Hoge Raad: artikel 38 Sr verzet zich niet tegen nieuwe gevangenisstraf na eerder vonnis met tbs en vijf jaar cel — HR:2026:1723
doorwerking artikel 38 lid 3 Sr bij samenloop via artikel 63 Sr
Eiser / verzoeker
advocaat-generaal B.F. Keulen (cassatie in het belang van de wet)
Verweerder / gedaagde
verdachte
De Hoge Raad vernietigt in het belang van de wet het vonnis van de rechtbank Oost-Brabant, omdat het oordeel dat artikel 38 lid 3 Sr via artikel 63 Sr een nieuwe gevangenisstraf uitsluit, juridisch onjuist is.
- Artikel 38 lid 3 Sr, dat de gevangenisstraf naast tbs met voorwaarden beperkt tot vijf jaar, is geen samenloopbepaling in de zin van Titel VI van het Wetboek van Strafrecht en valt buiten het bereik van artikel 63 Sr.
- Bij toepassing van artikel 63 Sr moet de rechter bij een latere berechting van eerdere feiten wel rekening houden met de eerder opgelegde gevangenisstraf, maar is er geen absolute blokkade voor een nieuwe vrijheidsstraf.
- De rechtbank Oost-Brabant paste ten onrechte artikel 38 lid 3 Sr toe als reden om geen gevangenisstraf op te leggen voor belaging, smaadschrift en vernieling.
- De Hoge Raad vernietigt het vonnis in het belang van de wet; de vernietiging heeft geen gevolgen voor de rechtspositie van de verdachte zelf.
- De Hoge Raad sluit aan bij zijn arrest van 15 april 2008 over de maatregel tot plaatsing in een inrichting voor stelselmatige daders, waarin een vergelijkbare redenering werd gevolgd.
Samenvatting
Een man werd in 2022 schuldig bevonden aan belaging, smaadschrift en vernieling door de rechtbank Oost-Brabant. Eerder, op 16 oktober 2024, was hij al veroordeeld tot vijf jaar gevangenisstraf én tbs met voorwaarden voor andere feiten. Omdat die combinatie het wettelijke maximum vormt dat naast tbs met voorwaarden mag worden opgelegd, oordeelde de rechtbank dat er voor de nieuwe veroordeling geen ruimte meer was voor een vrijheidsstraf. De rechtbank legde de man daarom helemaal geen straf op, gebruikmakend van het zogenoemde rechterlijk pardon.
De redenering van de rechtbank was gebaseerd op twee wettelijke bepalingen. Artikel 38 lid 3 van het Wetboek van Strafrecht bepaalt dat bij tbs met voorwaarden tegelijkertijd maximaal vijf jaar gevangenisstraf mag worden opgelegd. Artikel 63 van het Wetboek van Strafrecht regelt dat als iemand wordt veroordeeld voor feiten die al vóór een eerdere veroordeling zijn gepleegd, de samenloopregels gelden alsof alle feiten tegelijk waren berecht. De rechtbank concludeerde dat die combinatie betekende dat voor de nieuw berechte feiten geen gevangenisstraf meer kon worden opgelegd: het maximum was immers al bereikt.
De advocaat-generaal bij de Hoge Raad stelde cassatie in het belang van de wet in. Dit is een bijzondere rechtsfiguur waarbij de Hoge Raad een uitspraak herziet om rechtseenheid te bevorderen, zonder dat dit gevolgen heeft voor de betrokken verdachte. De vraag was of artikel 38 lid 3 Sr ook doorwerkt naar een latere berechting voor eerdere feiten, via de samenloopbepaling van artikel 63 Sr.
De Hoge Raad beantwoordt die vraag ontkennend. Artikel 63 Sr maakt uitsluitend de samenloopbepalingen van de artikelen 55 tot en met 62 van het Wetboek van Strafrecht van toepassing. Artikel 38 lid 3 Sr staat buiten die reeks en wordt daardoor niet automatisch meegetrokken. De rechter die later oordeelt over eerder gepleegde feiten, moet wel rekening houden met de eerder opgelegde vijf jaar gevangenisstraf bij de afweging van wat er cumulatief nog kan worden opgelegd, maar er is geen wettelijke blokkade die een nieuwe gevangenisstraf bij voorbaat uitsluit. De Hoge Raad verwijst daarbij naar een eerdere uitspraak uit 2008 over de maatregel voor stelselmatige daders, waaruit dezelfde lijn volgt.
De Hoge Raad vernietigt het vonnis van de rechtbank Oost-Brabant in het belang van de wet. Omdat het cassatie in het belang van de wet betreft, blijft de feitelijke situatie van de verdachte ongewijzigd.
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Hoge RaadRechtsgebied
StrafrechtZaaknummer
26/02439
Procedure
Cassatie in het belang der wet
Formele relaties
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.