. Het oorspronkelijk geboekte hotel in Santa Susanna sloot vanwege de coronamaatregelen eerder dan gepland. Prijsvrij informeerde de reiziger per e-mail en bood een alternatief hotel aan, maar gaf hem slechts één dag de tijd om te reageren. Cruciaal was wat de reiziger níét te horen kreeg: dat hij het recht had om de reis kosteloos te annuleren als hij niet akkoord ging met het nieuwe hotel. De reiziger reageerde pas op 10 augustus 2021, vier dagen voor vertrek. Hij liet weten niet naar het buitenland te durven gaan en vroeg om een alternatief of om kosteloos te mogen annuleren. Prijsvrij stelde dat hij te laat had gereageerd en hield hem aan de volledige reissom van € 1.524,84 aan annuleringskosten. Toen de reiziger weigerde te betalen, stapte Prijsvrij naar de rechter. De kantonrechter wees de vordering van Prijsvrij al af. Die rechter oordeelde dat Prijsvrij niet had voldaan aan haar wettelijke informatieverplichtingen bij het aangaan van de reisovereenkomst. Prijsvrij ging in hoger beroep en betoogde dat haar boekingsproces wél aan alle wettelijke eisen voldeed. Het gerechtshof Den Haag laat het vonnis in stand, maar op een andere juridische grond. Het hof analyseert de zaak vanuit de Europese richtlijn voor pakketreizen, die in het Burgerlijk Wetboek is omgezet. Die regels schrijven voor dat een reisorganisator die een hotel moet wijzigen, de reiziger uitdrukkelijk twee keuzes moet voorleggen: akkoord gaan met het nieuwe hotel, of de overeenkomst beëindigen zonder kosten. Bovendien moet de reiziger worden geïnformeerd over wat er gebeurt als hij niet op tijd reageert. Prijsvrij deed dit niet. In haar e-mail van 21 juli 2021 vroeg zij alleen of de reiziger akkoord ging met het alternatieve hotel, zonder te vermelden dat hij ook recht had op kosteloze beëindiging. Ook de termijn van één dag die zij stelde was onvoldoende en de gevolgen van niet reageren werden nergens uitgelegd. Het hof stelt vast dat Prijsvrij daarmee artikel 7:508 leden 2 en 3 van het Burgerlijk Wetboek heeft geschonden. Prijsvrij beriep zich ook op een clausule in haar eigen algemene voorwaarden, die haar het recht gaf om de reis te wijzigen bij zwaarwegende redenen. Het hof verwerpt dit verweer: zo'n bepaling mag de dwingendrechtelijke rechten van de reiziger niet opzij zetten. De Europese richtlijn bepaalt uitdrukkelijk dat bedingen die consumenten hun richtlijnrechten ontnemen, niet bindend zijn. Het hof kon de rechten van de reiziger ambtshalve onderzoeken, dus zonder dat de reiziger zelf in de procedure was verschenen of zich op zijn rechten had beroepen. Het Europese Hof van Justitie oordeelde in 2023 in het zogenoemde Tuk Tuk Travel-arrest dat nationale rechters verplicht zijn de consumentenrechten uit de pakketreizenwetgeving zelfstandig te toetsen, ook als een van de partijen niet in de procedure verschijnt. Aan de voorwaarden voor zo'n ambtshalve toetsing was in deze zaak voldaan. Als passende maatregel voor de schending beschouwt het hof de overeenkomst als beëindigd per 22 juli 2021, de dag na de oorspronkelijke reactietermijn. De reiziger heeft daarmee recht gehad op kosteloze beëindiging en hoeft de gevorderde annuleringskosten van € 1.524,83 niet te betalen. De vordering van Prijsvrij.nl wordt volledig afgewezen.

Gerechtshof Den Haag·
Civiel Recht; Europees Civiel Recht