Hof Den Haag stelt erfgrens tussen twee-onder-een-kapwoningen vast aan de hand van bloembakken — GHDHA:2025:1256
burenrecht / erfgrensvaststelling
Eiser / verzoeker
Buren linker woning (verzoeker 1 en verzoekster 2)
Verweerder / gedaagde
Buurman rechter woning (verweerder)
Het hof vernietigde de beschikking van de kantonrechter voor de voor- en achtertuin, verklaarde voor recht waar de erfgrens loopt (langs de bloembakken) en veroordeelde verweerder in de proceskosten van € 2.955,-.
- Leveringsakte rechter woning bevatte geen tekening, waardoor de feitelijke situatie ter plaatse (de bloembakken) bepalend was voor de uitleg van de erfgrens.
- De L-vormige bloembak in de voortuin maakt architectonisch deel uit van de ingangspartij van de linker woning; de grens loopt langs de rechterzijde van die bloembak.
- De haakse bloembak bij de achtergevel vormt een duidelijke fysieke scheiding; de erfgrens volgt de middenlijn van die bloembak.
- Een vermeende mondelinge vaststellingsovereenkomst over de grens werd verworpen, mede omdat verweerder zelf erkende dat zo'n overeenkomst niet mondeling kon worden gesloten.
- De gemeente kan niet tweemaal hetzelfde perceeldeel leveren; de grens van het eerst geleverde perceel is bepalend voor wat later aan de buren kon worden overgedragen.
Samenvatting
Twee buren in een twee-onder-een-kapwoning streden voor de rechter over de exacte ligging van de erfgrens tussen hun percelen. De gemeente had de woningen in 2014 en 2015 afzonderlijk verkocht, maar de leveringsaktes beschreven de grens niet precies. Partijen waren het wel eens dat de grens binnen de woning over het midden van de tussenmuur loopt, maar over de voor- en achtertuin waren zij het fundamenteel oneens.
De eigenaren van de linker woning stelden dat de grens in de voortuin langs de buitenkant van een L-vormige bloembak rechts van hun voordeur liep. Die bloembak hoort architectonisch bij hun ingangspartij. De eigenaar van de rechter woning betoogde juist dat de middenlijn van de tussenmuur simpelweg recht door moest worden getrokken naar voor- en achtertuin, ongeacht de bloembakken.
De kantonrechter had de eigenaar van de rechter woning in het gelijk gesteld: de grens zou een rechte lijn zijn door het verlengde van de tussenmuur. De linker buren gingen in hoger beroep bij het Gerechtshof Den Haag.
Het hof keek eerst naar de leveringsakte van de rechter woning, omdat de gemeente niet later aan de linker buren iets kon leveren wat ze al eerder aan de rechter buurman had overgedragen. Aan die eerste akte was geen tekening gehecht, zodat alleen de feitelijke situatie ter plaatse kon worden gebruikt bij de uitleg. De scheidingsmuur is aan de buitenkant van de gevel niet zichtbaar, maar de bloembakken wel. Het hof oordeelde dat bij een objectieve uitleg van de akte juist de bloembakken als grenspunten moeten gelden.
Voor de voortuin redeneerde het hof dat de L-vormige bloembak in zijn geheel deel uitmaakt van de ingangspartij van de linker woning. Die bloembak is niet symmetrisch en heeft geen relatie met de onzichtbare binnenmuur. Het is aannemelijker dat de gemeente bij de verkoop bedoelde de bloembak volledig bij de linker woning te laten horen, zodat die eigenaar hem vrij kan beplanten. De grens loopt daarom aan de rechterkant van die bloembak.
Voor de achtertuin stond een bakstenen bloembak haaks op de achtergevel, precies tussen de twee bergingen van het woonhuis in. Het hof oordeelde dat die bloembak bij de levering een duidelijke fysieke scheiding vormde, vergelijkbaar met een scheidingsmuur. Daarmee volgt de grens de middenlijn van die bloembak, ook al ligt die middenlijn niet exact in het verlengde van de binnenmuur.
De rechter buurman had ook aangevoerd dat de linker buurvrouw in 2019, bij een inmeting door het Kadaster, mondeling had ingestemd met zijn grenslijn. Het hof verwierp dit argument, mede omdat de rechter buurman tijdens de zitting zelf erkende dat zo'n vaststellingsovereenkomst niet mondeling kon worden gesloten en dat hij zich niet langer op die mondelinge toezegging beriep.
Het hof vernietigde de beschikking van de kantonrechter voor het deel over de voor- en achtertuin, en verklaarde voor recht dat de erfgrens in de voortuin aan de rechterzijde van de L-vormige bloembak loopt, in de woning over de middenlijn van de tussenmuur, en in de achtertuin over de middenlijn van de haakse bloembak bij de achtergevel. De rechter buurman werd veroordeeld in de proceskosten van het hoger beroep, begroot op € 2.955,.
Betrokken advocaten
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBGEL:2026:345, Rechtbank Gelderland, 09-01-2026, 11683476
Rechtbank Gelderland · Civiel Recht
ECLI:NL:RBROT:2026:242, Rechtbank Rotterdam, 02-01-2026, C/10/711340 / KG ZA 25-1217
Rechtbank Rotterdam · Civiel Recht
ECLI:NL:RBGEL:2025:11146, Rechtbank Gelderland, 05-12-2025, 11705105
Rechtbank Gelderland · Civiel Recht; Verbintenissenrecht
ECLI:NL:RBROT:2025:13259, Rechtbank Rotterdam, 13-11-2025, C/10/709306 / KG ZA 25-1091
Rechtbank Rotterdam · Civiel Recht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Gerechtshof Den HaagRechtsgebied
Civiel Recht; GoederenrechtZaaknummer
200.343.854/01
Procedure
Hoger beroep
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechters
- mw. mr. A.D. Kiers-Becking
- dhr. mr. R.M. Hermans
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Een eigenaar van een benedenwoning in een gesplitst pand in Den Haag wilde zijn huis verkopen. In maart 2023 bleek dat de splitsingsakte en de splitsingstekening niet meer klopten met de werkelijkheid. De uitbouw (serre) en het woongedeelte in het souterrain stonden er niet of onjuist in. De eigenaar vroeg de eigenaar van de bovenwoning om mee te werken aan een wijziging van de akte. Zij weigerde, ook nadat partijen eerder op hoofdlijnen overeenstemming hadden bereikt. De kantonrechter in de rechtbank Den Haag verleende op 24 september 2025 een vervangende machtiging. Die vervangt de ontbrekende toestemming van de bovenbuurvrouw, op grond van artikel 5:140 van het Burgerlijk Wetboek. Op 24 oktober 2025 werd de gewijzigde akte bij de notaris gepasseerd. De bovenbuurvrouw ging in hoger beroep tegen de beschikking van de kantonrechter van 24 september 2025. De kernvraag was of zij zonder redelijke grond haar medewerking weigerde. Zij voerde aan dat de benedenbuurman zich gemeenschappelijke grond had toegeëigend, dat het besluit van de vereniging van eigenaars nietig was en dat de werkzaamheden het uiterlijk van het gebouw hadden veranderd. Ook vreesde zij hogere kosten, waardedaling, overlast, brandgevaar door zonnepanelen en scheuren in het gebouw. Het hof volgde haar daarin niet. Het souterrain bestond volgens de stukken al in 2002 en was door de rechtsvoorganger van de benedenbuurman aangebracht. Het behoorde al tot zijn privégedeelte. Hij had de bestaande ruimte alleen hoger gemaakt en niets aan de fundering veranderd. De uitbouw staat in de achtertuin, die volgens de splitsingsakte uitsluitend bij zijn appartementsrecht hoort. Er is dus geen gemeenschappelijke ruimte onttrokken. De veiligheidsbezwaren onderbouwde de bovenbuurvrouw onvoldoende. Het rapport van de Bouwkundige Keuringsdienst kon de oorzaak van de scheuren niet vaststellen en zag geen veiligheidsprobleem. De gemeente noemde de scheuren regulier of cosmetisch achterstallig onderhoud. De uitbouw mocht vergunningsvrij worden gebouwd. De scheuren waren er volgens het hof al voor de verbouwing. Ook de kostenzorg ging niet op. Onderhoud en verzekering van de uitbouw en het souterrain komen volgens de nieuwe akte voor rekening van de benedenbuurman, die daarvoor een aanvullende verzekering heeft afgesloten. Het ontbreken van een meerderheidsbesluit in de vereniging van eigenaars is geen grond voor weigering, want daarvoor bestaat juist de vervangende machtiging. Of zij goed was opgeroepen voor de vergadering van 25 oktober 2023, liet het hof in het midden, omdat zij niet binnen een maand vernietiging van het besluit had gevraagd. De verzoeken die de bovenbuurvrouw subsidiair deed, onder meer om zonnepanelen en dakraam te verwijderen en een vergoeding te betalen, noemt het hof een zelfstandig tegenverzoek. Zo'n verzoek kan op grond van artikel 362 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering niet voor het eerst in hoger beroep worden gedaan. Het hof bekrachtigt de beschikking van de kantonrechter. De bovenbuurvrouw wordt niet-ontvankelijk verklaard in haar tegenverzoek en veroordeeld in de proceskosten van het hoger beroep, begroot op € 4.410.
Verknocht B.V. uit Schiedam kocht in 2020 een appartementsrecht in een flatgebouw, oorspronkelijk in gebruik als kinderdagverblijf. Bij de aankoop hoorde volgens Verknocht ook een buitenruimte op het dak van de parkeergarage en een hellingbaan. De Vereniging van Eigenaars (VvE) betwistte dit en stelde dat deze ruimten gemeenschappelijk eigendom zijn van alle appartementseigenaren. Het geschil draait om de uitleg van de splitsingsstukken: de notariële akte van splitsing uit 2001 en de bijbehorende splitsingstekening. Op die tekening is de buitenruimte met een dikke lijn omgrensd, samen met het appartementsrecht van Verknocht. Dat is normaal gesproken het teken dat een ruimte privébezit is. In de tekst van de splitsingsakte wordt de buitenruimte echter niet afzonderlijk genoemd; de akte spreekt alleen van gebruik van de bedrijfsruimte "met toebehoren". De VvE had in november 2022 in een vergadering met grote meerderheid besloten dat de buitenruimte gemeenschappelijk is. Verknocht stapte naar de rechter. De rechtbank Rotterdam gaf in 2023 de VvE gelijk: de akte zou doorslaggevend zijn en de buitenruimte zou op grond van het toepasselijke modelreglement gemeenschappelijk zijn, omdat daken, terrassen en hellingbanen in dat reglement als gemeenschappelijk worden aangemerkt. In hoger beroep oordeelt het Gerechtshof Den Haag anders. De splitsingstekening is weliswaar niet automatisch doorslaggevend boven de akte, maar in dit geval is de dikke belijning op de tekening volstrekt duidelijk: de buitenruimte en de hellingbaan vallen er duidelijk binnen. Bovendien bevat de akte geen enkele aanwijzing dat van die tekening afgeweken is. De notaris die de splitsingsakte heeft opgesteld, bevestigde dit ook in een verklaring: bij niet-woonbestemmingen zoals een kinderdagverblijf komt het vaker voor dat in de akte niet precies wordt beschreven wat de tekening als exclusief gebruiksrecht aanwijst. Het hof wijst ook op de praktische logica van de situatie. Een kinderdagverblijf heeft volgens de geldende beleidsregels een buitenruimte nodig. De hellingbaan geeft uitsluitend toegang tot dit appartementsrecht en niet tot andere woningen. Appartementsindex 1 betaalt ook niet mee aan de kosten van de gemeenschappelijke entree, het trappenhuis en de liften, wat erop duidt dat dit appartement juist géén gebruik maakt van die gemeenschappelijke voorzieningen en een eigen ontsluiting heeft. Verder staat vast dat bij de oorspronkelijke verkoop in 2001 uitdrukkelijk een speelterrein bij het kinderdagverblijf is geleverd. Het hof verklaart ook het VvE-besluit van november 2022 nietig. Een vergaderbesluit kan de goederenrechtelijke omvang van een appartementsrecht niet wijzigen: daarvoor is een formele wijziging van de splitsingsakte nodig, waarvoor alle eigenaren moeten meewerken. De VvE had in een voorwaardelijke tegenvordering gevraagd om vergoeding van de kosten van een hekwerk dat zij in 2008 had laten plaatsen, en om de kosten van een eventuele wijziging van de splitsingsakte. Het hof wijst beide af. De VvE plaatste het hek destijds in overleg met het kinderdagverblijf, dat toen eigenaar was. Het hof ziet geen grond voor het oordeel dat Verknocht door dit hekwerk ongerechtvaardigd is verrijkt. De kosten voor wijziging van de splitsingsakte komen al helemaal niet aan de orde, omdat de bestaande splitsingsstukken de situatie al correct weergeven en er niets hoeft te worden gewijzigd. Het hof vernietigt het vonnis van de rechtbank Rotterdam en verklaart voor recht dat de buitenruimte en de hellingbaan toebehoren aan het appartementsrecht van Verknocht B.V. De VvE en de overige leden worden hoofdelijk veroordeeld in de proceskosten van beide instanties, in totaal € 5.811,30.
Een eigenaar van een pakhuisappartementsrecht probeerde in hoger beroep te verhinderen dat zijn buurman het exclusieve gebruiksrecht op een dakterras officieel in de splitsingsakte vastgelegd zou krijgen. Het gerechtshof Den Haag wees het beroep af en bevestigde de beslissing van de kantonrechter. De kern van het geschil gaat terug naar 2008. De verweerder, eigenaar van een bovenwoningappartementsrecht boven het pakhuis, had destijds met toestemming van de toenmalige pakhuis-eigenaar een verouderd puntdak op eigen kosten vervangen door een plat dak en daarop een dakterras aangelegd. Vanuit zijn woning maakte hij een doorgang naar het dakterras. Sindsdien heeft hij het dakterras exclusief gebruikt. Toen hij zijn woning wilde verkopen, wees koper op het probleem: het dak behoort juridisch tot de gemeenschappelijke delen van de kleine vereniging van eigenaren, een 'slapende' VvE met slechts twee appartementsrechten. De verweerder vroeg de rechter om vervangende toestemming om de splitsingsakte te wijzigen, zodat het exclusieve gebruiksrecht op het dakterras formeel aan zijn woning wordt verbonden. De huidige eigenaar van het pakhuis verzette zich daartegen. Hij stelde dat hem gemeenschappelijk eigendom werd ontnomen. Verder betoogde hij dat het dakterras bij verkoop van de woning aan hem of aan de VvE zou moeten terugvallen, zodat hij er zelf mee kon doen wat hij wilde. In hoger beroep voegde hij hieraan toe dat hij mogelijk een lichtstraat in het platte dak wilde aanleggen voor een toekomstige woning in het pakhuis. Het hof veegde deze argumenten van tafel. Weliswaar behoort het dak formeel tot de gemeenschappelijke delen, maar de pakhuiseigenaar heeft er nooit feitelijk gebruik van gemaakt, en kon dat ook niet omdat er vanuit het pakhuis geen toegang tot het dak is. Het dak heeft voor hem uitsluitend een bouwkundige functie: bescherming van het pakhuis tegen regen en wind. Die functie blijft na toewijzing van het dakterras aan de woning volledig behouden. Van een verlies van iets wat de pakhuiseigenaar daadwerkelijk bezat, is dus geen sprake. Het argument dat het dakterras na een eventuele verkoop zou 'terugvallen' aan de pakhuiseigenaar verwierp het hof uitdrukkelijk. Gemeenschappelijke delen kunnen nooit exclusief eigendom worden van één appartementseigenaar: na een verkoop van de woning zou het dak gemeenschappelijk blijven, en kon de pakhuiseigenaar er evenmin mee doen wat hem zou goeddunken. Het plan voor een lichtstraat oordeelde het hof te vaag en te onzeker om mee te wegen. Concrete plannen ontbraken, en voor een lichtstraat zou de woning-eigenaar sowieso toestemming moeten geven. Datzelfde gold voor het idee om het puntdak terug te plaatsen: een ingrijpende ingreep die ook instemming vereist en weinig voordelen biedt. De pakhuiseigenaar vorderde subsidiair een gebruiksvergoeding van € 50.000, omdat de verweerder zijn woning met dakterras voor een hogere prijs zou kunnen verkopen. Het hof wees ook dit af: voor een dergelijke winstdeling bestaat geen juridische grondslag. De VvE is bovendien geen partij in de procedure, en de kosten van het dak zijn destijds niet door de VvE gedragen. Van verarming van de pakhuiseigenaar zelf is geen sprake. Het hof bekrachtigde de beschikking van de kantonrechter volledig en veroordeelde de pakhuiseigenaar in de proceskosten van het hoger beroep, begroot op € 3.131.
Een man sloot in 2007 een lening af bij ING voor de aankoop van een boot en verpandde daarvoor een kapitaalverzekering bij de rechtsvoorganger van Nationale Nederlanden. Toen hij in 2008 een duurdere boot wilde kopen, verstrekte ING een hogere lening van ruim € 263.000. Als voorwaarde stelde ING dat ook de kapitaalverzekering werd uitgebreid. De oude polis werd beëindigd en de opgebouwde waarde werd ingebracht in een nieuwe, hogere polis bij Nationale Nederlanden. In de akte van geldlening van 22 mei 2008 werd echter per abuis het nummer van de oude polis vermeld als het verpande object, terwijl de nieuwe polis al op dezelfde datum van kracht was geworden. De man betaalde jarenlang premie voor de nieuwe polis, maar toen hij in 2025 vroeg om vervroegde afkoop van die polis, weigerde Nationale Nederlanden uitkering. Zowel Nationale Nederlanden als ING stelden dat de nieuwe polis wel degelijk aan ING was verpand, en dat de vermelding van het oude polisnummer een kennelijke vergissing was. De man stapte naar de rechter en eiste uitkering van de afkoopwaarde van ruim € 86.000. Hij voerde aan dat uitsluitend de oude polis was verpand, en dat de nieuwe polis nooit rechtsgeldig aan ING was verpand. Hij wees ook op een uitspraak van de Commissie van Beroep van Kifid, het financiële klachteninstituut, die volgens hem had vastgesteld dat de nieuwe polis niet rechtsgeldig was verpand. De voorzieningenrechter wees zijn vorderingen af, waarna de man in hoger beroep ging bij het Gerechtshof Den Haag. Het hof verwierp allereerst het argument over de Kifid-uitspraak. Die procedure ging niet over de vraag of de verpanding rechtsgeldig was, maar over schending van zorgplicht en schadevergoeding door ING. De Commissie van Beroep had weliswaar opgemerkt geen pandakte te hebben aangetroffen, maar had de rechtsgeldigheid van de verpanding inhoudelijk nooit beoordeeld. De man kon zich dus niet op die uitspraak beroepen. Vervolgens beoordeelde het hof de pandakte zelf. Bij de uitleg van een pandakte gaat het niet alleen om de letterlijke tekst, maar ook om wat partijen in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten. Het hof woog daarvoor alle documentatie uit 2008 mee: de offerte van ING vermeldde uitdrukkelijk verpanding van de nieuwe levensverzekering, het aanvraagformulier bij Nationale Nederlanden vermeldde verpanding aan ING onder hetzelfde offertenummer, en het polisblad van de nieuwe polis dat de man in september 2008 ontving, vermeldde uitdrukkelijk dat hij alle rechten uit die nieuwe polis ingevolge de akte van 22 mei 2008 aan ING had verpand. De man betaalde bovendien ruim zestien jaar lang premie zonder ooit bezwaar te maken tegen de vermelding op het polisblad. Op grond van al deze omstandigheden, in onderlinge samenhang, oordeelde het hof dat de vermelding van het oude polisnummer in de pandakte berustte op een voor alle partijen duidelijke kennelijke vergissing. Het was naar het voorlopig oordeel van het hof de bedoeling geweest dat ING een pandrecht verkreeg op de nieuwe polis. De man had onvoldoende aannemelijk gemaakt dat hij recht had op uitkering. Daarnaast beoordeelde het hof of er spoedeisend belang was. De man stelde dat hij het geld nodig had als kapitaalinjectie voor zijn bedrijf, maar onderbouwde dat niet met concrete bedrijfsgegevens. ING wees er bovendien op dat de boot inmiddels fors in waarde was gedaald en dat bij verkoop een grote restschuld zou overblijven, zelfs na aftrek van de afkoopwaarde. ING kondigde ook aan de lening onmiddellijk op te eisen als de afkoopwaarde aan de man zou worden uitgekeerd. Het hof bekrachtigde het vonnis van de voorzieningenrechter en veroordeelde de man in de proceskosten in hoger beroep: € 6.870 aan Nationale Nederlanden en € 6.870 aan ING, vermeerderd met de wettelijke rente als hij niet tijdig betaalt.