Hoge Raad vernietigt veroordeling voor moord wegens belet vragen aan getuige over betrouwbaarheid — HR:2004:AN9195
moord / schending procesrecht bij getuigenverhoor / undercover-opsporing bij voorlopig gehechte verdachte
Eiser / verzoeker
verdachte
Verweerder / gedaagde
Openbaar Ministerie
De Hoge Raad vernietigt het arrest van het Gerechtshof Amsterdam en verwijst de zaak naar het Gerechtshof Den Haag voor een nieuwe behandeling.
- Het hof schond een beginsel van goede procesorde door vragen van de verdediging aan een belastende getuige over zijn betrouwbaarheid te beletten, zonder toereikende motivering.
- Vragen over verklaringen van een getuige in een andere strafzaak zijn toelaatbaar als ze strekken tot toetsing van de betrouwbaarheid van zijn verklaringen in de onderhavige zaak.
- De redelijke termijn in de cassatiefase was overschreden doordat de stukken bijna tien maanden na het instellen van cassatie bij de Hoge Raad binnenkwamen.
- Artikel 126j Sv biedt een wettelijke grondslag voor undercover-opsporing bij een voorlopig gehechte verdachte, maar vereist proportionaliteits- en subsidiariteitstoets en mag niet leiden tot verklaringen in strijd met de verklaringsvrijheid.
- Verklaringen verkregen via undercover-opsporing die in strijd zijn met de verklaringsvrijheid van de verdachte, moeten van het bewijs worden uitgesloten.
Samenvatting
Een man die door het Gerechtshof Amsterdam was veroordeeld voor moord tot zestien jaar gevangenisstraf, stapte naar de Hoge Raad. Zijn cassatieberoep richtte zich onder meer op de manier waarop zijn verdediging tijdens de behandeling in hoger beroep werd beperkt bij het ondervragen van een belastende getuige.
De verdediging wilde de getuige bevragen over verklaringen die hij in een andere strafzaak had afgelegd. Daarmee wilde de raadsman de betrouwbaarheid van die getuige aan de orde stellen: hij noemde de man een 'pathologische leugenaar'. De voorzitter van het hof belet echter dat de getuige antwoord gaf op vragen over zijn optreden in die andere zaak, omdat die zaak niets met de onderhavige zaak te maken zou hebben.
De Hoge Raad oordeelt dat dit onjuist was. De vragen hadden weliswaar betrekking op een andere strafzaak, maar ze waren er duidelijk op gericht informatie te krijgen over de betrouwbaarheid van de verklaringen die de getuige in déze zaak had afgelegd. Het hof had zijn beslissing om die vragen te beletten moeten motiveren, maar dat deed het niet. Door dit beginsel van een goede procesorde te schenden, is het onderzoek ter terechtzitting nietig.
Naast dit punt stelde de verdediging ook dat de redelijke termijn in de cassatiefase was overschreden. Het cassatieberoep was ingesteld op 11 oktober 2002, maar de processtukken kwamen pas op 21 augustus 2003 bij de Hoge Raad binnen, bijna tien maanden later. De Hoge Raad erkent deze overschrijding. De rechter naar wie de zaak wordt terugverwezen moet daar bij de strafoplegging rekening mee houden.
De Hoge Raad grijpt de gelegenheid ook aan om in te gaan op een rechtsvraag over undercover-opsporing bij een voorlopig gehechte verdachte, ook al was verdere bespreking op dat punt strikt genomen niet meer nodig. Op grond van artikel 126j van het Wetboek van Strafvordering mag een opsporingsambtenaar stelselmatig informatie inwinnen bij iemand, zonder dat kenbaar te maken. De Hoge Raad oordeelt dat deze bevoegdheid ook geldt voor verdachten die al in voorlopige hechtenis zitten. Wel bestaat dan het risico dat een verdachte feitelijk in een verhoorsituatie terechtkomt zonder de bijbehorende waarborgen, zoals het recht om te zwijgen. Een rechter moet in zo'n geval beoordelen of de zwaarte van het misdrijf de inzet van die methode rechtvaardigt, of andere opsporingsmiddelen onvoldoende waren, en of verklaringen niet onder ontoelaatbare druk zijn verkregen. Is dat laatste het geval, dan moeten die verklaringen van het bewijs worden uitgesloten.
De Hoge Raad vernietigt het arrest van het Gerechtshof Amsterdam en verwijst de zaak terug naar het Gerechtshof Den Haag, dat de zaak opnieuw moet behandelen en beoordelen.
Betrokken advocaten
mr. A.A. Franken
verdachte
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBMNE:2024:6989, Rechtbank Midden-Nederland, 27-11-2024, 23/027563
Rechtbank Midden-Nederland · Strafrecht; Materieel Strafrecht
ECLI:NL:RBMNE:2024:7302, Rechtbank Midden-Nederland, 27-11-2024, 24/010451
Rechtbank Midden-Nederland · Strafrecht
ECLI:NL:RBDHA:2023:17865, Rechtbank Den Haag, 21-11-2023, 23-003113
Rechtbank Den Haag · Strafrecht
ECLI:NL:RBOVE:2023:467, Rechtbank Overijssel, 08-02-2023, 08.209474.20 (P)
Rechtbank Overijssel · Strafrecht
Gegevens
Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nlFormele relaties
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechters
- dhr. mr. W.A.M. van Schendel
- dhr. mr. J. de Hullu
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.