Hoge Raad: capaciteitsgebrek gemachtigde rechtvaardigt langere redelijke termijn — HR:2026:735
Immateriële schadevergoeding wegens overschrijding redelijke termijn in WOZ-procedure; verlenging redelijke termijn door procesgedrag gemachtigde
Eiser / verzoeker
Belastingplichtige (belanghebbende)
Verweerder / gedaagde
Dagelijks Bestuur van de Belastingsamenwerking Gemeenten en Hoogheemraadschap Utrecht (BGHU) en de Staat (Minister van Justitie en Veiligheid)
De Hoge Raad verklaart het cassatieberoep van het Dagelijks Bestuur gegrond, vernietigt de uitspraak van het hof gedeeltelijk en stelt het door de heffingsambtenaar te vergoeden bedrag aan immateriële schade vast op nihil; de Staat betaalt € 1.269.
- Capaciteitsgebrek bij een gemachtigde dat aantoonbaar vertraging heeft veroorzaakt in een individuele procedure, is een bijzondere omstandigheid die verlenging van de redelijke termijn rechtvaardigt zonder nadere belangenafweging.
- Een generieke verlenging van de redelijke termijn in alle zaken van een gemachtigde is niet toegestaan; het gedrag moet daadwerkelijk invloed hebben gehad op de behandelduur van de betreffende zaak.
- Het hof stelde ten onrechte de eis dat vertraging uitsluitend aan de gemachtigde te wijten moet zijn, en verlangde ten onrechte een nadere afweging alvorens de redelijke termijn te verlengen.
- Omdat de Staat geen cassatie instelde en € 1.269 moet betalen — meer dan de totale vergoeding van € 500 bij één maand overschrijding — wordt het aandeel van de heffingsambtenaar op nihil gesteld.
- De cassatieberoepen van de belastingplichtige (zowel principaal als incidenteel) zijn zonder nadere motivering niet-ontvankelijk verklaard op grond van artikel 80a Wet RO.
Samenvatting
Een belastingplichtige in Utrecht procedeerde jarenlang over WOZ-beschikkingen en gemeentelijke heffingen voor het jaar 2021. Zijn bezwaar was door de heffingsambtenaar niet-ontvankelijk verklaard wegens overschrijding van de bezwaartermijn. In de beroepsprocedure die volgde, stond uiteindelijk niet meer de WOZ-waarde centraal, maar de vraag of de belastingplichtige recht had op een vergoeding voor immateriële schade omdat de rechter te lang over zijn zaak had gedaan.
De gemachtigde van de belastingplichtige voert een uitzonderlijk groot aantal belastingprocedures, werkt zonder personeel en is daardoor beperkt beschikbaar voor zittingen. De Rechtbank Midden-Nederland oordeelde dat dit leidde tot vertraging en verlengde de zogeheten 'redelijke termijn' — de norm van twee jaar waarbinnen een zaak moet zijn afgehandeld — met een jaar tot drie jaar. Met die redenering was de termijn slechts met één maand overschreden, wat resulteerde in een schadevergoeding van € 500.
Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden dacht daar anders over. Het hof oordeelde dat een verlenging van de redelijke termijn alleen mogelijk is op basis van feiten en omstandigheden in de specifieke zaak, en dat de rechtbank bovendien onvoldoende had uitgelegd waarom de vertraging volledig aan de gemachtigde moest worden toegerekend. Bovendien had de rechtbank volgens het hof beter regie moeten voeren over de zaaksstroom. Het hof stelde de redelijke termijn op twee jaar en rekende een overschrijding van dertien maanden, wat leidde tot een schadevergoeding van € 1.500.
Zowel de belastingplichtige als het Dagelijks Bestuur van de Belastingsamenwerking Gemeenten en Hoogheemraadschap Utrecht (BGHU) stapten naar de Hoge Raad. De belastingplichtige wilde een hogere vergoeding, het BGHU wilde juist de lagere vergoeding die de rechtbank had vastgesteld.
De Hoge Raad stelt in dit arrest een aantal belangrijke regels vast over wanneer de redelijke termijn mag worden verlengd vanwege het procesgedrag van een gemachtigde. De kern: als een gemachtigde door capaciteitsgebrek onvoldoende beschikbaar is voor zittingen en dit aantoonbaar heeft geleid tot vertraging in de specifieke zaak, is er sprake van een bijzondere omstandigheid die verlenging van de redelijke termijn rechtvaardigt. Een afweging van belangen of bewijs dat de vertraging uitsluitend aan de gemachtigde te wijten is, is daarvoor niet nodig. Dat het hof die strengere eis stelde, was onjuist.
Tegelijk verwerpt de Hoge Raad het standpunt van het BGHU dat een generieke verlenging in alle zaken van een gemachtigde mogelijk is, zonder dat het gedrag in de specifieke zaak tot vertraging heeft geleid. De beoordeling blijft individueel: het gedrag van een gemachtigde in andere zaken kan alleen meewegen als het ook daadwerkelijk van invloed is geweest op de duur van de betreffende procedure.
De Hoge Raad verklaart de cassatieberoepen van de belastingplichtige niet-ontvankelijk. Het beroep van het BGHU slaagt gedeeltelijk: de uitspraak van het hof wordt vernietigd voor zover de heffingsambtenaar was veroordeeld tot het betalen van immateriële schadevergoeding. Omdat de Staat — die eveneens een deel van de schadevergoeding moest betalen — geen cassatie heeft ingesteld en dus de door het hof opgelegde vergoeding van € 1.269 in stand blijft, en dit bedrag al hoger is dan de totale schadevergoeding van € 500 die bij een overschrijding van één maand hoort, wordt het aandeel van de heffingsambtenaar op nihil gesteld.
Betrokken advocaten
D.A.N. Bartels
eiser
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBZWB:2026:229, Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 21-01-2026, BRE 24/6774
Rechtbank Zeeland-West-Brabant · Bestuursrecht; Belastingrecht
ECLI:NL:RBZWB:2026:231, Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 21-01-2026, BRE 24/3592
Rechtbank Zeeland-West-Brabant · Bestuursrecht; Belastingrecht
ECLI:NL:RBZWB:2026:230, Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 21-01-2026, BRE 24/2024 t/m 24/2028
Rechtbank Zeeland-West-Brabant · Bestuursrecht; Belastingrecht
ECLI:NL:RBZWB:2026:228, Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 21-01-2026, BRE 25/1930
Rechtbank Zeeland-West-Brabant · Bestuursrecht; Belastingrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Hoge RaadRechtsgebied
Bestuursrecht; BelastingrechtZaaknummer
25/02550
Procedure
Cassatie
Formele relaties
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.