Hof wijst inzageverzoeken AVG van ex-medewerker rechtbank Noord-Holland af — GHDHA:2023:875
AVG-inzageverzoek door voormalige werknemer over arbeidsgeschil
Eiser / verzoeker
voormalige gerechtsjurist (verzoekster)
Verweerder / gedaagde
Staat der Nederlanden (rechtbank Noord-Holland)
Het hof bekrachtigde de afwijzing van alle inzageverzoeken en schadevergoedingsvorderingen en veroordeelde verzoekster in de proceskosten van € 3.149.
- Inzage in adviesaanvraag en advies van de Raad voor de Rechtspraak over een arbeidsgeschil mag worden geweigerd ter bescherming van de onderhandelingspositie van de werkgever, ook nadat de onderhandelingen zijn afgerond.
- Het beginsel van 'equality of arms' (art. 6 lid 1 EVRM) rechtvaardigt een beperking van het inzagerecht: een eenzijdig recht zou onevenwichtig zijn.
- Een verwerkingsregister bevat geen individuele persoonsgegevens en valt daardoor buiten de reikwijdte van het inzagerecht op grond van art. 15 AVG.
- Als de verwerkingsverantwoordelijke niet ongeloofwaardig ontkent dat bepaalde documenten bestaan, is het aan de verzoeker om aannemelijk te maken dat ze er toch zijn.
- Het AVG-inzagerecht is niet bedoeld als instrument voor een 'fishing expedition' naar mogelijk bestaande stukken.
Samenvatting
Een voormalige gerechtsjurist bij de Belastingkamer van de rechtbank Noord-Holland verzocht op grond van de privacywetgeving (AVG) inzage in een groot aantal stukken over haar persoon. Aanleiding was een arbeidsconflict dat uiteindelijk via mediation eindigde in een vaststellingsovereenkomst. De vrouw wilde onder meer inzage in de adviesaanvraag die de rechtbank Noord-Holland had ingediend bij de Raad voor de Rechtspraak over het geschil, en het bijbehorende advies. Ook vroeg zij inzage in interne communicatie, detacheringsstukken, een mogelijk integriteitsrapport en het verwerkingsregister van haar persoonsgegevens.
De rechtbank Rotterdam wees de verzoeken in eerste aanleg af. In hoger beroep legde de vrouw de zaak voor aan het Gerechtshof Den Haag. Zij stelde dat de rechtbank Noord-Holland de AVG had geschonden en eiste naast inzage ook materiële en immateriële schadevergoeding van in totaal ruim € 7.000.
Het hof stelde vast dat de adviesaanvraag en het advies van de Raad voor de Rechtspraak wel degelijk persoonsgegevens bevatten in de zin van de AVG, en dat de vrouw in beginsel recht had op inzage. Toch werd dit recht beperkt geacht op grond van de privacy-uitzondering die geldt ter bescherming van de rechten en vrijheden van anderen, waaronder de verwerkingsverantwoordelijke zelf. De rechtbank Noord-Holland had er een zwaarwegend belang bij om in vrijheid en beslotenheid haar standpunt in het arbeidsgeschil te bepalen en haar verdediging voor te bereiden. Het hof wees ook op het beginsel van "equality of arms": de rechtbank Noord-Holland had evenmin recht op inzage in de manier waarop de vrouw haar eigen positie had bepaald, zodat een eenzijdig inzagerecht onevenwichtig zou zijn. Dat de onderhandelingen inmiddels waren afgerond maakte dit niet anders, omdat anders vooraf al rekening gehouden zou moeten worden met latere openbaarmaking.
Voor de overige verzoeken oordeelde het hof dat de rechtbank Noord-Holland voldoende had aangetoond dat zij met een zoekslag naar alle relevante documenten had gezocht en dat de gevraagde stukken niet (meer) bestonden of nooit hadden bestaan. Het verwerkingsregister bevat geen individuele persoonsgegevens, maar beschrijvingen van categorieën, en informatie over die categorieën was al verstrekt. Voor een integriteitsrapport en een detacheringsdossier gold dat de vrouw onvoldoende aannemelijk had gemaakt dat deze stukken überhaupt bestonden. Het hof benadrukte dat het inzagerecht niet bedoeld is als instrument om op goed geluk te zoeken naar mogelijk bestaande stukken.
Ook het verzoek om schadevergoeding werd afgewezen. Voor vergoeding op grond van de AVG is een causaal verband vereist tussen de schade en een concrete inbreuk op de verordening. Omdat het hof geen AVG-schending vaststelde, ontbrak dat causale verband.
Het hof bekrachtigde de beschikking van de rechtbank Rotterdam en veroordeelde de vrouw in de proceskosten van het hoger beroep: € 783 aan griffierecht en € 2.366 aan salaris voor de advocaat van de Staat.
Betrokken advocaten
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBDHA:2021:12756, Rechtbank Den Haag, 17-11-2021, C/09/616363 / KG ZA 21-768
Rechtbank Den Haag · Civiel Recht; Verbintenissenrecht
ECLI:NL:RBAMS:2020:2112, Rechtbank Amsterdam, 02-04-2020, c/13/673085 / HA ZA 19-340
Rechtbank Amsterdam · Civiel Recht
ECLI:NL:GHDHA:2016:3497, Gerechtshof Den Haag, 18-10-2016, 200.130.141/01
Gerechtshof Den Haag · Civiel Recht
ECLI:NL:RBDHA:2016:12052, Rechtbank Den Haag, 06-09-2016, C/09/516259 / KG ZA 16-975
Rechtbank Den Haag · Civiel Recht; Verbintenissenrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Gerechtshof Den HaagRechtsgebied
Civiel Recht; Europees Civiel RechtZaaknummer
200.314.460/01
Procedure
Hoger beroep
Formele relaties
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechters
- dhr. mr. R.S. van Coevorden
- mw. mr. M. Verkerk
- mw. mr. A.J. Swelheim
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Een advocatenkantoor uit Gorinchem, MVDP Advocaten B.V., sleepte een voormalige cliënt voor de rechter na een onbetaalde rekening van ruim 1.750 euro. Die factuur betrof rechtsbijstand bij een geschil over de zorgregeling voor zijn dochter. De cliënt had akkoord gegeven op de opdrachtbevestiging, vroeg later een betalingsregeling, maar betaalde uiteindelijk niets. De kantonrechter in Rotterdam wees de vordering grotendeels af. In de opdrachtbevestiging stond weliswaar het uurtarief van 205 euro (exclusief btw), maar de advocaat had geen inschatting gegeven van het totale te verwachten bedrag. Dat vond de kantonrechter een gebrek in transparantie, en hij kwalificeerde het kostenbeding als een 'oneerlijk beding' in de zin van Europese consumentenbescherming. Het gevolg: de betalingsverplichting verviel. MVDP ging in hoger beroep bij het Gerechtshof Den Haag. Centraal stond de vraag of het ontbreken van een kostenraming automatisch betekent dat een beding 'oneerlijk' is in de zin van de Europese Richtlijn oneerlijke bedingen. Het hof doorliep daarvoor een zorgvuldige juridische redenering, mede gebaseerd op een uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie uit 2023 (het zogenoemde Honoraires d'avocat-arrest). Het hof erkende dat het kostenbeding inderdaad niet transparant was: er ontbrak een globale kostenraming en de overeenkomst voorzag ook niet in tussentijdse facturen of voortgangsverslagen. Maar, zo redeneerde het hof, een gebrek aan transparantie betekent niet automatisch dat een beding ook 'oneerlijk' is. Daarvoor is bovendien vereist dat het beding, in strijd met de goede trouw, het evenwicht tussen partijen aanzienlijk verstoort ten nadele van de consument. Voor die verstoring vond het hof onvoldoende grond. Het gehanteerde uurtarief was niet onredelijk hoog; zonder specifieke afspraak had de cliënt op grond van het Burgerlijk Wetboek sowieso een 'redelijk loon' verschuldigd geweest. Er was ook geen misleidende informatie verstrekt. En hoewel de cliënt weinig financiële middelen had, was onvoldoende aannemelijk geworden dat hij bij een volledige kostenraming van de opdracht zou hebben afgezien — hij had immers dringend juridische hulp nodig in een conflict over zijn dochter. Anders dan in vergelijkbare zaken bij andere gerechtshoven, had MVDP de cliënt niet op het verkeerde been gezet over de te verwachten kosten. Het hof sloot af met een principiële overweging: niet-transparante bedingen mogen niet zonder verdere toetsing als 'oneerlijk' worden bestempeld. Dat zou leiden tot onbillijke en rechtsonzekere uitkomsten voor handelaren, terwijl de Europese richtlijn en jurisprudentie daartoe ook geen aanleiding geven. Het hof vernietigde het vonnis van de kantonrechter en wees de vordering van MVDP alsnog toe: de cliënt moet 1.763,24 euro aan hoofdsom en 264,49 euro aan buitengerechtelijke incassokosten betalen, beide te vermeerderen met wettelijke rente vanaf 5 maart 2024.
Een Oostenrijks en een Duits bedrijf van de VEGA-groep vervoeren fabrieksnieuwe vrachtwagens 'op eigen wielen' door Europa, inclusief Nederland. Voor dat vervoer gebruiken zij handelaarskentekens die zijn afgegeven door de bevoegde autoriteiten in Oostenrijk en Duitsland. Zulke kentekens zijn niet gekoppeld aan een specifiek voertuig, maar staan op naam van het transportbedrijf. De Nederlandse Wegenverkeerswet erkent deze kentekens niet als geldige kentekens, waardoor de politie regelmatig voertuigen in beslag neemt en boetes oplegt aan VEGA-chauffeurs. VEGA stapte naar de rechter en vorderde een verklaring dat de relevante bepalingen van de Wegenverkeerswet wegens strijd met het Europese recht buiten toepassing moeten blijven, plus een verbod voor de Staat om handhavend op te treden. De rechtbank Den Haag wees die vorderingen eind 2023 af. Volgens de rechtbank was het verbod op buitenlandse handelaarskentekens gerechtvaardigd, omdat het de effectieve handhaving van verkeersregels en de opsporing van strafbare feiten ondersteunt. In hoger beroep bij het Gerechtshof Den Haag herhaalde VEGA haar standpunt en voegde daar een beroep op Europese verordeningen aan toe. Partijen zijn het erover eens dat het Nederlandse verbod een belemmering vormt van het vrij verkeer van goederen. Het hof toetst daarom of de Staat die belemmering kan rechtvaardigen op grond van het Europees Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, meer specifiek artikel 36, dat beperkingen toestaat voor doelen als openbare veiligheid en opsporing van criminaliteit, mits de maatregel evenredig is. Het hof schaart zich grotendeels achter VEGA's kritiek op de consistentie van het Nederlandse beleid. Nederland staat het gebruik van handelaarskentekens uit België, Luxemburg en Duitsland namelijk wél toe, zij het onder bepaalde voorwaarden. Ook zijn ruim 36.000 Nederlandse handelaarskentekens in omloop, die eveneens niet aan een specifiek voertuig zijn gekoppeld. Het hof constateert dat die uitzonderingen de redenering van de Staat ondermijnen: als het gebruik van handelaarskentekens de opsporing van strafbare feiten zou belemmeren, zou dat ook gelden voor die andere kentekens. Drie van de vier door de Staat aangevoerde rechtvaardigingen, namelijk de opsporing van strafbare feiten via nummerplaatherkenning, de handhaving van milieuvoorschriften en de handhaving van overige wettelijke verplichtingen, vallen daardoor af. Er resteert één argument dat het hof niet definitief kan beoordelen: de effectieve handhaving van verkeersvoorschriften bij grensoverschrijdende overtredingen. Dat brengt een bredere Europeesrechtelijke vraag naar boven. Als Nederland het gebruik van Oostenrijkse en Duitse handelaarskentekens zou moeten toestaan, moet het in beginsel ook handelaarskentekens uit alle andere lidstaten accepteren. Maar Nederland kan de weigering van Oostenrijkse en Duitse kentekens niet rechtvaardigen met argumenten die eigenlijk gaan over kentekens uit andere landen. Die kwestie is nog niet door het Hof van Justitie van de Europese Unie beslecht. Het hof wijst er ook op dat het Amtsgericht Heilbronn eerder al vergelijkbare prejudiciële vragen heeft gesteld over het gebruik van Oostenrijkse handelaarskentekens in Duitsland. Het hof kiest er desondanks voor zelf een vraag te stellen, zodat het Hof van Justitie ook de specifiek Nederlandse situatie in zijn oordeel kan betrekken. Het hof stelt partijen in de gelegenheid zich uit te laten over de geformuleerde conceptvraag voordat die formeel aan het Hof van Justitie wordt gesteld. De zaak wordt verwezen naar de rol van 5 mei 2026 voor een akte van partijen, en iedere verdere beslissing wordt aangehouden.
Twee op Cyprus gevestigde vennootschappen, WCV World Capital Ventures Cyprus Limited en Channel Crossings Limited (samen: WCV c.s.), investeerden in de Tsjechische kansspelsector. Toen Tsjechië in 2011 de kansspelwetgeving wijzigde, stelden zij schade te hebben geleden. Op grond van een bilateraal investeringsverdrag (BIT) tussen Cyprus en Tsjechië startten zij in 2015 een arbitrageprocedure bij het Permanent Hof van Arbitrage in Den Haag. Het scheidsgerecht wees hun vorderingen in juli 2023 af: Tsjechië had de regelgeving niet op een manier gewijzigd die een schending opleverde van de in het verdrag gegarandeerde bescherming, en de vennootschappen hadden feitelijk al kunnen profiteren van een overgangsperiode. WCV c.s. accepteerden dit niet en vorderden bij het Gerechtshof Den Haag vernietiging van het arbitrale vonnis. Het hof wijst die vordering toe, maar op andere gronden dan WCV c.s. zelf aanvoerden. De kern van de redenering is het zogeheten Achmea-arrest van het Europese Hof van Justitie uit 2018. Daarin oordeelde dat Europese Hof dat arbitrageclausules in investeringsverdragen tussen EU-lidstaten onderling (intra-EU BITs) onverenigbaar zijn met het Europees recht. Een arbitragetribunaal maakt geen deel uit van het rechterlijke stelsel van de Unie en kan het Europese Hof geen vragen stellen via de zogenoemde prejudiciële procedure. Daarmee wordt de eenvormige uitleg van het EU-recht ondermijnd. Die onverenigbaarheid maakt het arbitrale vonnis strijdig met de openbare orde en dat is een grond voor vernietiging. Het verweer van Tsjechië dat WCV c.s. geen belang hebben bij vernietiging, omdat de BIT al in 2021 is beëindigd, verwerpt het hof. De vennootschappen hebben er belang bij dat een voor hen ongunstig vonnis wordt vernietigd; daarna staat het hun vrij om elders een procedure te beginnen. Naast de vernietiging van het eindvonnis vernietigt het hof ook de twee eerdere tussenvonnissen over de bevoegdheid van het scheidsgerecht, uit 2018 en 2020. Die bevoegdheid was immers ook al gegrond op dezelfde met het Unierecht strijdige arbitrageclausule. Tsjechië had daarnaast voorwaardelijk een tegenvordering ingesteld: als het arbitrale vonnis zou worden vernietigd, wilde het een verbod op een nieuwe arbitrageprocedure door WCV c.s. op basis van de BIT. Nu het hof inderdaad tot vernietiging overgaat, is die voorwaarde vervuld. Het hof wijst het verbod toe. WCV c.s. kunnen nog steeds naar de gewone rechter of naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, maar een nieuwe arbitrage op basis van de inmiddels beëindigde en met het Unierecht strijdige BIT is hun niet toegestaan. Aan dit verbod koppelt het hof een dwangsom van € 100.000 per dag, met een maximum van € 133 miljoen, het bedrag dat WCV c.s. in de arbitrage hadden gevorderd. De proceskosten in de vernietigingsprocedure zelf worden gecompenseerd: elke partij betaalt haar eigen kosten. Voor de tegenvordering van Tsjechië worden WCV c.s. veroordeeld tot betaling van € 33.140 aan proceskosten.
Zestien bewoners van het buitengebied, woonachtig in de buurt van intensieve veehouderijen, spanden een rechtszaak aan tegen de Staat. Zij stelden dat de geuroverlast van die bedrijven hun woongenot ernstig aantastte en mogelijk een gevaar voor hun gezondheid vormde. De Staat zou hun grondrecht op ongestoord woongenot onvoldoende beschermen en de belangen van de veehouderij zwaarder laten wegen dan die van omwonenden. Daarmee zou de Staat artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) schenden, dat het recht op eerbiediging van het privéleven en de woning waarborgt. De bewoners beschreven hoe zij dagelijks te maken hadden met ondraaglijke stank: ramen en deuren dichtdoen bij mooi weer, was binnenhalen en opnieuw wassen, niet buiten kunnen zitten en zelfs moeten overgeven van de lucht. Zij wezen op de gebrekkige werking van zogeheten luchtwassers, waarvoor veehouderijen wel ruimere vergunningen hadden gekregen, en op het ontbreken van regels over de cumulatieve geurhinder van meerdere bedrijven tegelijk. De rechtbank Den Haag gaf in 2022 een deel van de bewoners gelijk en stelde de grens voor een schending van artikel 8 EVRM op 19,4 odour units per kubieke meter lucht (ou/m³). Zowel de Staat als de bewoners gingen in hoger beroep. Het gerechtshof Den Haag hanteert een strengere drempel dan de rechtbank: pas bij een vergunde geurbelasting van 25 ou/m³ of meer neemt het hof aan dat de stankoverlast het vereiste minimum aan ernst heeft bereikt om onder de bescherming van artikel 8 EVRM te vallen. Het hof knoopt daarvoor aan bij de categorie 'extreem slecht' uit een RIVM-classificatie, die correspondeert met een situatie waarbij minstens 35 procent van de bewoners in een gebied last heeft van de geur. Vanaf die drempel van 25 ou/m³ rust op de Staat een positieve verplichting om maatregelen te nemen. Hoewel de Staat daarin een ruime beleidsvrijheid heeft, geldt dat bij zeer extreme gevallen niet gewacht mag worden. Bij twee van de zestien eisers is daarvan sprake. Bij de eerste bewoner was de vergunde geurbelasting 34 ou/m³, bij de tweede zelfs 57,6 ou/m³ op basis van een vergunning uit 1991. Het hof benadrukt dat de stijging boven de grenswaarde geen lineair maar een exponentieel effect heeft op de daadwerkelijke geurhinder. De tweede bewoner is inmiddels verhuisd, mede dankzij overheidsmaatregelen; daarmee heeft de Staat zijn verplichting voor de toekomst nagekomen, maar niet voor de periode daarvóór. De overige veertien eisers krijgen nul op het rekest. Bij hen lag de vergunde voorgrondbelasting onder de 25 ou/m³. Enkele bewoners probeerden nog aan te tonen dat de feitelijke belasting hoger was, maar de berekeningen die zij ter zitting inbrachten lieten zien dat de grenswaarde ook dan niet werd bereikt. Het hof laat overigens nadrukkelijk open dat in andere gevallen, bijvoorbeeld bij dominante achtergrondhinder door meerdere bedrijven samen, ook een lagere vergunde voorgrondbelasting tot een schending van artikel 8 EVRM kan leiden. Dat moest per geval worden beoordeeld en de benodigde gegevens ontbraken bij de overige eisers. Het hof vernietigt het vonnis van de rechtbank en spreekt voor recht uit dat de Staat onrechtmatig heeft gehandeld jegens twee van de zestien bewoners. De Staat wordt veroordeeld hun schade te vergoeden, op te maken in een afzonderlijke schadestaat procedure. De Staat wordt daarnaast veroordeeld in de proceskosten, in eerste aanleg en in hoger beroep.
Een reiziger die in 2021 een pakketreis naar Spanje had geboekt via Prijsvrij.nl, werd geconfronteerd met een hotelwijziging. Het oorspronkelijk geboekte hotel in Santa Susanna sloot vanwege de coronamaatregelen eerder dan gepland. Prijsvrij informeerde de reiziger per e-mail en bood een alternatief hotel aan, maar gaf hem slechts één dag de tijd om te reageren. Cruciaal was wat de reiziger níét te horen kreeg: dat hij het recht had om de reis kosteloos te annuleren als hij niet akkoord ging met het nieuwe hotel. De reiziger reageerde pas op 10 augustus 2021, vier dagen voor vertrek. Hij liet weten niet naar het buitenland te durven gaan en vroeg om een alternatief of om kosteloos te mogen annuleren. Prijsvrij stelde dat hij te laat had gereageerd en hield hem aan de volledige reissom van € 1.524,84 aan annuleringskosten. Toen de reiziger weigerde te betalen, stapte Prijsvrij naar de rechter. De kantonrechter wees de vordering van Prijsvrij al af. Die rechter oordeelde dat Prijsvrij niet had voldaan aan haar wettelijke informatieverplichtingen bij het aangaan van de reisovereenkomst. Prijsvrij ging in hoger beroep en betoogde dat haar boekingsproces wél aan alle wettelijke eisen voldeed. Het gerechtshof Den Haag laat het vonnis in stand, maar op een andere juridische grond. Het hof analyseert de zaak vanuit de Europese richtlijn voor pakketreizen, die in het Burgerlijk Wetboek is omgezet. Die regels schrijven voor dat een reisorganisator die een hotel moet wijzigen, de reiziger uitdrukkelijk twee keuzes moet voorleggen: akkoord gaan met het nieuwe hotel, of de overeenkomst beëindigen zonder kosten. Bovendien moet de reiziger worden geïnformeerd over wat er gebeurt als hij niet op tijd reageert. Prijsvrij deed dit niet. In haar e-mail van 21 juli 2021 vroeg zij alleen of de reiziger akkoord ging met het alternatieve hotel, zonder te vermelden dat hij ook recht had op kosteloze beëindiging. Ook de termijn van één dag die zij stelde was onvoldoende en de gevolgen van niet reageren werden nergens uitgelegd. Het hof stelt vast dat Prijsvrij daarmee artikel 7:508 leden 2 en 3 van het Burgerlijk Wetboek heeft geschonden. Prijsvrij beriep zich ook op een clausule in haar eigen algemene voorwaarden, die haar het recht gaf om de reis te wijzigen bij zwaarwegende redenen. Het hof verwerpt dit verweer: zo'n bepaling mag de dwingendrechtelijke rechten van de reiziger niet opzij zetten. De Europese richtlijn bepaalt uitdrukkelijk dat bedingen die consumenten hun richtlijnrechten ontnemen, niet bindend zijn. Het hof kon de rechten van de reiziger ambtshalve onderzoeken, dus zonder dat de reiziger zelf in de procedure was verschenen of zich op zijn rechten had beroepen. Het Europese Hof van Justitie oordeelde in 2023 in het zogenoemde Tuk Tuk Travel-arrest dat nationale rechters verplicht zijn de consumentenrechten uit de pakketreizenwetgeving zelfstandig te toetsen, ook als een van de partijen niet in de procedure verschijnt. Aan de voorwaarden voor zo'n ambtshalve toetsing was in deze zaak voldaan. Als passende maatregel voor de schending beschouwt het hof de overeenkomst als beëindigd per 22 juli 2021, de dag na de oorspronkelijke reactietermijn. De reiziger heeft daarmee recht gehad op kosteloze beëindiging en hoeft de gevorderde annuleringskosten van € 1.524,83 niet te betalen. De vordering van Prijsvrij.nl wordt volledig afgewezen.