Hoge Raad: belastingrente mag niet vooruitlopen op nog niet geldend tarief — HR:2026:591
Belastingrente navorderingsaanslag Zorgverzekeringswet; legaliteitsbeginsel bij toepassing verhoogd rentepercentage vóór inwerkingtreding
Eiser / verzoeker
Belanghebbende (belastingplichtige)
Verweerder / gedaagde
Staatssecretaris van Financiën / Inspecteur
De Hoge Raad vermindert de belastingrente tot € 124, veroordeelt de Staatssecretaris in cassatiekosten van € 3.503 en stelt de proceskostenvergoeding voor het hoger beroep vast op € 1.401.
- Inspecteur mocht op 26 september 2020 geen belastingrentepercentage van 4% toepassen over de periode vanaf 1 oktober 2020, omdat die verhoging op dat moment nog niet in werking was getreden.
- Het legaliteitsbeginsel (art. 1 EP EVRM en art. 104 Grondwet) verzet zich ertegen dat een bestuursorgaan vooruitloopt op nog niet geldende regelgeving, ook als de inwerkingtreding al bekend is.
- De uitzondering uit HR 2 oktober 2009 (terugwerkende kracht in formele wet) geldt niet voor lagere regelgeving zoals het Besluit belasting- en invorderingsrente.
- Het hof had de verlaging van de proceskostenvergoeding via wegingsfactor 0,5 moeten motiveren; dat nalaten levert een cassatiegrond op.
- Het minimumpercentage van 4% voor belastingrente is niet in strijd met art. 1 EP of het evenredigheidsbeginsel, conform HR 16 januari 2026.
Samenvatting
Een belastingplichtige kreeg van de Belastingdienst een navorderingsaanslag opgelegd voor de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet over 2016. Daarbij bracht de inspecteur ook belastingrente in rekening. Voor de periode 1 oktober tot en met 20 oktober 2020 paste de inspecteur daarbij al een rentepercentage van 4 procent toe, terwijl die verhoging op het moment van de beschikking — gedateerd 26 september 2020 — nog niet in werking was getreden. Tot 1 oktober 2020 gold namelijk tijdelijk een percentage van slechts 0,01 procent.
De belastingplichtige vocht de belastingrentebeschikking aan en voerde aan dat de inspecteur niet op een toekomstige wetswijziging mocht vooruitlopen. Het Gerechtshof 's-Hertogenbosch wees dit betoog van de hand. Het hof redeneerde dat ten tijde van de beschikking al kenbaar was dat het percentage per 1 oktober 2020 weer naar 4 procent zou gaan, en dat de eerdere verlaging slechts tijdelijk was bedoeld. Die omstandigheden rechtvaardigden volgens het hof een uitzondering op het legaliteitsbeginsel.
De Hoge Raad denkt daar anders over. Het hoogste rechtscollege benadrukt dat belastingrente alleen in rekening mag worden gebracht op basis van regelgeving die op dat moment daadwerkelijk in werking is getreden. Dat is een uitvloeisel van het legaliteitsbeginsel, dat is verankerd in zowel artikel 1 van het Eerste Protocol bij het EVRM als artikel 104 van de Grondwet. Op 26 september 2020, de datum van de beschikking, gold voor de relevante periode nog het percentage van 0,01 procent. De inspecteur had daarom geen bevoegdheid om het verhoogde percentage van 4 toe te passen, ook niet voor rente over een tijdvak dat pas ná de inwerkingtreding van de verhoging begon.
De Hoge Raad verwerpt ook het beroep op een eerdere uitzondering die de Hoge Raad zelf in 2009 had aanvaard. Die uitzondering geldt alleen als een wet in formele zin met terugwerkende kracht een rechtsgrondslag biedt voor al genomen besluiten. Hier gaat het echter om een lager besluit zonder terugwerkende kracht — het Besluit belasting- en invorderingsrente — zodat die uitzondering niet van toepassing is.
Naast de belastingrentekwestie speelde in dezelfde procedure nog een geschil over de proceskosten in hoger beroep. Het hof had bij de toekenning van een proceskostenvergoeding een wegingsfactor 0,5 gehanteerd (aanduiding 'licht'), maar had daarvoor geen motivering gegeven. Ook op dit punt gaat de Hoge Raad de bestuursrechter niet mee: wie die afwijkende factor toepast, moet dat besluit uitleggen.
De Hoge Raad doet de zaak zelf af. De belastingrente bij de navorderingsaanslag Zorgverzekeringswet 2016 wordt verder verminderd van € 127 naar € 124, doordat over de periode 1 tot en met 20 oktober 2020 alsnog het percentage van 0,01 wordt gehanteerd. De proceskosten voor het hoger beroep worden vastgesteld op € 1.401 — zonder toepassing van de verlagende wegingsfactor — en de Staatssecretaris van Financiën wordt veroordeeld in de cassatiekosten van € 3.503.
Betrokken advocaten
T.G. van Laarhoven
eiser
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBZWB:2025:8459, Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 01-12-2025, BRE 24/4831
Rechtbank Zeeland-West-Brabant · Bestuursrecht; Belastingrecht
ECLI:NL:RBOBR:2025:4635, Rechtbank Oost-Brabant, 23-07-2025, 24/1697
Rechtbank Oost-Brabant · Bestuursrecht; Belastingrecht
ECLI:NL:RBZWB:2025:3525, Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 05-06-2025, BRE 24/5349
Rechtbank Zeeland-West-Brabant · Bestuursrecht; Belastingrecht
ECLI:NL:RBZWB:2025:2927, Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 14-05-2025, BRE 23/11716
Rechtbank Zeeland-West-Brabant · Bestuursrecht; Belastingrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Hoge RaadRechtsgebied
Bestuursrecht; BelastingrechtZaaknummer
25/02195
Procedure
Cassatie
Formele relaties
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.