Hoge Raad stelt Europese vragen over geldigheid tienjarig inreisverbod na ongewenstverklaring uit 2002 — HR:2016:515
ongewenstverklaring vreemdeling / toepasselijkheid Terugkeerrichtlijn / prejudiciële vragen Hof van Justitie EU
Eiser / verzoeker
verdachte (ongewenst verklaarde vreemdeling)
Verweerder / gedaagde
Openbaar Ministerie
De Hoge Raad houdt iedere verdere beslissing aan en stelt twee prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie over de uitleg van artikel 11, lid 2, van de Terugkeerrichtlijn.
- De Hoge Raad stelt prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie over de aanvang van de vijfjaarstermijn van artikel 11, lid 2, Terugkeerrichtlijn: begint deze bij uitvaardiging van het inreisverbod of bij daadwerkelijk vertrek uit Nederland.
- De tweede prejudiciële vraag betreft of de Terugkeerrichtlijn meebrengt dat een vóór haar inwerkingtreding genomen, onaantastbaar geworden besluit met een tienjarige verblijfsverplichting buiten Nederland zijn rechtsgevolg verliest als die termijn de richtlijngrens overschrijdt.
- Het hof oordeelde dat de terugkeerprocedure volledig was doorlopen omdat de staat voldoende inspanningen had verricht om de verdachte te verwijderen, ook al was uitzetting niet gelukt door gebrek aan medewerking.
- De vraag of de ongewenstverklaring uit 2002 als inreisverbod in de zin van de Terugkeerrichtlijn moet worden aangemerkt en daarmee aan de maximale duur van vijf jaar gebonden is, staat centraal in de cassatieprocedure.
- De Hoge Raad houdt iedere verdere beslissing aan totdat het Hof van Justitie op de gestelde vragen heeft geantwoord.
Samenvatting
Een man die in 2002 ongewenst werd verklaard en daarna in 2011 en 2012 meerdere keren in Amsterdam werd aangetroffen, werd door het Gerechtshof Amsterdam veroordeeld tot twee maanden gevangenisstraf wegens verblijf als ongewenst vreemdeling. De man wist dat hij ongewenst was verklaard, maar zijn advocaat voerde aan dat de ongewenstverklaring in 2011 en 2012 niet meer geldig was.
De achtergrond is als volgt. De man werd in 2002 ongewenst verklaard door de minister voor Vreemdelingenzaken, nadat hij tussen 2000 en 2002 vijf keer door de strafrechter was veroordeeld, onder meer voor diefstal en bezit van harddrugs. Omdat er ook een opiumdelict bij zat, bepaalde het besluit dat hij tien aaneengesloten jaren buiten Nederland moest verblijven. De Dienst Terugkeer en Vertrek voerde 26 gesprekken met hem en deed meerdere pogingen hem uit te zetten naar Algerije, Marokko of Tunesië, maar dat lukte niet omdat hij geen medewerking verleende. Het hof oordeelde dat de terugkeerprocedure daarmee voldoende was doorlopen en legde toch gevangenisstraf op.
In cassatie bij de Hoge Raad speelt een andere vraag: had de ongewenstverklaring in 2011 en 2012 nog rechtskracht? De Europese Terugkeerrichtlijn uit 2008 bepaalt dat een inreisverbod in beginsel niet langer dan vijf jaar mag duren, tenzij iemand een ernstige bedreiging vormt voor de openbare orde of veiligheid. De Hoge Raad heeft eerder al vastgesteld dat een oude ongewenstverklaring gelijkgesteld moet worden aan zo'n inreisverbod.
De kern van het probleem is: wanneer begint die termijn van vijf jaar te lopen? Volgt de Nederlandse wet dat de termijn pas begint op de dag dat de vreemdeling Nederland daadwerkelijk verlaat. De Hoge Raad heeft dat eerder ook zo uitgelegd. Maar de verdachte stelt dat de termijn al begon te lopen op het moment dat het besluit werd uitgevaardigd of bekendgemaakt in 2002, zodat de vijf jaar ruimschoots verstreken waren toen hij in 2011 en 2012 in Amsterdam werd gezien.
Daarnaast is er een tweede complicerende omstandigheid. Het besluit uit 2002 voorzag expliciet in een termijn van tien jaar, terwijl de Terugkeerrichtlijn als hoofdregel een maximum van vijf jaar kent. In het besluit was ook vastgesteld dat de man een gevaar vormde voor de openbare orde, wat een langere termijn zou kunnen rechtvaardigen. Het besluit is nooit aangevochten en daarmee onaantastbaar geworden. De Hoge Raad vraagt zich af of de richtlijn met terugwerkende kracht de rechtsgevolgen van zo'n onaantastbaar besluit kan doorbreken, terwijl het besluit op het moment van nemen niet in strijd was met het toenmalige Europese recht.
Deze vragen zijn niet eerder zo scherp aan het Hof van Justitie van de Europese Unie voorgelegd, en de Hoge Raad acht ze niet zo duidelijk dat hij zelf kan beslissen. Daarom stelt de Hoge Raad twee prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie: ten eerste vanaf welk moment de termijn van vijf jaar begint te lopen, en ten tweede of de richtlijn meebrengt dat een vóór haar inwerkingtreding genomen besluit met een termijn van tien jaar zijn rechtsgevolg verliest als die termijn de richtlijngrens overschrijdt. De Hoge Raad houdt iedere verdere beslissing aan totdat het Hof van Justitie antwoord heeft gegeven.
Betrokken advocaten
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBAMS:2026:588, Rechtbank Amsterdam, 22-01-2026, 13-299647-25
Rechtbank Amsterdam · Strafrecht; Internationaal Strafrecht
ECLI:NL:RBDHA:2025:23937, Rechtbank Den Haag, 10-12-2025, NL25.58452
Rechtbank Den Haag · Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht
ECLI:NL:RBDHA:2025:21993, Rechtbank Den Haag, 19-11-2025, NL25.49187
Rechtbank Den Haag · Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht
ECLI:NL:RBAMS:2025:8346, Rechtbank Amsterdam, 04-11-2025, 13-171918-25
Rechtbank Amsterdam · Strafrecht; Internationaal Strafrecht
Gegevens
Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nlFormele relaties
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechters
- dhr. mr. J. de Hullu
- dhr. mr. M.A. Fierstra
- dhr. mr. V. van den Brink
- mw. mr. E.S.G.N.A.I. van de Griend
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.