Naar inhoud
Juristi.nl
ECLI:NL:HR:2026:1490Strafrecht

Hoge Raad: verschoningsrecht advocaten onterecht opzijgezet, zaak terug naar rechtbank — HR:2026:1490

verschoningsrecht van advocaten bij inbeslagneming en filtering van digitale gegevens

Eiser / verzoeker

vijf advocaten (klagers, verschoningsgerechtigden)

VS

Verweerder / gedaagde

Openbaar Ministerie

De Hoge Raad vernietigt de beschikking van de rechtbank Overijssel en wijst de zaak terug voor een nieuwe behandeling van de klaagschriften onder de waarborgen van artikel 98 Sv.

  • Rechtbank Overijssel verklaarde het beklag van vijf advocaten over de filtering van hun geheimhouderstukken niet-ontvankelijk onder artikel 98 Sv en beoordeelde het alleen onder de lichtere regeling van artikel 552a Sv
  • Advocaat-generaal concludeerde op 7 juli 2026 al dat dit oordeel onjuist was en adviseerde vernietiging en terugwijzing
  • Hoge Raad: de beslissing van de rechter-commissaris om het OM kennis te laten nemen van de gefilterde data is wel degelijk een beslissing in de zin van artikel 98 lid 3 Sv
  • Klachtmogelijkheid van artikel 98 lid 4 Sv staat open voor zowel inbeslaggenomen bestanden als apart opgevorderde gegevens
  • Hoge Raad gaat voorbij aan een beperking van het cassatieberoep en vernietigt de beschikking volledig; zaak terug naar rechtbank Overijssel voor nieuwe behandeling

Samenvatting

In het grote strafrechtelijke onderzoek Ballycastle waren bij doorzoekingen miljoenen digitale bestanden in beslag genomen van een aantal verdachten. Vijf advocaten, werkzaam in Nederland en België, vreesden dat onder die data ook hun eigen geheimhouderstukken zaten, waarop hun beroepsgeheim (het verschoningsrecht) van toepassing is. Nadat de rechter-commissaris de data had laten filteren en het openbaar ministerie op 1 maart 2024 had toegestaan kennis te nemen van de overgebleven bestanden, dienden zij klaagschriften in tegen die beslissing.

De rechtbank Overijssel verklaarde de vijf advocaten op 6 september 2024 niet-ontvankelijk in hun klaagschrift voor zover dat was gebaseerd op artikel 98 van het Wetboek van Strafvordering, dat speciale bescherming biedt aan verschoningsgerechtigden bij inbeslagneming van hun stukken. Volgens de rechtbank was geen sprake van een beslissing waarbij de rechter-commissaris inbeslagneming van geprivilegieerde stukken had toegestaan, maar juist van filtering met als doel die stukken eruit te halen, zodat de zwaardere procedure van artikel 98 niet zou gelden. Wel verklaarde de rechtbank het klaagschrift gegrond onder de algemenere klachtregeling van artikel 552a, omdat het filterproces gaten had vertoond, en gaf zij de rechter-commissaris opdracht om opnieuw te filteren.

AI-zoekassistent

Beschrijf uw zaak. Wij vinden de juiste advocaat.

In één of twee zinnen matcht onze AI uw situatie direct met gespecialiseerde advocaten, desgewenst in uw regio.

Match uit 19.638 advocatenGratis en vrijblijvendResultaat in seconden

De advocaten gingen in cassatie bij de Hoge Raad. Vooruitlopend op deze beschikking had de advocaat-generaal bij de Hoge Raad op 7 juli 2026 al geconcludeerd dat het cassatiemiddel van de advocaten terecht was voorgesteld, omdat de rechtbank de zaak ten onrechte niet onder de bescherming van artikel 98 had gebracht. Hij adviseerde de beschikking van de rechtbank te vernietigen en de zaak terug te wijzen.

De Hoge Raad volgde dit advies. Hij overwoog dat de beslissing van de rechter-commissaris om het openbaar ministerie kennis te laten nemen van de na filtering overgebleven bestanden, wel degelijk een beslissing is in de zin van artikel 98 lid 3: die beslissing bepaalt immers welke stukken wel en welke niet aan het openbaar ministerie ter beschikking worden gesteld. Tegen zo'n beslissing staat voor de verschoningsgerechtigde de klachtmogelijkheid van artikel 98 lid 4 open, en dat geldt zowel voor de inbeslaggenomen bestanden als voor de apart opgevorderde gegevens. Bij de beoordeling van zo'n klacht mag ook de manier waarop de filtering heeft plaatsgevonden worden meegewogen. Door de klacht toch alleen onder de lichtere regeling van artikel 552a te beoordelen, had de rechtbank een onjuiste rechtsopvatting toegepast.

De Hoge Raad vernietigde daarom de beschikking van de rechtbank. Daarbij ging hij ook voorbij aan een beperking die de advocaten zelf in hun cassatieaktes hadden aangebracht, waarmee zij het deel van de beslissing over de gegrondverklaring op grond van artikel 552a van de cassatie hadden willen uitsluiten. De Hoge Raad oordeelde dat aan die beperking voorbij moest worden gegaan, omdat de rechtbank na terugwijzing anders niet goed opnieuw zou kunnen beslissen over de vraag of nog een nadere selectie van stukken nodig is: de klachtprocedure van artikel 98 moet in zijn geheel opnieuw kunnen worden doorlopen.

Het cassatiemiddel slaagde. De Hoge Raad vernietigde de beschikking van de rechtbank Overijssel volledig en wees de zaak terug naar die rechtbank, zodat de klaagschriften van de advocaten opnieuw worden behandeld en afgedaan, dit keer met toepassing van de waarborgen van artikel 98 van het Wetboek van Strafvordering.

Betrokken advocaten

mr. Th.J. Kelder

klagers

Sjöcrona Van Stigt Advocaten, 'S-GRAVENHAGE

534 uitspraken
mr. L.E.G. van der Hut

klagers

Sjöcrona Van Stigt Advocaten, 'S-GRAVENHAGE

69 uitspraken

Gerelateerde uitspraken

Gegevens

Datum uitspraak

Instantie

Hoge Raad

Rechtsgebied

Strafrecht

Zaaknummer

24/03659

Procedure

Cassatie

Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nl

Op de hoogte blijven

Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.

Adv.Ynvest Fund
6%

vast rendement

  • Vastgoed als zekerheid
  • Kwartaalbetalingen
  • Vanaf €30.000
Meer informatie

Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.

Recente uitspraken

HR:2026:1800
Hoge Raad·
Strafrecht
HR:2026:1857
Hoge Raad·
Strafrecht
HR:2026:1849
Hoge Raad·
Strafrecht
HR:2026:1861
Hoge Raad·
Strafrecht
HR:2026:1864
Hoge Raad·
Strafrecht