Hoge Raad vernietigt hoofdelijke ontneming van € 28.158 wegens ontoereikende motivering — HR:2017:335
ontneming wederrechtelijk verkregen voordeel / hoofdelijke betalingsverplichting hennepteelt
Eiser / verzoeker
betrokkene (geboren 1979)
Verweerder / gedaagde
Openbaar Ministerie
De Hoge Raad vernietigt de uitspraak van het gerechtshof en wijst de zaak terug voor hernieuwde behandeling van de ontnemingsvordering van € 28.158,13.
- Hoofdelijke betalingsverplichting bij ontneming vereist dat het voordeel als 'gemeenschappelijk voordeel' kan worden aangemerkt waarover alle mededaders konden beschikken.
- De enkele vaststelling dat niet kon worden bepaald wie welk deel van het voordeel heeft genoten, volstaat niet als motivering voor hoofdelijke aansprakelijkheid.
- De ontnemingsmaatregel heeft een reparatoir karakter: alleen voordeel dat de betrokkene daadwerkelijk heeft behaald kan worden ontnomen.
- Het gerechtshof 's-Hertogenbosch moet de ontnemingszaak opnieuw beoordelen en deugdelijk motiveren of sprake is van gemeenschappelijk voordeel.
Samenvatting
Een man werd in 2014 veroordeeld voor het medeplegen van hennepteelt in de periode oktober tot december 2012. In de ontnemingsprocedure, waarbij de staat wederrechtelijk verkregen voordeel terugvordert, legde het gerechtshof 's-Hertogenbosch hem een hoofdelijke betalingsverplichting op van € 28.158,13. Dat betekende dat hij het volledige geschatte voordeel uit de hennepkwekerij moest terugbetalen, ook al had hij het delict samen met anderen gepleegd.
Het hof motiveerde de hoofdelijke aansprakelijkheid met de overweging dat niet kon worden vastgesteld of en in hoeverre het voordeel ook door anderen was genoten. Als de man feitelijk meer zou moeten betalen dan hij zelf had verdiend, zou hij zijn mededaders kunnen aanspreken via het civiele recht.
De verdediging tekende cassatie aan en voerde aan dat deze motivering tekortschoot. De Hoge Raad gaf de verdediging gelijk. Centraal staat artikel 36e, zevende lid, van het Wetboek van Strafrecht, dat de rechter de mogelijkheid geeft om bij strafbare feiten die door twee of meer personen zijn gepleegd, een hoofdelijke betalingsverplichting op te leggen voor het totale geschatte voordeel.
De Hoge Raad benadrukt dat de ontnemingsmaatregel een zogeheten reparatoir karakter heeft: het gaat erom iemand te ontnemen wat hij zelf daadwerkelijk heeft verkregen. Een hoofdelijke verplichting voor het gehele bedrag is in beginsel alleen toelaatbaar als het voordeel als 'gemeenschappelijk voordeel' kan worden aangemerkt, waarover alle mededaders konden beschikken of hebben kunnen beschikken. Alleen dan kan het voordeel aan ieder van de mededaders voor het geheel worden toegerekend.
Dat twee of meer personen samen een strafbaar feit hebben gepleegd, betekent niet automatisch dat het voordeel als gemeenschappelijk voordeel geldt. Of daarvan sprake is, hangt af van de omstandigheden van het geval. Het hof had dus moeten onderzoeken en motiveren waarom het voordeel in dit geval als gemeenschappelijk kon worden beschouwd. Door enkel te overwegen dat niet kon worden vastgesteld wie wat had verdiend, heeft het hof die motiveringsplicht niet nageleefd.
De Hoge Raad vernietigt de uitspraak van het gerechtshof en wijst de zaak terug naar datzelfde hof, zodat de ontnemingszaak opnieuw wordt beoordeeld.
Betrokken advocaten
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:PHR:2025:565, Parket bij de Hoge Raad, 20-05-2025, 25/00419
Parket bij de Hoge Raad · Strafrecht
ECLI:NL:RBOVE:2024:6389, Rechtbank Overijssel, 02-12-2024, 08.996044.19 (P)
Rechtbank Overijssel · Strafrecht
ECLI:NL:GHAMS:2024:251, Gerechtshof Amsterdam, 30-01-2024, K22/230220
Gerechtshof Amsterdam · Strafrecht
ECLI:NL:RBAMS:2023:7248, Rechtbank Amsterdam, 16-11-2023, 13/098682-20
Rechtbank Amsterdam · Strafrecht
Gegevens
Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nlFormele relaties
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechters
- mw. mr. E.F. Faase
- dhr. mr. M.J. Borgers
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.