Hof verhoogt straf drugsleider tot bijna 11 jaar na ANØM-bewijs — GHSHE:2026:1168
drugsproductie en -export / gebruik ANØM-bewijs / bewijsuitsluiting
Eiser / verzoeker
Openbaar Ministerie
Verweerder / gedaagde
Verdachte
Verdachte veroordeeld tot 10 jaar en 9 maanden gevangenisstraf wegens leidinggevende rol bij productie en uitvoer van circa 242 kg amfetamine, met herroeping van 10 maanden voorwaardelijke invrijheidstelling.
- ANØM-data niet uitgesloten van bewijs: interstatelijk vertrouwensbeginsel van toepassing op verkrijging via Litouwen en VS, EOB-richtlijn niet van toepassing bij Amerikaans rechtshulpverzoek
- Vormverzuim vastgesteld: verwerking ANØM-data in Nederland zonder rechterlijke machtiging, maar geen rechtsgevolg omdat verdachte vrijwel geen privécommunicatie via ANØM voerde
- Verdachte had leidinggevende rol bij productie amfetamine en uitvoer van circa 242 kg naar Zweden via drie transporten
- Straf verhoogd ten opzichte van eerste aanleg (van 10 naar 10 jaar en 9 maanden) mede door nieuwe onherroepelijke veroordelingen in 2022 en 2023 die rechtbank nog niet kon meewegen
- Redelijke termijn overschreden met ruim 18 maanden, wat leidde tot vermindering van in beginsel 12 jaar naar 10 jaar en 9 maanden
Samenvatting
Een man die een leidinggevende rol speelde in de productie en export van grote hoeveelheden amfetamine is door het gerechtshof 's-Hertogenbosch veroordeeld tot een gevangenisstraf van 10 jaar en 9 maanden. Het hof kwam daarmee hoger uit dan de rechtbank, die eerder 10 jaar oplegde.
De zaak draait om activiteiten in de eerste helft van 2021. De man stuurde anderen aan bij de productie van amfetamine in labs in Helmond en Heerlen, en organiseerde de export van in totaal circa 242 kilogram amfetamine naar Zweden — verdeeld over drie transporten die allemaal in beslag werden genomen. Daarnaast bereidde hij de productie van synthetische drugs voor, waarbij hij via versleutelde cryptotelefoons van de dienst ANØM communiceerde met laboranten, inkopers en transporteurs.
Het bewijs in de zaak steunde grotendeels op data afkomstig van ANØM, een schijnbaar beveiligde communicatiedienst die in werkelijkheid was opgezet door Amerikaanse opsporingsdiensten. Een centraal twistpunt in hoger beroep was de vraag of deze data gebruikt mocht worden als bewijs. De verdediging voerde aan dat de Nederlandse politie al vroeg betrokken was bij het analyseren van ANØM-data, dat de manier van afluisteren in strijd was met Europees recht en dat er geen rechterlijke machtiging was voor de verwerking van de data in Nederland.
Het hof verwierp de meeste bezwaren. Ten aanzien van de verkrijging van de data via Litouwen gold het zogenoemde interstatelijk vertrouwensbeginsel: Nederland hoeft niet te toetsen of buitenlandse autoriteiten de eigen regels hebben nageleefd, tenzij vaststaat dat dat niet zo is — en dat was hier niet het geval. Ook de Europese richtlijn over het Europees onderzoeksbevel (EOB-richtlijn) was volgens het hof niet van toepassing, omdat het ging om een Amerikaans rechtshulpverzoek aan Litouwen, geen Europees onderzoeksbevel.
Wel erkende het hof een vormverzuim: de ANØM-data waren in Nederland verwerkt en geanalyseerd zonder dat een rechter-commissaris daar vooraf toestemming voor had gegeven, terwijl die machtiging wettelijk vereist was. Toch verbond het hof daar geen rechtsgevolgen aan. Doorslaggevend was dat de verdachte de ANØM-telefoon vrijwel uitsluitend gebruikte voor criminele communicatie — over drugslabs, productieprocessen en transporten — en nauwelijks voor privézaken. Zijn privéleven was daardoor niet of nauwelijks geraakt door het onderzoek. Bovendien was het tijdstip van het onderzoek gelegen vóórdat het Europese Hof van Justitie de machtigingseis uitdrukkelijk had vastgesteld.
De verdachte had een fors strafblad: in 2019 was hij al veroordeeld voor soortgelijke feiten, en ook daarna, in 2022 en 2023, volgden nieuwe veroordelingen voor Opiumwetdelicten. Omdat hij tijdens zijn voorwaardelijke invrijheidstelling opnieuw in de fout ging, werd ook die periode van 10 maanden herroepen en moet hij die alsnog uitzitten.
Het hof achtte in beginsel 12 jaar gevangenisstraf passend, maar verlaagde dat met ruim een jaar vanwege overschrijding van de redelijke termijn. De procedure duurde in totaal ruim 18 maanden te lang — zowel in eerste aanleg als in hoger beroep. Dat leidde tot een eindstraf van 10 jaar en 9 maanden. Daarnaast werden de inbeslaggenomen telefoons, simkaarten en andere voorwerpen verbeurd verklaard.
Betrokken advocaten
mr. (naam niet vermeld)
verdachte
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Gerechtshof 's-HertogenboschRechtsgebied
StrafrechtZaaknummer
20-000246-24
Procedure
Hoger beroep
Formele relaties
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Op 2 september 2022 reed een man in een gehuurde Mercedes-AMG over de Roosendaalsebaan in Oud Gastel, waar 50 kilometer per uur mocht worden gereden. Kort voor een kruising waarvan de verkeerslichten oranje knipperden, haalde hij een voertuig rechts in en reed hij daarbij zeer dicht op de auto's voor hem. Op ruime afstand van de kruising gaf hij vol gas en reed hij ongeveer 152 kilometer per uur. Op de kruising stond een Toyota Yaris stil, deels op de voorrangsweg. De Mercedes botste met nog ongeveer 95 kilometer per uur op de linkerzijde van die auto. Vier inzittenden kwamen om het leven: een moeder, haar tienjarige dochter, haar achtjarige zoon en een vriendin. De negenjarige dochter van die vriendin overleefde de aanrijding met onder meer een gebroken sleutelbeen. Het gerechtshof 's-Hertogenbosch beslist in hoger beroep tegen het vonnis van de rechtbank Zeeland-West-Brabant van 26 april 2024. Die rechtbank legde vier jaar gevangenisstraf op en een rijontzegging van tien jaar. Zowel de verdachte als de officier van justitie ging in beroep. De advocaat-generaal eiste zes jaar gevangenisstraf, de verdediging bepleitte onder meer vrijspraak van roekeloosheid. Het hof spreekt de verdachte vrij van het letsel van het overlevende meisje. Het dossier laat volgens het hof niet zien dat er sprake was van zwaar lichamelijk letsel, bijvoorbeeld door een operatie of ontbrekend uitzicht op herstel. Ook is er te weinig informatie om vast te stellen dat zij tijdelijk ziek of in haar normale bezigheden verhinderd was. Voor dat deel van de tenlastelegging blijft alleen het gevaarzettende rijgedrag over. Voor de vier doden acht het hof roekeloosheid bewezen. Het hof wijst het verweer af dat de bestuurster van de Toyota geen voorrang verleende. Wie op een weg met een maximumsnelheid van 50 kilometer per uur bijna drie keer zo hard rijdt, kan volgens het hof niet verwachten dat anderen daar rekening mee houden. De voorrangsregel is dan 'de facto illusoir' geworden. Ook het ingrijpen van het elektronische stabiliteitssysteem van de auto verandert dat niet: de verdachte had zichzelf door zijn rijgedrag in die positie gebracht. De snelheid op afstand van de kruising en het rechts inhalen met dicht bijrijden samen laten zien dat hij bewust zeer gevaarlijk reed, aldus het hof. Dat de verdachte eerder veroordeeld werd voor een forse snelheidsovertreding weegt het hof strafverzwarend mee. Bij de straf stelt het hof dat bij vier doden sprake is van meerdaadse samenloop, geen eendaadse zoals de verdediging bepleitte: elk slachtoffer levert een eigen overtreding op. Het hof vindt zeven jaar gevangenisstraf passend en verlaagt die met twee maanden omdat de redelijke termijn in hoger beroep met bijna zes maanden is overschreden. Het hof legt daarom zes jaar en acht maanden gevangenisstraf op voor de dood van de vier slachtoffers, met aftrek van voorarrest. Daarnaast volgt een ontzegging van de bevoegdheid motorrijtuigen te besturen voor tien jaar. Voor het gevaarzettende rijgedrag ten aanzien van het overlevende meisje legt het hof een rijontzegging van één jaar op. Het hof beveelt tevens de gevangenneming van de verdachte.