Hoge Raad vernietigt verstek-arrest omdat weigering vroeg transport geen afstand van aanwezigheidsrecht is — HR:2007:BA3625
aanwezigheidsrecht bij berechting / verstek / redelijke termijn cassatiefase
Eiser / verzoeker
verdachte
Verweerder / gedaagde
Openbaar Ministerie
Hoge Raad vernietigt het arrest van het Gerechtshof Arnhem en wijst de zaak terug voor een nieuwe behandeling in hoger beroep.
- Het weigeren van een transport op een eerder dan afgesproken tijdstip levert niet zonder meer een vrijwillige afstand van het aanwezigheidsrecht bij de berechting op.
- Het hof had moeten onderzoeken of de omstandigheden van het misgelopen transport de conclusie rechtvaardigden dat de verdachte welbewust afzag van zijn aanwezigheidsrecht.
- De redelijke termijn in de cassatiefase was overschreden: ruim twee jaar na instellen van het cassatieberoep deed de Hoge Raad uitspraak.
- Bij terugwijzing moet het hof de overschrijding van de redelijke termijn betrekken in een eventuele strafoplegging.
- Het arrest van het Gerechtshof Arnhem wordt vernietigd en de zaak wordt teruggewezen voor een nieuwe behandeling in hoger beroep.
Samenvatting
Een gedetineerde man moest verschijnen bij het Gerechtshof Arnhem in zijn strafzaak. Hij zat vast in het Huis van Bewaring Demersluis in Amsterdam en hem was aangezegd dat hij om 10.30 uur zou worden opgehaald voor transport naar de zitting. De Dienst Vervoer en Ondersteuning stond echter al eerder voor de deur, tussen 8.50 uur en 9.30 uur. De man weigerde op dat vroegere tijdstip mee te gaan en gaf aan op het eerder aangekondigde tijdstip van 10.30 uur te willen worden opgehaald, zodat hij minder lang zou moeten wachten bij de rechtbank.
Toen hij om 10.30 uur niet meer kon worden opgehaald, behandelde het hof de zaak bij verstek, dus zonder de verdachte. De raadsman protesteerde: hij was niet uitdrukkelijk gemachtigd de verdediging te voeren en had nadrukkelijk kenbaar gemaakt dat zijn cliënt aanwezig wilde zijn bij de behandeling. Het hof oordeelde desondanks dat de verdachte vrijwillig had afgezien van zijn recht om aanwezig te zijn bij zijn eigen berechting, omdat hij het vroegere transport had geweigerd. Het hof veroordeelde de man vervolgens tot tien maanden gevangenisstraf, waarvan drie maanden voorwaardelijk.
De Hoge Raad fluit het hof terug. De redenering dat het weigeren van een vroeger transport automatisch betekent dat iemand vrijwillig afziet van zijn aanwezigheidsrecht, is niet begrijpelijk. Het hof had moeten onderzoeken of de omstandigheden van het misgelopen transport werkelijk konden leiden tot de conclusie dat de man welbewust afstand had gedaan van dat recht. De enkele omstandigheid dat hij niet meewilde op een eerder tijdstip dan was afgesproken, rechtvaardigt die conclusie niet zonder meer. Aan dit oordeel ontbreekt elke nadere motivering.
Daarnaast stelde de verdachte in cassatie dat de redelijke termijn was overschreden. Hij had op 5 augustus 2005 cassatieberoep ingesteld en de stukken kwamen pas op 10 augustus 2006 bij de Hoge Raad binnen. Doordat de Hoge Raad pas uitspraak deed ruim twee jaar na het instellen van het cassatieberoep, was de redelijke termijn als bedoeld in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens overschreden. De rechter naar wie de zaak wordt terugverwezen moet bij een eventuele strafoplegging rekening houden met die overschrijding.
De Hoge Raad vernietigde het arrest van het Gerechtshof Arnhem en wees de zaak terug naar dat hof, zodat de zaak opnieuw wordt berecht en afgedaan.
Betrokken advocaten
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBAMS:2025:11031, Rechtbank Amsterdam, 11-12-2025, 13.010003.84 (2025)
Rechtbank Amsterdam · Strafrecht; Materieel Strafrecht
ECLI:NL:RBOVE:2025:672, Rechtbank Overijssel, 06-02-2025, 08.730244.14
Rechtbank Overijssel · Strafrecht
ECLI:NL:GHARL:2024:8020, Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 24-12-2024, 21-004731-21
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · Strafrecht; Strafprocesrecht
ECLI:NL:RBLIM:2024:9699, Rechtbank Limburg, 19-12-2024, 03.289532.20
Rechtbank Limburg · Strafrecht
Gegevens
Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nlOp de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.