Naar inhoud
Juristi.nl
ECLI:NL:HR:2002:ZC8104Bestuursrecht; Belastingrecht

Hoge Raad verwerpt cassatie over overdrachtsbelasting bij overdracht van economische eigendom van grond — HR:2002:ZC8104

overdrachtsbelasting / economische eigendomsoverdracht grond / risico van tenietgaan

Eiser / verzoeker

Staatssecretaris van Financiën

VS

Verweerder / gedaagde

X B.V.

Hoge Raad verklaart het cassatieberoep van de Staatssecretaris van Financiën ongegrond; de naheffingsaanslag overdrachtsbelasting blijft vernietigd.

  • Grond kan tenietgaan in de zin van artikel 2 lid 2 Wet op belastingen van rechtsverkeer door natuurrampen of milieuvervuiling; dat dit in de praktijk zelden voorkomt doet daar niet aan af.
  • Als het risico van tenietgaan contractueel bij de verkoper blijft, doet het belastbare feit voor overdrachtsbelasting zich niet voor.
  • Bewuste belastingbesparing door gebruik van de wettelijke structuur is geen fraus legis als de wetgever die structuur uitdrukkelijk niet belastbaar heeft willen maken.
  • Feitelijke oordelen van het Hof over de verdeling van het risico van tenietgaan zijn in cassatie niet op juistheid toetsbaar.

Samenvatting

Een besloten vennootschap verkreeg in december 1995 de economische eigendom van een stuk grond. De Belastingdienst legde daarvoor een naheffingsaanslag overdrachtsbelasting op van ruim 4.900 gulden. De vennootschap maakte bezwaar, maar de Inspecteur hield de aanslag in stand.

De kern van het geschil draaide om een specifieke bepaling in de Wet op belastingen van rechtsverkeer. Die wet stelt dat het verkrijgen van de economische eigendom van een onroerende zaak belastbaar is, maar alleen als daarbij ook 'enig risico van tenietgaan' van die zaak op de koper overgaat. Bij de overdracht van de grond was contractueel bepaald dat dit risico bij de verkoper bleef.

AI-zoekassistent

Beschrijf uw zaak. Wij vinden de juiste advocaat.

In één of twee zinnen matcht onze AI uw situatie direct met gespecialiseerde advocaten, desgewenst in uw regio.

Match uit 19.638 advocatenGratis en vrijblijvendResultaat in seconden

Het Gerechtshof in Den Bosch oordeelde in 2000 dat grond weliswaar teniet kan gaan door bijvoorbeeld natuurrampen of milieuvervuiling, en dat dit risico dus wél bestaat als juridisch concept. Maar in dit geval was dat risico contractueel bij de verkoper gelaten, zodat het belastbare feit zich niet had voorgedaan. De naheffingsaanslag werd vernietigd.

De Staatssecretaris van Financiën stapte naar de Hoge Raad. Hij voerde aan dat aan het risico van tenietgaan van grond geen zelfstandige betekenis toekomt omdat dat risico bij grond praktisch gesproken vrijwel nihil is. De Hoge Raad verwierp dit standpunt. Het oordeel van het Hof dat grond als gevolg van natuurrampen of milieuvervuiling teniet kan gaan in de zin van de wet, geeft geen blijk van een onjuiste rechtsopvatting. Het oordeel dat dit risico in dit geval bij de verkoper is achtergebleven, is een feitelijk oordeel dat in cassatie niet opnieuw kan worden getoetst.

De Staatssecretaris voerde ook aan dat de belastingbesparing in strijd is met doel en strekking van de wet. De Hoge Raad wees ook dit argument af. Uit de wetsgeschiedenis blijkt juist dat de wetgever bewust heeft bepaald dat een overeenkomst waarbij geen enkel risico van tenietgaan overgaat, niet belastbaar is voor de overdrachtsbelasting. Van misbruik of fraus legis is dan ook geen sprake.

De Hoge Raad verklaarde het cassatieberoep ongegrond en veroordeelde de Staatssecretaris van Financiën in de proceskosten. Omdat de uitspraak samenhangt met drie vergelijkbare zaken, werd een kwart van het totale bedrag aan de vennootschap vergoed: € 241,50.

Gerelateerde uitspraken

Gegevens

Datum uitspraak

Instantie

Hoge Raad

Zaaknummer

36056

Procedure

Cassatie

Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nl

Op de hoogte blijven

Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.

Adv.Ynvest Fund
6%

vast rendement

  • Vastgoed als zekerheid
  • Kwartaalbetalingen
  • Vanaf €30.000
Meer informatie

Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.

Recente uitspraken

HR:2026:1914
Hoge Raad·
Bestuursrecht; Belastingrecht
HR:2026:1918
Hoge Raad·
Bestuursrecht; Belastingrecht
HR:2026:1915
Hoge Raad·
Bestuursrecht; Belastingrecht
HR:2026:1922
Hoge Raad·
Bestuursrecht; Belastingrecht
HR:2026:1923
Hoge Raad·
Bestuursrecht; Belastingrecht