Hoge Raad verwerpt beroep Stichting Goed Wonen tegen btw-wet met terugwerkende kracht — HR:2007:BC0045
btw-constructie onroerende zaak / terugwerkende kracht wetswijziging / rechtszekerheidsbeginsel Europees recht
Eiser / verzoeker
Stichting Goed Wonen (voorheen Woningbouwvereniging Goed Wonen)
Verweerder / gedaagde
Staatssecretaris van Financiën
Het beroep in cassatie van Stichting Goed Wonen is ongegrond verklaard; de terugwerkende kracht van de Wet van 18 december 1995 is niet in strijd met Europees recht.
- Het Europese Hof van Justitie oordeelde dat terugwerkende kracht bij wijze van uitzondering is toegestaan om grootschalig fiscaal misbruik te voorkomen, mits betrokkenen voldoende zijn geïnformeerd.
- De Hoge Raad oordeelde dat het risico op massale btw-constructies met onroerende zaken voldoende reëel was om de terugwerkende kracht van de Wet van 18 december 1995 te rechtvaardigen.
- Stichting Goed Wonen had als gebruiker van professioneel belastingadvies uit het persbericht van 31 maart 1995 moeten begrijpen dat de voorgenomen wetswijziging haar constructie zou raken.
- Latere aanpassingen van het wetsvoorstel tijdens de parlementaire behandeling deden niet af aan de kenbaarheid van de terugwerkende kracht voor de relevante wijziging.
- De Hoge Raad verklaarde het beroep ongegrond en zag geen aanleiding voor een proceskostenveroordeling.
Samenvatting
Stichting Goed Wonen uit Didam, een woningbouwvereniging, probeerde via een belastingbesparende constructie de btw op een onroerend goed terug te krijgen. De constructie werkte als volgt: door het vestigen van een recht van vruchtgebruik op een gebouw kon de stichting zich beroepen op bepalingen in de Wet op de omzetbelasting 1968 die recht gaven op aftrek van betaalde btw. Het probleem: de overheid kondigde op 31 maart 1995 aan dat ze dit soort constructies wilde aanpakken, en de bijbehorende wet kreeg terugwerkende kracht tot precies dat moment.
De stichting voerde aan dat die terugwerkende kracht in strijd was met Europees recht, meer bepaald met de beginselen van rechtszekerheid en gewettigd vertrouwen. Ze stelde dat ze mocht afgaan op de wet zoals die gold, en dat de persberichten van de overheid te vaag en te algemeen waren om te begrijpen welke gevolgen de aangekondigde wijziging voor haar constructie zou hebben.
De Hoge Raad had eerder prejudiciële vragen gesteld aan het Europese Hof van Justitie, dat in 2005 antwoordde dat terugwerkende kracht bij wijze van uitzondering is toegestaan als dat noodzakelijk is om op grote schaal misbruik te voorkomen, mits de betrokken partijen voldoende waren geïnformeerd over de komende wijziging. Het was vervolgens aan de Nederlandse rechter om te beoordelen of het risico op dergelijke constructies groot genoeg was en of de stichting de aankondiging had moeten begrijpen.
De Hoge Raad oordeelde dat het risico op grootschalig misbruik voldoende reëel was. Zonder terugwerkende kracht hadden ondernemers massaal bestaande onroerende zaken voor een lage vergoeding aan een gelieerd bedrijf kunnen overdragen en daarna terughuren, om zo een fiscaal voordeel te behalen dat over de gehele resterende herzieningstermijn zou doorwerken. De overheid had daar redelijkerwijs rekening mee mogen houden.
Over de informatieverstrekking was de Hoge Raad evenmin gevoelig voor de argumenten van de stichting. Het persbericht van 31 maart 1995 noemde expliciet constructies met woningen en beperkte zakelijke rechten op onroerende zaken. Bovendien had de stichting zich bij het opzetten van de constructie laten bijstaan door een professionele belastingadviseur. De Hoge Raad oordeelde dat de stichting daarmee op het moment van het vestigen van het vruchtgebruik op 28 april 1995 wist of had moeten weten dat de wet mogelijk met terugwerkende kracht zou worden gewijzigd en dat het beoogde recht op aftrek wellicht niet gerealiseerd zou worden. Dat de wet tijdens de parlementaire behandeling meermalen werd aangepast, deed daar niet aan af, omdat die aanpassingen geen betrekking hadden op het onderdeel dat voor de stichting relevant was.
De Hoge Raad verklaarde het beroep ongegrond en zag geen aanleiding de partijen in de proceskosten te veroordelen.
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:HR:2025:1334, Hoge Raad, 19-09-2025, 25/01699
Hoge Raad · Bestuursrecht; Belastingrecht
ECLI:NL:HR:2025:1142, Hoge Raad, 11-07-2025, 20/00162
Hoge Raad · Bestuursrecht; Belastingrecht
ECLI:NL:HR:2025:903, Hoge Raad, 13-06-2025, 23/04071
Hoge Raad · Bestuursrecht; Belastingrecht
ECLI:NL:HR:2025:678, Hoge Raad, 25-04-2025, 24/03288
Hoge Raad · Bestuursrecht; Belastingrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Hoge RaadRechtsgebied
Bestuursrecht; BelastingrechtZaaknummer
34514
Procedure
Cassatie
Formele relaties
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechter
- mw. mr. E.N. Punt
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.