Hoge Raad verwerpt cassatie OM over verschoningsrecht notaris in witwasonderzoek — HR:2026:1527
Verschoningsrecht notaris bij inbeslagname in witwasonderzoek
Eiser / verzoeker
Klager (waarnemer van het notarieel protocol) en Openbaar Ministerie
Verweerder / gedaagde
Openbaar Ministerie
De Hoge Raad verklaart het cassatieberoep van de klager niet-ontvankelijk en verwerpt het cassatieberoep van het Openbaar Ministerie, waardoor de beschikking van de rechtbank Amsterdam in stand blijft.
- Cassatieberoep van de klager niet-ontvankelijk wegens niet tijdig indienen van cassatiemiddelen
- Rechtbank had beklag deels gegrond verklaard: geen zeer uitzonderlijke omstandigheden om het verschoningsrecht van oud-notarissen te doorbreken
- Eerste cassatiemiddel van het OM over het ontbreken van uitzonderlijke omstandigheden faalt
- Tweede cassatiemiddel over openbare-registerstukken slaagt inhoudelijk, maar leidt niet tot vernietiging bij gebrek aan belang
- Hoge Raad verwerpt het cassatieberoep van het Openbaar Ministerie, beschikking van de rechtbank Amsterdam blijft in stand
Samenvatting
In een groot witwasonderzoek naar een notaris en zijn medewerker, die worden verdacht van het jarenlang niet melden van verdachte transacties en het faciliteren van witwassen via hun kantoor, werden ook gegevensdragers in beslag genomen waarin de namen van twee andere, niet-verdachte oud-notarissen voorkwamen. Die twee oud-notarissen hadden hun praktijk destijds overgedragen aan een waarnemer, die als klager optrad om hun beroepsgeheim (het verschoningsrecht) te beschermen. Hij diende een klaagschrift in tegen de inbeslagname, omdat volgens hem veel van de stukken vertrouwelijke notariële informatie bevatten die niet aan het Openbaar Ministerie mocht worden vrijgegeven.
De rechtbank Amsterdam boog zich in een beschikking van 17 juni 2025 over dit klaagschrift, nadat de Hoge Raad de zaak eerder al eens had terugverwezen voor nader onderzoek. Na een uitgebreide procedure, waarin een geheimhouder-officier van justitie en een rechter-commissaris de stukken beoordeelden en de klager op het kantoor inzage kreeg in de onderliggende documenten, verklaarde de rechtbank het beklag deels gegrond. Voor een deel van de stukken oordeelde de rechtbank dat het verschoningsrecht van de oud-notarissen van toepassing was, en dat er geen zeer uitzonderlijke omstandigheden waren die een doorbreking van dat verschoningsrecht rechtvaardigden: veel stukken dateerden van (lang) vóór de periode waarop de verdenking zag, en de officier van justitie had niet specifiek onderbouwd wat het directe verband was tussen die stukken en de verdenking. Voor andere stukken, waaronder documenten die ook via openbare registers zoals het Kadaster en de Kamer van Koophandel konden worden opgevraagd, oordeelde de rechtbank dat het beroep op het verschoningsrecht onvoldoende was onderbouwd en verklaarde zij het beklag in zoverre ongegrond.
Zowel de klager als het Openbaar Ministerie ging tegen deze beschikking in cassatie bij de Hoge Raad. De advocaat-generaal bij de Hoge Raad concludeerde op 7 juli 2026 al tot niet-ontvankelijkverklaring van de klager en tot verwerping van het beroep van het Openbaar Ministerie. Het beroep van de klager kon door de Hoge Raad niet inhoudelijk worden behandeld, omdat zijn advocaat niet op tijd een schriftuur met cassatiemiddelen had ingediend; de wet verbindt daaraan het gevolg dat het beroep niet in behandeling wordt genomen.
Het Openbaar Ministerie voerde twee cassatiemiddelen aan. Het eerste hield in dat de rechtbank ten onrechte had geoordeeld dat er geen zeer uitzonderlijke omstandigheden waren om het verschoningsrecht te doorbreken. De Hoge Raad verwerpt dit middel: het oordeel van de rechtbank dat de stukken, mede gezien hun ouderdom en het ontbreken van een specifiek onderbouwd verband met de verdenking, niet konden dienen om de waarheid aan het licht te brengen, getuigt niet van een onjuiste rechtsopvatting en is niet onbegrijpelijk. Het tweede middel klaagde dat de rechtbank ten onrechte ook stukken die via openbare registers konden worden opgevraagd, onder het verschoningsrecht had laten vallen. Dit middel is volgens de Hoge Raad terecht voorgesteld: stukken die gewoon via een openbaar register raadpleegbaar zijn, vallen niet zonder meer onder het verschoningsrecht, tenzij zij deel uitmaken van ander materiaal waarop het verschoningsrecht wel rust, en dat had de rechtbank niet vastgesteld. Toch leidt dit niet tot vernietiging van de beschikking, omdat het Openbaar Ministerie deze stukken sowieso zelf via de openbare registers kan opvragen, zodat het ontbreekt aan belang bij vernietiging op dit punt.
De overige klachten van het Openbaar Ministerie beoordeelde de Hoge Raad zonder nadere motivering, omdat zij niet van belang zijn voor de rechtseenheid of rechtsontwikkeling. De Hoge Raad verklaart het beroep van de klager niet-ontvankelijk en verwerpt het beroep van het Openbaar Ministerie, waardoor de beschikking van de rechtbank Amsterdam in stand blijft: voor het grootste deel van de stukken blijft het verschoningsrecht van de oud-notarissen gerespecteerd, en alleen de stukken waarvan het beroep op het verschoningsrecht onvoldoende was onderbouwd blijven beschikbaar voor het Openbaar Ministerie.
Betrokken advocaten
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:PHR:2025:565, Parket bij de Hoge Raad, 20-05-2025, 25/00419
Parket bij de Hoge Raad · Strafrecht
ECLI:NL:RBOVE:2024:6389, Rechtbank Overijssel, 02-12-2024, 08.996044.19 (P)
Rechtbank Overijssel · Strafrecht
ECLI:NL:GHAMS:2024:251, Gerechtshof Amsterdam, 30-01-2024, K22/230220
Gerechtshof Amsterdam · Strafrecht
ECLI:NL:RBAMS:2023:7248, Rechtbank Amsterdam, 16-11-2023, 13/098682-20
Rechtbank Amsterdam · Strafrecht
Gegevens
Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nlFormele relaties
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.