Naar inhoud
Juristi.nl
ECLI:NL:GHDHA:2026:2898Civiel Recht; Verbintenissenrecht

Hof eist, anders dan rechtbank, rechterlijke toets bij kentekencamera's; Staat moet nut nog aantonen — GHDHA:2026:2898

ANPR-kentekencamera's (artikel 126jj Sv) en recht op privacy, collectieve actie

Eiser / verzoeker

Stichting Privacy First (appellante)

VS

Verweerder / gedaagde

de Staat der Nederlanden (ministerie van Justitie en Veiligheid)

Tussenarrest: hof acht de waarborgen op twee punten onvoldoende, laat de Staat de noodzaak van ANPR nader onderbouwen en verwijst de zaak naar de rol van 13 oktober 2026.

  • Het bewaren van ANPR-passagegegevens is een ernstige inmenging in het privéleven, omdat verplaatsingspatronen en verblijfplaatsen zichtbaar kunnen worden.
  • De Staat heeft de noodzaak nog onvoldoende onderbouwd: de wetsgeschiedenis, het WODC-rapport uit 2021 en anekdotische voorbeelden zijn niet genoeg; het hof vraagt controleerbare cijfers, ook over de bewaartermijn van vier weken.
  • Raadpleging op bevel van de officier van justitie volstaat niet: een rechter of andere onafhankelijke instantie moet vooraf toetsen.
  • De keuze van cameralocaties moet onder onafhankelijk toezicht staan, en de monitoring van logbestanden schiet tekort.
  • Tussenarrest: de zaak gaat naar de rol van 13 oktober 2026 en iedere verdere beslissing wordt aangehouden.

Samenvatting

Op ten minste 1.176 plekken in Nederland hangen camera's die de kentekens van passerende auto's automatisch vastleggen. Het kenteken, de plaats, het tijdstip en een foto van de auto worden vier weken bewaard, zodat de politie ze met een bevel van de officier van justitie kan raadplegen bij ernstige misdrijven of om een voortvluchtige te vinden. Die bevoegdheid staat sinds 2019 in artikel 126jj van het Wetboek van Strafvordering en heet ANPR, naar de techniek van automatische kentekenherkenning. Stichting Privacy First vindt dat het systeem het recht op privacy schendt en spande een collectieve actie aan tegen de Staat.

De rechtbank Den Haag wees de vorderingen op 29 mei 2024 af. Volgens de rechtbank was de noodzaak voldoende aangetoond met de wetsgeschiedenis, een evaluatie van het WODC uit 2021 en voorbeelden van de Staat. De inbreuk vond zij beperkt en evenredig, een voorafgaande toets door een rechter vond zij niet nodig en de vergelijking met Europese rechtspraak over telefoongegevens ging volgens haar niet op. Privacy First moest € 2.082 aan proceskosten betalen.

AI-zoekassistent

Beschrijf uw zaak. Wij vinden de juiste advocaat.

In één of twee zinnen matcht onze AI uw situatie direct met gespecialiseerde advocaten, desgewenst in uw regio.

Match uit 19.638 advocatenGratis en vrijblijvendResultaat in seconden

Privacy First ging in hoger beroep tegen het vonnis van de rechtbank Den Haag van 29 mei 2024 en vroeg nu onder meer een verklaring dat de regeling en de uitvoering in strijd zijn met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en het Handvest van de grondrechten van de EU. Het hof hield op 9 juli 2026 een mondelinge behandeling en wees nu een tussenarrest, waarin het op belangrijke punten anders oordeelt dan de rechtbank.

Het hof vond de inbreuk ernstiger dan de rechtbank. Wie dagelijks dezelfde route rijdt, wordt steeds op dezelfde plek gefotografeerd, waardoor zijn patroon zichtbaar wordt. Uit de camera's die iemand wel en niet passeert, kan zelfs blijken waar hij verblijft of wie hij ontmoet. De foto's worden pas onherkenbaar gemaakt als ze worden opgevraagd, en het doel is dan juist vaak te achterhalen wie er in de auto zat. In grote steden zijn de camera's niet te vermijden.

De noodzaak van het systeem vond het hof nog niet bewezen. Dat de wetgever verwachtte dat ANPR de opsporing zou helpen, is na meer dan zeven jaar niet meer genoeg. Het WODC-rapport stelt alleen dat ANPR in sommige zaken doorslaggevend was, en dat is te algemeen voor een systeem dat dagelijks enorme aantallen passages bewaart. De voorbeelden van de Staat spraken tot de verbeelding, maar bleven anekdotisch, en cijfers kon de Staat ook op de zitting niet geven. Het hof wil met zoveel mogelijk controleerbare gegevens weten hoe vaak en in welke zaken ANPR-gegevens wezenlijk hebben bijgedragen, en of de bewaartermijn van vier weken echt nodig is of dat zeven, tien of veertien dagen zou volstaan.

Op twee punten stelde het hof al vast dat de huidige waarborgen tekortschieten. Het bevel om gegevens te raadplegen komt van de officier van justitie, terwijl volgens het Hof van Justitie van de EU een rechter of een andere onafhankelijke instantie vooraf moet toetsen; het openbaar ministerie is als aanklager niet neutraal. Ook moet de keuze van cameralocaties door een onafhankelijke instantie worden gecontroleerd. Daarnaast schiet de controle op de logbestanden van het systeem tekort, wat de Staat erkende; hij zegde toe dat in augustus 2026 op te lossen. Andere bezwaren, zoals over het vernietigen van gegevens na vier weken en over het cameraplan, wees het hof af.

Het hof nam nog geen eindbeslissing. Het verwees de zaak naar de rol van 13 oktober 2026, zodat de Staat kan aangeven wanneer en hoe hij de vragen over de noodzaak van ANPR en de oplossing voor de logcontrole kan beantwoorden. Iedere verdere beslissing houdt het hof aan.

Betrokken advocaten

mr. L.J. Böhmer

appellant

CMS, AMSTERDAM

68 uitspraken
mr. C.M. Bitter

verweerder

Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn, 'S-GRAVENHAGE

449 uitspraken

Gerelateerde uitspraken

Gegevens

Datum uitspraak

Zaaknummer

200.347.782/01

Procedure

Hoger beroep

Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nl

Op de hoogte blijven

Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.

Adv.Ynvest Fund
6%

vast rendement

  • Vastgoed als zekerheid
  • Kwartaalbetalingen
  • Vanaf €30.000
Meer informatie

Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.

Recente uitspraken

GHDHA:2026:3137
Gerechtshof Den Haag·
Civiel Recht; Verbintenissenrecht
GHDHA:2026:3139
Gerechtshof Den Haag·
Civiel Recht; Verbintenissenrecht
GHDHA:2026:3062
Gerechtshof Den Haag·
Civiel Recht; Verbintenissenrecht
GHDHA:2026:3067
Gerechtshof Den Haag·
Civiel Recht; Verbintenissenrecht
GHDHA:2026:3063
Gerechtshof Den Haag·
Civiel Recht; Verbintenissenrecht