Naar inhoud
Juristi.nl
ECLI:NL:GHSHE:2022:1086Civiel Recht; Aanbestedingsrecht

ECLI:NL:GHSHE:2022:1086, Gerechtshof 's-Hertogenbosch, 05-04-2022, 200.307.451_01 — GHSHE:2022:1086

Samenvatting

Incident in aanbestedingszaak. De partij waaraan de opdracht is gegund (GGN) wenst tussen te komen (primair) dan wel zich te voegen aan de zijde van de aanbesteder, de Gemeente (subsidiair). De primaire vordering is niet toewijsbaar omdat GGN in eerste aanleg al als tussenkomende partij een vordering tegen de Gemeente heeft ingesteld, die vordering is afgewezen en GGN daartegen niet heeft geappelleerd. GGB kan haar vordering niet andermaal trachten geldend te maken door in hoger beroep opnieuw tussen te komen. De voeging wordt toegestaan.

AI-zoekassistent

Beschrijf uw zaak. Wij vinden de juiste advocaat.

In één of twee zinnen matcht onze AI uw situatie direct met gespecialiseerde advocaten, desgewenst in uw regio.

Match uit 19.638 advocatenGratis en vrijblijvendResultaat in seconden

Betrokken advocaten

mr. S.G. Tichelaar

eiser

Straatman Koster Advocaten, ROTTERDAM

67 uitspraken
mr. W.M. Ritsema van Eck

verweerder

WIRE Legal, ROTTERDAM

55 uitspraken
mr. T.J. Binder

verweerder

AKD, BRUSSEL

15 uitspraken

Betrokken rechters

Gerelateerde uitspraken

Gegevens

Datum uitspraak

Zaaknummer

200.307.451_01

Procedure

Hoger beroep kort geding

Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nl

Op de hoogte blijven

Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.

Nieuwe uitspraken van deze rechters

  • mw. mr. E.H. Schulten
  • dhr. mr. P.W.A. van Geloven
  • mw. mr. J.M.H. Schoenmakers
Adv.Ynvest Fund
6%

vast rendement

  • Vastgoed als zekerheid
  • Kwartaalbetalingen
  • Vanaf €30.000
Meer informatie

Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.

Recente uitspraken

Hof veroordeelt gemeente Nuenen in proceskosten na onzorgvuldige aanbesteding sportverlichting

Aerolux B.V., een installatiebedrijf dat samenwerkt met haar gelieerde leverancier van ledverlichting, schreef in op een Europese openbare aanbesteding van de gemeente Nuenen voor de plaatsing en het onderhoud van ledverlichting op vijf sportparken. Met de laagste prijs van ruim € 144.000 zou Aerolux de winnaar zijn, maar de gemeente sloot haar uit omdat haar producten niet voldeden aan het programma van eisen. De opdracht ging uiteindelijk naar de nummer twee, Oostendorp Nederland Bouw B.V., voor een bedrag van ruim € 187.000. Aerolux stapte naar de rechter en voerde aan dat het programma van eisen zo specifiek was opgesteld dat in feite alleen de producten van fabrikant Signify (Philips) eraan konden voldoen. De rechtbank wees de vorderingen in eerste aanleg af en veroordeelde Aerolux in de proceskosten. Aerolux ging in hoger beroep bij het gerechtshof in Den Bosch. Tegen de tijd dat het hof de zaak behandelde, was de opdracht al definitief gegund en het werk uitgevoerd. Aerolux liet daarom de inhoudelijke vorderingen vallen en procedeerde nog uitsluitend over de proceskostenveroordeling uit eerste aanleg. Om daarover te kunnen beslissen, moest het hof alsnog beoordelen of de oorspronkelijke vorderingen terecht waren afgewezen. Het hof stelde vast dat aannemelijk is geworden dat de LED-armaturen van zeven verschillende leveranciers niet konden voldoen aan het programma van eisen van de gemeente. De gemeente had weliswaar laten onderzoeken of meerdere partijen aan haar eisen konden voldoen, maar dat onderzoek deugde niet. Het was gebaseerd op telefonische gesprekken waarvan geen verslagen zijn gemaakt, terwijl ook de namen van de geraadpleegde leveranciers niet zijn vastgelegd. Bovendien was het programma van eisen grotendeels overgenomen van een eerdere, kleinere onderhandse aanbesteding bij een andere gemeente, zonder na te gaan of dit ook geschikt was voor een Europese openbare procedure. Het hof oordeelde ook inhoudelijk over twee specifieke eisen. De eis dat de armaturen uit maximaal drie LED-modules mogen bestaan, is naar het oordeel van het hof disproportioneel. De gemeente onderbouwde niet waarom deze grens bij drie modules ligt en hoe dit leidt tot minder storingen, terwijl dezelfde doelen al worden gedekt door andere functionele eisen in het programma. Ook de eis dat de behuizing van de schijnwerper uit één geheel moet bestaan, achtte het hof disproportioneel: de gemeente toonde niet aan dat dit iets toevoegt naast de al gestelde normen voor bescherming tegen water en stoten. Dat de gemeente het programma van eisen bewust had toegeschreven naar Signify hoefde het hof niet vast te stellen. Het was al voldoende dat de gemeente het zorgvuldigheidsbeginsel had geschonden door onvoldoende te onderzoeken of haar eisenpakket ruimte bood voor echte mededinging. Het hof vernietigde het vonnis van de rechtbank voor zover Aerolux daarin in de proceskosten was veroordeeld, en veroordeelde de gemeente in de proceskosten van Aerolux in eerste aanleg (€ 1.907,37) en in hoger beroep (€ 3.519,22).

Gerechtshof 's-Hertogenbosch·
Civiel Recht; Aanbestedingsrecht
Hof bekrachtigt uitsluiting van Voerendaalse boer bij verkoop gemeentelijke natuurgebieden

De gemeente Voerendaal wilde drie natuurgebieden van de hand doen: het Cortenbacherbos, de Cortenbacherweides en het Haerenbos. Om te waarborgen dat die gebieden een duurzame toekomst zouden krijgen, stelde de gemeente strenge eisen aan kopers. Wie wilde meedingen, moest zelf een gecertificeerd natuurbeheerder zijn, beschikken over referenties van succesvol beheer van natuurgebieden en cultuurhistorische waarden, en een plan van aanpak indienen. Een agrariër uit Voerendaal, eigenaar van aangrenzende gronden met een monumentale kasteelhoeve, schreef zich in als geïnteresseerde koper. Hij voldeed zelf niet aan de eis van gecertificeerd natuurbeheerder, maar wilde dat opvangen door samen te werken met de Bosgroep Zuid Nederland, een coöperatieve vereniging met de benodigde certificering, kennis en referenties. De gemeente wees zijn inschrijving af: hij voldeed persoonlijk niet aan de minimale eisen en was niet onlosmakelijk verbonden met de Bosgroep. De agrariër stapte naar de rechter en eiste in kort geding dat de gemeente hem alsnog als koper moest accepteren, of anders een nieuwe selectieprocedure moest starten waarin samenwerking met een organisatie als de Bosgroep wel zou worden toegestaan. Hij voerde aan dat de gemeente de criteria zo had geformuleerd dat in de praktijk alleen Stichting Het Limburgs Landschap aan kon voldoen, en dat hem eerder door een wethouder zou zijn toegezegd dat samenwerking met de Bosgroep voldoende was. De voorzieningenrechter wees zijn vorderingen af. In hoger beroep oordeelde het gerechtshof 's-Hertogenbosch dat de gemeente de criteria juist had uitgelegd. Wie de bekendmaking zorgvuldig las, moest begrijpen dat de koper zélf aan alle eisen moest voldoen. De tekst sprak steeds over 'de koper is', 'de koper beschikt' en 'de koper kan', zonder enige verwijzing naar de mogelijkheid om via een derde te voldoen. Ook de informatie die de gemeente eerder had verstrekt over de certificeringseisen wees in die richting: het programma waaraan moest worden voldaan, is juist bedoeld voor individueel gecertificeerde natuurbeheerders. Het beroep op de uitlatingen van de wethouder slaagde evenmin. De wethouder had de agrariër destijds doorverwezen naar de projectleider van de gemeente, en was bovendien niet het bevoegde orgaan om criteria voor de verkoop vast te stellen. Bovendien had de agrariër, als hij na het lezen van de bekendmaking nog twijfelde over de betekenis van de eisen, navraag moeten doen bij de gemeente. Het hof beoordeelde ook of de eisen van de gemeente zelf door de beugel konden. Volgens de rechtspraak van de Hoge Raad over de verkoop van overheidsgrond moet een overheidslichaam bij meerdere gegadigden een selectieprocedure hanteren met criteria die objectief, toetsbaar en redelijk zijn. Het hof oordeelde dat de criteria van Voerendaal aan die maatstaf voldeden. De gemeente had een legitiem belang bij de eis dat een koper zelf over de benodigde kennis en ervaring beschikt, zodat het beheer van de beschermde natuurgebieden op lange termijn niet afhankelijk is van een derde. Dat de gemeente ook had kunnen kiezen voor een kettingbeding of een langjarige beheerovereenkomst, maakte niet dat haar keuze onrechtmatig was: zij had beleidsruimte om zelf te bepalen hoe zij dat belang wilde borgen. Ten slotte verwierp het hof het argument dat de winnende inschrijver, Stichting Het Limburgs Landschap, zelf ook niet zou voldoen. Die stichting is gecertificeerd op grond van een zwaarder certificeringstraject dan het vereiste hoofdstuk 7, en voldoet daarmee ook aan de minimumeisen. Het hof bekrachtigde het vonnis van de voorzieningenrechter en veroordeelde de agrariër in de proceskosten van het hoger beroep, vastgesteld op € 3.433,--.

Gerechtshof 's-Hertogenbosch·
Civiel Recht; Aanbestedingsrecht
Hof bekrachtigt afwijzing facturen curator na verlies TX-keur door vervoersbedrijf

Een curator die betaling eiste van facturen voor leerlingenvervoer botste in hoger beroep op een succesvol verrekeningsverweer van vier Limburgse gemeenten. Het gerechtshof in Den Bosch bevestigde dat de gefailleerde vervoerder toerekenbaar tekortschoot doordat zij haar TX-keur, een verplicht kwaliteitskeurmerk voor taxibedrijven, had laten vervallen. Het vervoersbedrijf voerde in opdracht van de gemeenten Roermond, Roerdalen, Leudal en Echt-Susteren leerlingenvervoer uit op basis van raamovereenkomsten die na een Europese aanbesteding waren gesloten. Uit de contracten bleek dat de vervoerder verplicht was het TX-keur gedurende de gehele looptijd te behouden. Het keur verviel op 15 februari 2016, maar het bedrijf had niet tijdig een herkeuring aangevraagd. Bovendien informeerde het de gemeenten pas op 16 maart 2016 over het verlies van het keurmerk, ruim een maand later. De gemeenten hadden op dat moment al aanspraak gemaakt op boetes van € 500 per dag per contract. De curator voerde aan dat er geen sprake was van een toerekenbare tekortkoming, dat de boetes op zijn minst tot nihil gematigd moesten worden en dat er geen causaal verband bestond tussen het verlies van het keur en enige schade. Het hof verwierp al deze argumenten. Vaststaat dat het bedrijf wist dat het keurmerk zou vervallen, maar bewust naliet tijdig een nieuwe inspectie aan te vragen. Dat het officiële bericht over het vervallen keurmerk pas op 1 april 2016 arriveerde, deed daar niets aan af: het bedrijf haalde het keurmerk jaarlijks en kende de regels en termijnen. Over matiging van de boetes oordeelde het hof dat de matigingsmaatstaf streng is: alleen als toepassing leidt tot een buitensporig en onaanvaardbaar resultaat, mag een rechter ingrijpen. Dat was hier niet het geval. Het gaat om een boetebeding tussen professionele partijen, waarbij het keurmerk directe betekenis heeft voor de veiligheid en kwaliteit van vervoer voor een kwetsbare doelgroep. De rechtbank had de boetes al gematigd door ze te maximeren op € 20.000 per jaar per contract, overeenkomstig de raamovereenkomst. Voor verdere matiging zag het hof geen grond. De stelling van de curator dat de gemeenten bewust hadden gewacht om de boetes te kunnen inzetten als verrekeningswapen wees het hof van de hand als niet onderbouwd. De gemeenten hadden geen invloed op de beslissing van het bedrijf om geen inspectie aan te vragen en werden pas in maart 2016 met de situatie geconfronteerd. Op dat moment waren de maximale boetes al verbeurd. De gemeenten verrekenden hun boetevorderingen van in totaal € 271.000 met de onbetaalde facturen van in totaal € 93.737 op grond van artikel 53 van de Faillissementswet. Het hof bekrachtigde het vonnis van de rechtbank Limburg: de vorderingen tot betaling van de facturen blijven afgewezen. De curator werd veroordeeld tot betaling van € 6.739 aan proceskosten in het principaal hoger beroep. De gemeenten, die een onnodig voorwaardelijk incidenteel hoger beroep hadden ingesteld, werden op hun beurt veroordeeld tot betaling van € 1.284,50 aan proceskosten aan de curator.

Gerechtshof 's-Hertogenbosch·
Civiel Recht; Aanbestedingsrecht
Hof bekrachtigt uitsluiting transportbedrijf van aanbesteding Waterschap Scheldestromen

Een transportbedrijf dat slib vervoert voor overheden probeerde via de rechter af te dwingen dat het alsnog mee mocht doen aan een Europese aanbesteding van Waterschap Scheldestromen (WSS). Het waterschap had het bedrijf uitgesloten wegens herhaaldelijke overtredingen van de meststoffenwetgeving en de Wet wegvervoer goederen. Het gerechtshof 's-Hertogenbosch oordeelde in hoger beroep dat die uitsluiting rechtmatig was en bevestigde het eerdere vonnis van de rechtbank Zeeland-West-Brabant. Het geschil draaide om de vraag of het transportbedrijf terecht was uitgesloten op grond van twee facultatieve uitsluitingsgronden uit de Aanbestedingswet 2012: schending van verplichtingen op het gebied van milieurecht en het begaan van een ernstige beroepsfout. Het waterschap had de aanbesteding uitgeschreven voor het vervoer van nat zuiveringsslib van en naar rioolwaterzuiveringsinstallaties. Nadat WSS persberichten had gelezen over mestfraude, stelde het bedrijf nadere vragen aan het transportbedrijf. Uit de antwoorden bleek dat het bedrijf in de drie jaar voorafgaand aan de inschrijving 63 overtredingen van de meststoffenwetgeving had begaan en van december 2021 tot januari 2023 onder verscherpt toezicht had gestaan van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Dit had het bedrijf niet uit zichzelf vermeld in het Uniform Europees Aanbestedingsdocument. Het transportbedrijf had bij het invullen van het aanbestedingsformulier aangegeven dat er geen uitsluitingsgronden op haar van toepassing waren. WSS vond dat onvoldoende transparant en vroeg om nadere toelichting over de aard en omvang van de overtredingen en over de maatregelen die het bedrijf had genomen om herhaling te voorkomen. Het bedrijf antwoordde dat haar integriteitsbeleid "work in progress" was en dat nog geen resultaatmetingen waren gedaan. WSS concludeerde daaruit dat de getroffen maatregelen onvoldoende concreet en effectief waren en sloot het bedrijf in januari 2024 uit van de procedure. Het hof beoordeelde allereerst of het hoger beroep nog zin had, omdat de opdracht inmiddels definitief was gegund aan een andere partij. Op grond van de zogeheten Xafax-jurisprudentie van de Hoge Raad is een eenmaal gesloten overeenkomst na een aanbesteding vrijwel onaantastbaar. Het bedrijf had niet gesteld dat een van de uitzonderingsgronden van toepassing was die vernietiging van die overeenkomst mogelijk zouden maken. Het hof stelde vast dat het hoger beroep feitelijk niet gericht was op terugbetaling van proceskosten, maar op een principieel oordeel over de vraag of de overtredingen als ernstige beroepsfout kwalificeren. Dat doel past niet bij het stelsel van rechtsbescherming in aanbestedingszaken, aldus het hof. Toch beoordeelde het hof inhoudelijk of de vorderingen in eerste aanleg terecht waren afgewezen, omdat dit nodig was voor de beoordeling van de proceskostenveroordeling. Het hof onderschreef het oordeel van de voorzieningenrechter volledig. Administratieve overtredingen kunnen wel degelijk als ernstige beroepsfout gelden, zo bleek uit Europese rechtspraak en de wetsgeschiedenis. Het argument van het transportbedrijf dat de uitsluitingsgrond alleen betrekking heeft op marktgedrag bij de uitvoering van contracten, wees het hof van de hand. Bovendien was de opdracht juist gericht op transport waarbij naleving van milieu- en wegvervoerregelgeving essentieel is, wat de ernst van de overtredingen in dit geval vergrootte. Het hof bekrachtigde het vonnis en veroordeelde het transportbedrijf in de proceskosten van het hoger beroep, vastgesteld op € 3.404.

Gerechtshof 's-Hertogenbosch·
Civiel Recht; Aanbestedingsrecht
Hof bekrachtigt vonnis: geen aanbestedingsplicht bij gevelrenovatieproject Heerlen

Een gevelrenovatiebedrijf probeerde via de rechter af te dwingen dat de gemeente Heerlen een aanbestedingsplichtige overheidsopdracht onrechtmatig onderhands had gegund aan een kunstenaar en een stichting. Het gerechtshof in Den Bosch oordeelde in hoger beroep dat dit niet het geval was en bevestigde daarmee het eerdere vonnis van de rechtbank Limburg. Het project 'Atelier Stadsrevisie' was opgezet door kunstenaar en ontwerper [geïntimeerde 3], die een plan had uitgewerkt om de binnenstad van Heerlen op te knappen. De gemeente verwelkomde dit plan als een kunst- en sociaalproject en huurde de kunstenaar in als zzp'er voor het jaar 2020, tegen een vergoeding van € 135.000 exclusief btw. Daarnaast had de gemeente subsidies verstrekt aan de Stichting Atelier Stadsrevisie Asta voor de renovatie van zes winkelpuien en de Worstenhemel. Het gevelrenovatiebedrijf, dat zelf niet had ingeschreven op een latere aanbesteding, voerde aan dat de waarde van de opdracht aan de kunstenaar de Europese drempelwaarden overschreed. Daarvoor verwees het bedrijf naar een raadsinformatiebrief waaruit zou blijken dat de opdracht bedoeld was voor meerdere jaren, te weten 2020 tot en met 2022, wat de totale waarde op minstens € 405.000 zou brengen. Het hof verwierp dit betoog. Uit de daadwerkelijke opdrachtverstrekking van 22 juli 2020 bleek dat de opdracht expliciet beperkt was tot één kalenderjaar, zonder verlengingsopties. Bovendien stond in zowel het collegevoorstel als de raadsinformatiebrief vermeld dat de gemeente geen financiële dekking had voor een eventuele voortzetting na 2020. Het was een pilotproject waarvan het vervolg afhankelijk was van de evaluatie van het proefjaar. Opties en verlengingen die niet uitdrukkelijk in de aanbestedingsstukken zijn vermeld, tellen niet mee bij de berekening van de opdrachtwaarde. Ook het argument dat de subsidieverstrekking aan de stichting als een overheidsopdracht voor diensten moest worden aangemerkt, vond geen gehoor. De gemeente had uitgelegd dat het ging om geoormerkte subsidies voor particuliere pandeigenaren die hun gevels wilden renoveren, waarbij de stichting slechts een faciliterende rol speelde. De pandeigenaren waren de opdrachtgevers, niet de gemeente. Het hof stelde vast dat de stichting evenmin kwalificeerde als een aanbestedende dienst, omdat van overheidsfinanciering of zeggenschap van de gemeente over de stichting in juridische zin geen sprake was. Het bedrijf had verder betoogd dat er een grensoverschrijdend belang was, waardoor de gemeente de opdracht niet zonder voorafgaande publicatie had mogen gunnen. Het hof verwierp ook dit standpunt. Het bedrijf had niet concreet onderbouwd waarom buitenlandse ondernemingen interesse zouden hebben gehad in een project dat was ingebed in de lokale Heerlense samenleving, met werkzaamheden als communicatie met plaatselijke pandeigenaren, het creëren van draagvlak en het werven van vrijwilligers. Het hof bekrachtigde het vonnis van de rechtbank Limburg en veroordeelde het gevelrenovatiebedrijf in de proceskosten van het hoger beroep: € 783 aan griffierecht en € 2.428 aan salaris voor de advocaat, zowel aan de zijde van de gemeente als aan de zijde van de stichting en de kunstenaar.

Gerechtshof 's-Hertogenbosch·
Civiel Recht; Aanbestedingsrecht