Hoge Raad vermindert straf in EncroChat-zaak wegens termijnoverschrijding — HR:2026:650
EncroChat-bewijs in strafzaak; toepasselijkheid artikel 31 Richtlijn 2014/41/EU bij JIT-samenwerking; redelijke termijn cassatie
Eiser / verzoeker
verdachte (geboren 1975)
Verweerder / gedaagde
Openbaar Ministerie
De Hoge Raad vernietigt het arrest van het hof uitsluitend wat betreft de duur van de gevangenisstraf en vermindert deze van zes jaar en negen maanden naar zes jaar en vijf maanden wegens overschrijding van de redelijke termijn in cassatie; het beroep wordt voor het overige verworpen.
- De JIT-uitzondering in artikel 3 Richtlijn 2014/41/EU sluit de notificatieverplichting van artikel 31 uit: EncroChat-data verkregen via een JIT valt buiten het EOB-regime.
- De Hoge Raad stelt zijn prejudiciële beslissing van juni 2023 bij: artikel 31 Richtlijn 2014/41/EU beschermt naast soevereiniteit ook de individuele rechten van personen wiens telecommunicatie wordt onderschept.
- Nederland was als JIT-partner vooraf op de hoogte van de interceptie en had tijdig een rechter-commissarismachtiging verkregen (artikel 126uba/126t Sv); er is geen schending van enige notificatieverplichting.
- De verdachte kon niet op doeltreffende wijze commentaar leveren op het bewijsmateriaal als de rechten van de verdediging niet zijn gewaarborgd, maar die situatie deed zich hier niet voor.
- Wegens overschrijding van de redelijke termijn in cassatie (meer dan zestien maanden, verdachte in voorlopige hechtenis) wordt de gevangenisstraf verminderd van zes jaar en negen maanden naar zes jaar en vijf maanden.
Samenvatting
Een man die is veroordeeld voor het medeplegen van voorbereidingshandelingen voor de invoer van 25.000 kilogram cocaïne en voor gewoontewitwassen van in totaal 6,85 miljoen euro, stapte naar de Hoge Raad in cassatie. Zijn veroordeling door het gerechtshof Den Haag steunde voor een groot deel op berichten van een EncroChat-account dat aan hem werd toegeschreven. Die berichten waren onderschept via een interceptietool die de Franse autoriteiten in 2020 hadden ingezet.
De verdediging deed uitgebreide onderzoeksverzoeken naar aanleiding van een uitspraak van het Europese Hof van Justitie uit april 2024 over EncroChat. De raadsman betoogde dat die uitspraak de deur openzette voor onderzoek naar de rechtmatigheid van de Franse hackoperatie. Concreet vroeg de verdediging om toegang tot Franse en Nederlandse onderzoeksdossiers, ruwe datasets en wilde ze meerdere getuigen horen, waaronder leidinggevenden van Europol en Eurojust.
Het hof Den Haag wees alle verzoeken af. Het redeneerde dat de EncroChat-gegevens door Nederland niet waren verkregen via een Europees Onderzoeksbevel (EOB), maar via een zogeheten Joint Investigation Team (JIT) — een gemeenschappelijk onderzoeksteam van Nederland en Frankrijk. Richtlijn 2014/41/EU, waarop de uitspraak van het Hof van Justitie betrekking heeft, geldt uitdrukkelijk niet voor bewijsgaring in het kader van zo'n JIT. Bovendien stelde het hof vast dat Nederland als JIT-partner uit de aard der zaak wist dat ook communicatie van toestellen in Nederland zou worden onderschept. Nederland had ook vooraf een machtiging van de rechter-commissaris verkregen.
De Hoge Raad gaat in zijn uitspraak uitgebreid in op de verhouding tussen de recente EU-rechtspraak en het eerder door hemzelf uitgestippelde toetsingskader. Daarbij stelt de Hoge Raad zijn eerdere prejudiciële beslissing van juni 2023 op één punt bij: artikel 31 van Richtlijn 2014/41/EU beschermt niet alleen de soevereiniteit van lidstaten, maar ook de individuele rechten van personen wiens communicatie wordt onderschept. Het gaat dan om het recht op eerbiediging van het privéleven. Dit betekent dat als zo'n kennisgevingsverplichting wordt geschonden, de betrokken persoon daardoor in zijn rechten is aangetast — een relevant gezichtspunt bij de vraag of aan die schending een rechtsgevolg moet worden verbonden.
Toch verandert dit niets aan de uitkomst in deze zaak. De Hoge Raad bevestigt het oordeel van het hof dat de JIT-uitzondering opgaat en dat artikel 31 van de richtlijn hier niet van toepassing is. Nederland was als JIT-partner volledig op de hoogte van de interceptie en had daarvoor tijdig instemming verleend via de rechter-commissaris. Van een schending van enige notificatieverplichting was geen sprake. De afwijzing van de onderzoeksverzoeken was dan ook juist.
Wel slaagt een ander cassatiemiddel: de redelijke termijn in de cassatiefase is overschreden. De stukken werden te laat door het hof ingezonden en de Hoge Raad deed uitspraak meer dan zestien maanden na het instellen van het beroep, terwijl de verdachte zich in voorlopige hechtenis bevindt. Als gevolg hiervan wordt de gevangenisstraf verminderd van zes jaar en negen maanden naar zes jaar en vijf maanden.
Betrokken advocaten
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBMNE:2026:92, Rechtbank Midden-Nederland, 14-01-2026, 16/144162-25
Rechtbank Midden-Nederland · Strafrecht
ECLI:NL:GHARL:2025:7951, Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 10-12-2025, 21-001526-21
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · Strafrecht
ECLI:NL:RBROT:2025:14770, Rechtbank Rotterdam, 01-12-2025, 25-009428
Rechtbank Rotterdam · Strafrecht
ECLI:NL:RBZWB:2025:8125, Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 20-11-2025, 02.091169.24
Rechtbank Zeeland-West-Brabant · Strafrecht
Gegevens
Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nlFormele relaties
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.