ECLI:NL:HR:2024:1894, Hoge Raad, 20-12-2024, 24/00920 — HR:2024:1894
Samenvatting
Procesrecht. Verjaring. Dwangsom. Klacht dat hof niet is ingegaan op verweer dat verbeurde dwangsommen zijn verjaard (art. 611g Rv).
Betrokken advocaten
J.H.M. van Swaaij
eiser
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:HR:2025:1953, Hoge Raad, 19-12-2025, 25/00604
Hoge Raad · Civiel Recht; Verbintenissenrecht
ECLI:NL:HR:2025:1734, Hoge Raad, 21-11-2025, 25/00081
Hoge Raad · Civiel Recht; Personen- En Familierecht
ECLI:NL:HR:2025:1542, Hoge Raad, 10-10-2025, 24/02429
Hoge Raad · Civiel Recht
ECLI:NL:HR:2025:1458, Hoge Raad, 03-10-2025, 24/03915
Hoge Raad · Civiel Recht; Verbintenissenrecht
Gegevens
Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nlFormele relaties
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechters
- dhr. prof.mr. M.J. Kroeze
- dhr. mr. W.L. Valk
- mw. mr.drs. A.E.B. ter Heide
- dhr. prof.mr. S.J. Schaafsma
- dhr. mr. J. Schaaf
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Een handelaar in oud ijzer en metalen dreef zijn zaak als eenmanszaak en had zowel privé als zakelijk rekeningen bij ING. In 2021 liet de bank weten de zakelijke bankrelatie te willen beëindigen. Volgens ING had de ondernemer bij een periodiek cliëntenonderzoek geen transparant beeld gegeven van het gebruik van zijn zakelijke rekeningen, waardoor de bank haar wettelijke verplichtingen om witwassen te voorkomen niet goed kon nakomen. In oktober 2022 werd de zakelijke relatie daadwerkelijk beëindigd. De man verzette zich daar eerst tegen, maar berustte er uiteindelijk in. Daarmee was de kous voor hem niet af. ING had zijn gegevens ook opgenomen in haar Interne Verwijzingsregister en in haar Gebeurtenissenadministratie, voor een periode van acht jaar. Dat zijn interne registers van de bank over gebeurtenissen die voor de veiligheid en integriteit van de financiële instelling van belang zijn. In de aantekening stond dat de man grote cashuitgaven had gedaan die niet te verantwoorden waren, dat hij geen adequate boekhouding van zijn cashinkopen had bijgehouden en dat hij te weinig maatregelen nam om betrokkenheid bij heling, witwassen en andere financieel-economische criminaliteit uit te sluiten. De ondernemer wilde die registratie weg hebben. Hij vorderde dat ING de gegevens zou wissen waaruit volgt dat niet is uitgesloten dat hij zich schuldig heeft gemaakt aan witwassen of andere financiële criminaliteit, en dat de bank hem uit het verwijzingsregister zou schrappen. De rechtbank Amsterdam wees de vordering af. Het gerechtshof Amsterdam bekrachtigde dat vonnis. Volgens het hof ging het niet om strafrechtelijke persoonsgegevens, omdat de genoemde feiten geen bewezenverklaring van een strafbaar feit konden dragen. Ook woog het belang van ING zwaarder: de bank mocht gedurende zekere tijd bijhouden dat en waarom zij een relatie had beëindigd. Het hof wees er bovendien op dat de gegevens niet voor derden toegankelijk bleken en dat de man gewoon bankzaken kon blijven doen, onder meer bij een Duitse bank. De ondernemer ging in cassatie, de laatste mogelijkheid om een uitspraak te laten toetsen op rechtsfouten. Zijn eerste klacht betrof het begrip 'strafbaar feit' in artikel 10 van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Voor gegevens over strafbare feiten gelden extra strenge voorwaarden. Volgens de man had het hof miskend dat dit begrip Europees moet worden uitgelegd, zodat ook de aard van het feit en de zwaarte van de mogelijke sanctie meetellen, en niet alleen de kwalificatie naar Nederlands recht. De Hoge Raad oordeelt dat de man terecht uitgaat van die drie criteria, die het Hof van Justitie van de Europese Unie in een uitspraak uit 2021 heeft geformuleerd: de juridische kwalificatie naar nationaal recht, de aard van het feit en de zwaarte van de sanctie. Maar het hof heeft dat volgens de Hoge Raad niet miskend. Gelet op wat partijen over en weer hadden aangevoerd, kon het hof oordelen dat het tweede en derde criterium in deze zaak niet aan de orde waren. Daarop strandt de eerste klacht. De tweede klacht ging over het recht van bezwaar uit artikel 21 van de AVG. Een bank moet een verwerking van persoonsgegevens staken wanneer een betrokkene daartegen bezwaar maakt, tenzij zij dwingende gerechtvaardigde gronden heeft die zwaarder wegen dan de belangen van de betrokkene. Volgens de man had het hof niet onderzocht of daarvan sprake was. De Hoge Raad wijst dat af. Het hof had geoordeeld dat ING een gerechtvaardigd en zwaarwegend belang heeft, mede door haar verplichtingen onder de witwaswetgeving, en dat het belang van de man daar niet tegen opwoog. In dat oordeel ligt besloten dat ING dwingende gerechtvaardigde gronden had aangevoerd. De overige klachten behandelt de Hoge Raad kort, omdat ze geen vragen opwerpen die van belang zijn voor de eenheid of de ontwikkeling van het recht. De Hoge Raad verwerpt het beroep en veroordeelt de ondernemer in de kosten van de cassatieprocedure aan de zijde van ING, begroot op € 905 aan verschotten en € 2.200 aan salaris. Daarover is wettelijke rente verschuldigd als hij die kosten niet binnen veertien dagen betaalt. De registratie van zijn gegevens voor acht jaar blijft daarmee in stand.
Een man verhuurde een pand en bouwde op de eerste verdieping een appartement. De huurder exploiteerde sinds 1994 op de begane grond en in de kelder een café. In 2002 schakelde de verhuurder de Milieudienst in vanwege geluidsoverlast in het appartement. De Milieudienst legde het café een last onder dwangsom op, er werden dwangsommen verbeurd en op 17 mei 2006 moest het café dicht. In een eerdere procedure kreeg de huurder gelijk: de verhuurder was toerekenbaar tekortgeschoten in de huurovereenkomst en moest de schade vergoeden, nader op te maken bij staat. Deze zaak gaat over de hoogte van die schade. De huurder vorderde in de schadestaatprocedure € 831.974,83. De kantonrechter in Den Haag wees die vordering af en het hof Den Haag bekrachtigde dat. De Hoge Raad vernietigde dat arrest in 2022 en verwees de zaak naar het gerechtshof Amsterdam. Dat hof veroordeelde de verhuurder in een eindarrest van 8 juli 2025, na twee tussenarresten, tot betaling van € 131.970,95, € 111.640 en € 5.291,25 aan de huurder, samen € 248.902,20, plus wettelijke rente en proceskosten. De verhuurder ging daarop in cassatie tegen die arresten. Zijn belangrijkste klacht ging over de bewijslast. Het hof had in zijn eerste tussenarrest geoordeeld dat de verhuurder moest bewijzen dat de omzetdaling van het café niet kwam door zijn tekortkoming, maar door een concurrerend café schuin tegenover en doordat het publiek was uitgekeken. De Hoge Raad gaf de verhuurder daarin gelijk: de huurder moet als benadeelde het oorzakelijk verband bewijzen, en wat de verhuurder aanvoerde was slechts een betwisting daarvan. De bewijslast bij de verhuurder leggen was onjuist. Toch slaagde de klacht niet, omdat de verhuurder daar geen belang bij had. Het hof had de verhuurder toegelaten tot het bewijs dat het concurrerende café de oorzaak was, maar hij stond daarvan af omdat dat café bleek pas in 2004 te zijn geopend, niet in 2002. Het hof begreep dat kennelijk en niet onbegrijpelijk als het prijsgeven van dat betoog. Voor de stelling dat het publiek was uitgekeken op het café had de verhuurder zijn betoog volgens het hof onvoldoende onderbouwd, en dat oordeel was in het licht van de stukken niet onbegrijpelijk. Daarom hoefde het hof hem ook niet tot tegenbewijs toe te laten. De overige klachten kunnen volgens de Hoge Raad evenmin tot cassatie leiden, omdat daarvoor geen vragen hoefden te worden beantwoord die van belang zijn voor de eenheid of de ontwikkeling van het recht. De Hoge Raad verwierp het beroep van de verhuurder. De veroordeling door het hof Amsterdam blijft daarmee in stand. De verhuurder moet de kosten van de cassatie betalen: € 2.554 aan verschotten en € 2.200 aan salaris voor de advocaat van de huurder, plus wettelijke rente als hij die kosten niet binnen veertien dagen heeft voldaan.
Een melkveehouder die grond in erfpacht heeft van de Staat hoeft bij het aflopen van een erfpachtperiode geen fosfaatrechten of de waarde daarvan af te dragen, zolang hij de grond onafgebroken blijft gebruiken. Dat heeft de Hoge Raad geoordeeld in een cassatiezaak die de Staat had aangespannen. De zaak draait om fosfaatrechten: productierechten die in 2018 aan melkveehouders zijn toegekend op basis van hun veestapel. De vader van de betrokken erfpachter had al in 1982 landbouwgrond in erfpacht gekregen van de Staat, voor veertig jaar. In 2005 droeg hij het erfpachtrecht over aan zijn zoon. Toen dit erfpachtrecht op 31 oktober 2021 afliep, bleef de erfpachter de grond gewoon gebruiken. Op 1 februari 2023 sloten partijen een nieuwe erfpachtovereenkomst voor veertig jaar, tot 2061. In die nieuwe akte nam de Staat een clausule op: de erfpachter zou de marktwaarde van een deel van zijn fosfaatrechten moeten afstaan, teruggaand tot het einde van de eerste erfpachtperiode in 2021. De erfpachter stemde daar niet mee in. De zaak werd rechtstreeks aan het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden voorgelegd, dat de vordering van de Staat in november 2024 afwees. Volgens het hof kan een aanspraak op fosfaatrechten pas ontstaan als het feitelijk gebruik van de grond ook werkelijk eindigt. Omdat de erfpachter na 2021 onafgebroken was blijven boeren, was er geen moment geweest waarop de grond voor de Staat minder exploitabel was geworden door het ontbreken van fosfaatrechten, en dus was de aanspraak van de Staat nog niet opeisbaar geworden. De Staat stelde in cassatie dat de aanspraak op fosfaatrechten al opeisbaar wordt bij het eindigen van de bepaalde duur van een erfpachtovereenkomst, ongeacht of het gebruik daarna doorgaat. De Hoge Raad verwerpt dit standpunt. Hij verwijst naar eerdere rechtspraak over pacht, waaruit volgt dat de verplichting tot overdracht van fosfaatrechten mede is gebaseerd op de gedachte dat de grond na het einde van de verhouding minder goed exploiteerbaar is zonder die rechten. Dat nadeel voor de eigenaar doet zich pas voor als de gebruiksrelatie daadwerkelijk eindigt, niet al als een bepaalde periode verstrijkt terwijl dezelfde gebruiker de grond blijft bebouwen. Als toevoeging beantwoordt de Hoge Raad ook een vraag die het hof had laten liggen: gelden de fosfaatrechtenregels die voor pacht zijn ontwikkeld ook bij erfpacht? Ja, aldus de Hoge Raad. De rechtvaardiging voor de aanspraak van de grondeigenaar is bij agrarische erfpacht dezelfde als bij pacht: de eigenaar stelde langdurig bedrijfsmiddelen beschikbaar die bijdroegen aan de omvang van de veestapel en daarmee aan de fosfaatrechten. Tenzij partijen bij het vestigen van de erfpacht de productierechten en de gevolgen daarvan al hebben verdisconteerd in de tegenprestatie, geldt ook bij erfpacht dat de erfpachter bij het einde van de verhouding fosfaatrechten moet overdragen, waarbij de erfpachter recht heeft op 50% van de marktwaarde. De Staat moet de proceskosten in cassatie vergoeden: € 375,-- aan verschotten en € 2.200,-- voor salaris, te vermeerderen met de wettelijke rente als niet binnen veertien dagen wordt betaald.
Twee eigenaren van een bedrijfspand met loods voeren al jaren een burenruzie met het vastgoedbedrijf naast hen, in de uitspraak aangeduid als VM. Ze zijn het oneens over de plek van de erfgrens tussen hun percelen en over een hek dat VM plaatste langs een toerit waarover de eigenaren een recht van overpad hebben. Een oud hek tussen de percelen stond volgens het kadaster op de grond van VM, waardoor de eigenaren jarenlang een strook gebruikten die niet van hen bleek te zijn. De rechtbank Noord-Nederland besliste in 2023 dat de eigenaren moesten dulden dat VM het oude hek op haar grond weghaalde en dat zij hun containers van die strook moesten verwijderen. VM moest het hek langs de toerit wel inkorten tot een meter voorbij de schuifdeur van de loods. Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden bekrachtigde dat vonnis op 13 mei 2025. Volgens het hof was de kadastrale grens ook de juridische grens, omdat de vader van de eigenaren in 2002 met de inmeting had ingestemd. Een beroep op verjaring faalde omdat het bezit ontbrak; containers op de strook maakten de eigenaren hooguit houder. Het hek langs de toerit hoefde niet verder weg, omdat vrachtwagens de loods konden bereiken door achteruit de toerit op te rijden als de eigenaren een stellage in hun loods verplaatsten. Het hof veroordeelde de eigenaren in de proceskosten. De eigenaren stelden cassatieberoep in bij de Hoge Raad tegen dat arrest van 13 mei 2025. VM stelde op haar beurt voorwaardelijk incidenteel cassatieberoep in: een eigen beroep dat alleen behandeld hoefde te worden als de klachten van de eigenaren zouden slagen. Beide partijen lieten de zaak door hun advocaten toelichten. Advocaat-generaal S.E. Bartels concludeerde op 3 juli 2026 tot verwerping van het cassatieberoep van de eigenaren. Hun advocaat reageerde daar nog schriftelijk op. De Hoge Raad volgt de advocaat-generaal. De klachten tegen het arrest van het hof kunnen niet tot vernietiging leiden. Een motivering is volgens de Hoge Raad niet nodig, omdat de zaak geen vragen oproept die van belang zijn voor de eenheid of de ontwikkeling van het recht. Omdat het principale beroep faalt, is niet voldaan aan de voorwaarde waaronder VM haar incidentele beroep had ingesteld, en hoeft dat niet te worden behandeld. Daarmee blijft het oordeel van het hof in stand: de kadastrale grens geldt, de betwiste strook hoort bij het perceel van VM en het hek langs de toerit hoeft niet verder te worden ingekort. De Hoge Raad verwerpt het principale cassatieberoep en veroordeelt de eigenaren in de kosten van de cassatieprocedure. Die bedragen aan de kant van VM € 905 aan verschotten en € 2.200 aan salaris, te vermeerderen met de wettelijke rente als de eigenaren niet binnen veertien dagen betalen.