Hoge Raad vernietigt uitspraak over omzetbelastingaftrek bij om-niet ter beschikking gestelde apparatuur — HR:2008:AV1710
omzetbelasting / aftrekuitsluiting BUA / gratis ter beschikking stellen goederen aan gelieerde stichting
Eiser / verzoeker
X B.V.
Verweerder / gedaagde
Staatssecretaris van Financiën / Inspecteur
Hoge Raad verklaart het cassatieberoep gegrond, vernietigt de uitspraak van het gerechtshof Arnhem en verwijst de zaak naar het gerechtshof 's-Hertogenbosch.
- Gratis ter beschikking stellen van apparatuur aan een samenwerkende stichting kwalificeert niet als relatiegeschenk of gift in de zin van het BUA als de bv daarmee haar eigen omzet bevordert.
- De aftrekuitsluiting van artikel 1 lid 1 letter b BUA vereist een verband met zakelijke verhoudingen jegens de ontvanger of vrijgevigheid; handelen in eigen ondernemersbelang voldoet hier niet aan.
- Het gerechtshof heeft onvoldoende gemotiveerd waarom de naheffing over het gebruik van de Daihatsu door de echtgenote van de bestuurder onder het BUA valt.
- De redelijke termijn als bedoeld in artikel 6 EVRM is overschreden in de cassatiefase; het verwijzingshof moet bij de beoordeling van de verhoging rekening houden met de totale procesduur.
- De zaak wordt verwezen naar het gerechtshof 's-Hertogenbosch voor hernieuwd onderzoek naar de naheffingsaanslag en de verhoging.
Samenvatting
Een groothandel in grondstoffen voor medicijnen tegen huidziekten werkte nauw samen met een stichting die een medisch centrum exploiteerde. De bestuurder van de stichting was dezelfde persoon als de feitelijke bestuurder van de bv, terwijl zijn echtgenote statutair bestuurder van de bv was. In de periode 1995 tot en met 1997 stelde de bv aan de stichting apparatuur ter beschikking, waaronder lichtcabines, lasers, UV-lampen, een aanhangwagen voor het vervoer van lichtapparatuur en computers. Daarvoor ontving zij geen vergoeding. Bovendien betaalde de bv de kosten voor het plaatsen van advertentieartikelen over huidbehandelingen bij de stichting in een tijdschrift.
De bv trok de omzetbelasting over deze aankopen en diensten af in haar aangifte. De Belastingdienst weigerde die aftrek en legde een naheffingsaanslag op, inclusief een verhoging. De inspecteur was van mening dat de bv de goederen en diensten had ingezet als relatiegeschenken of giften aan de stichting, zodat de aftrekuitsluiting van het Besluit uitsluiting aftrek omzetbelasting 1968 van toepassing was. Na bezwaar handhaafde de inspecteur grotendeels zijn standpunt. Het gerechtshof Arnhem gaf de Belastingdienst gelijk en verklaarde het beroep ongegrond.
De Hoge Raad oordeelt anders. De centrale vraag is of het gratis ter beschikking stellen van de apparatuur en het betalen van de advertentiekosten kwalificeren als relatiegeschenken of andere giften in de zin van het BUA. Dat is alleen het geval als die handelingen verband houden met zakelijke verhoudingen tussen de bv en de stichting, of voortvloeien uit vrijgevigheid jegens de stichting. Het gerechtshof had echter zelf vastgesteld dat de bv door de samenwerking haar afzetmogelijkheden voor grondstoffen vergroot: de bv profiteerde er rechtstreeks van dat de stichting meer patiënten kon behandelen en zo meer medicijnen nodig waren. Het handelen was dus gericht op het bevorderen van de afname door apothekers en patiënten, niet op het bevoordelen van de stichting zelf.
Naar het oordeel van de Hoge Raad sluit die vaststelling uit dat sprake is van een relatiegeschenk of een gift. Wie goederen gratis ter beschikking stelt met het oog op het vergroten van de eigen omzet, handelt in zijn eigen ondernemersbelang en doet geen gift. De aftrekuitsluiting van het BUA is dan niet van toepassing. De Hoge Raad volgt daarmee de eerder door advocaat-generaal W. de Wit getrokken conclusie tot gegrondverklaring.
Ook over de naheffing in verband met het privégebruik van een Daihatsu door de echtgenote van de bestuurder oordeelt de Hoge Raad dat het hof onvoldoende heeft gemotiveerd waarom ook dat onder de aftrekuitsluiting valt en waarom de inspecteur daarvoor jaarlijks een bedrag van fl. 615 kon naheffen.
De procedure heeft inmiddels langer geduurd dan de redelijke termijn van twee jaar die op grond van artikel 6 EVRM geldt voor de cassatiefase. De Hoge Raad draagt het verwijzingshof op om bij de beoordeling van de verhoging rekening te houden met de totale duur van de procedure.
De Hoge Raad verklaart het cassatieberoep gegrond, vernietigt de uitspraak van het gerechtshof Arnhem en verwijst de zaak naar het gerechtshof 's-Hertogenbosch voor verdere behandeling. De Staatssecretaris van Financiën wordt veroordeeld in de proceskosten van de cassatieprocedure en de inspecteur in de kosten van de hoger-beroepsprocedure; de bv ontvangt in totaal € 627 aan griffierecht terug en € 644 aan rechtsbijstandskosten.
Parallelle uitspraken in dezelfde zaak
Hoge Raad heeft op dezelfde dag uitspraak gedaan in deze gerelateerde zaken:
- ECLI:NL:HR:2008:AV170741730 / Bestuursrecht; Belastingrecht
- ECLI:NL:HR:2008:AV170941731 / Bestuursrecht; Belastingrecht
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:HR:2025:1334, Hoge Raad, 19-09-2025, 25/01699
Hoge Raad · Bestuursrecht; Belastingrecht
ECLI:NL:HR:2025:1142, Hoge Raad, 11-07-2025, 20/00162
Hoge Raad · Bestuursrecht; Belastingrecht
ECLI:NL:HR:2025:903, Hoge Raad, 13-06-2025, 23/04071
Hoge Raad · Bestuursrecht; Belastingrecht
ECLI:NL:HR:2025:678, Hoge Raad, 25-04-2025, 24/03288
Hoge Raad · Bestuursrecht; Belastingrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Hoge RaadRechtsgebied
Bestuursrecht; BelastingrechtZaaknummer
41732
Procedure
Cassatie
Formele relaties
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechter
- mw. mr. E.N. Punt
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.