Hoge Raad vernietigt hofbeschikking omdat proces-verbaal niet op tijd beschikbaar was — HR:2026:805
conservatoir beslag / processuele eis proces-verbaal meervoudige kamer
Eiser / verzoeker
V-Wave Shipping S.A.
Verweerder / gedaagde
Haven Klup B.V. c.s. (Haven Klup B.V., Three Seas Services B.V., Nepa Shipping B.V., Med Asia Shipping B.V., Nepa Beheer B.V., Nepa Holding B.V. en anderen)
De Hoge Raad vernietigt de beschikking van het gerechtshof Den Haag en verwijst de zaak naar het gerechtshof Amsterdam voor een nieuwe behandeling.
- Een proces-verbaal van een mondelinge behandeling voor een raadsheer-commissaris in een meervoudig te beslissen zaak moet vóór de uitspraak worden opgemaakt en ter beschikking worden gesteld van de meervoudige kamer.
- Het hof stuurde het proces-verbaal pas op 10 maart 2025, ruim twee weken na de uitspraak van 25 februari 2025, aan partijen toe.
- Omdat het vastgestelde proces-verbaal niet tijdig beschikbaar was, is onvoldoende gewaarborgd dat het besprokene ter zitting bij de beslissing is meegewogen.
- De Hoge Raad vernietigt de beschikking van het gerechtshof Den Haag en verwijst de zaak naar het gerechtshof Amsterdam.
Samenvatting
V-Wave Shipping wilde beslag leggen op goederen van een reeks Nederlandse bedrijven en een persoon, die allemaal verbonden zijn aan de Amsterdamse scheepvaartsector. De voorzieningenrechter in Rotterdam verleende het verlof, maar begrote de vordering uiteindelijk op slechts € 130.000, terwijl V-Wave aanvankelijk aanspraak maakte op ruim € 1,5 miljoen. V-Wave ging daarop in hoger beroep bij het gerechtshof Den Haag, uitsluitend om de begroting aan te vechten.
Bij het hof vond op 31 januari 2025 een mondelinge behandeling plaats. Die zitting werd gehouden voor een raadsheer-commissaris, terwijl de zaak uiteindelijk door een meervoudige kamer zou worden beslist. Vijf dagen vóór de uitspraak vroeg de advocaat van V-Wave om een proces-verbaal van die zitting. Het hof liet weten dat er op 25 februari uitspraak zou worden gedaan en dat het proces-verbaal daarna zou worden nagezonden.
Het hof bekrachtigde op 25 februari 2025 de beschikking van de rechtbank. Het proces-verbaal stuurde het hof echter pas op 10 maart 2025 toe, dus ruim twee weken na de uitspraak. Uit een e-mail van het hof van 27 juni 2025 bleek bovendien dat de meervoudige kamer ten tijde van de uitspraak alleen beschikte over vooraf ingediende stukken, spreekaantekeningen en een intern concept-aantekening van de griffier, maar niet over een vastgesteld en ondertekend proces-verbaal.
V-Wave stelde cassatie in bij de Hoge Raad. De klacht was helder: het hof had het proces-verbaal niet vóór de uitspraak opgemaakt en beschikbaar gesteld aan de rechters die de zaak beslisten, en het had het stuk ook niet vóór de uitspraak aan partijen gestuurd.
De Hoge Raad stelt voorop dat wanneer een mondelinge behandeling plaatsvindt voor een rechter-commissaris of raadsheer-commissaris in een zaak die meervoudig wordt beslist, een proces-verbaal verplicht is. Dat proces-verbaal moet vóór de uitspraak aan partijen worden toegezonden én ter beschikking worden gesteld van de meervoudige kamer. Alleen zo is gewaarborgd dat wat er op de zitting is besproken daadwerkelijk wordt meegewogen bij de beslissing. De Hoge Raad verwijst daarvoor naar een eerdere uitspraak uit 2017 waarin dezelfde regel al was neergelegd.
Het hof had aan geen van beide eisen voldaan. Het middel slaagt daarom. Omdat de verweerders de procedure niet hebben uitgelokt of verdedigd, legt de Hoge Raad de kosten van de cassatieprocedure nog niet definitief vast; die beslissing wordt overgelaten aan de rechter waarnaar de zaak wordt verwezen.
De Hoge Raad vernietigt de beschikking van het gerechtshof Den Haag en verwijst de zaak naar het gerechtshof Amsterdam voor een nieuwe behandeling en beslissing. De cassatiekosten aan de zijde van V-Wave worden voorlopig begroot op € 905 aan verschotten en € 2.200 voor salaris.
Betrokken advocaten
Gerelateerde uitspraken
Hoge Raad verwerpt cassatie Airgas in scheepsbrandzaak met gevaarlijke ethyleen
Hoge Raad · Civiel Recht; Internationaal Privaatrecht
Hoge Raad: schadeclaim wegens scheepsbeslag hoeft niet bij Marokkaanse beslagrechter
Hoge Raad · Civiel Recht; Internationaal Privaatrecht
ECLI:NL:HR:2025:1320, Hoge Raad, 19-09-2025, 24/03733
Hoge Raad · Civiel Recht; Verbintenissenrecht
ECLI:NL:HR:2024:1664, Hoge Raad, 15-11-2024, 23/04445
Hoge Raad · Civiel Recht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Hoge RaadRechtsgebied
Civiel Recht; Burgerlijk ProcesrechtZaaknummer
25/01956
Procedure
Cassatie
Formele relaties
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Moet een moederbedrijf dat maar een deel van de kartelperiode bij de kartelonderneming hoorde, toch opdraaien voor de schade over de hele periode? Die vraag legt de Hoge Raad voor aan het Hof van Justitie van de Europese Unie. Aanleiding is het spanstaalkartel, waarin staalproducenten van 1984 tot 2002 prijzen, volumes en klanten onderling verdeelden. Spanstaal is gekrulde staaldraad die in beton wordt verwerkt, onder meer in spoorbielzen. De Europese Commissie stelde de inbreuk in 2010 bij onherroepelijk besluit vast. De Duitse spoorwegmaatschappij Deutsche Bahn en een aantal dochterondernemingen eisten schadevergoeding van de karteldeelnemers, waaronder Nedri Spanstaal, ArcelorMittal, DWK Drahtwerk Köln en hun moederbedrijven. Deutsche Bahn kocht spanstaal voor spoorbielzen en andere bouwwerken bij het Duitse spoorwegennet, deels via leveranciers die hun vorderingen aan haar hebben overgedragen. De rechtbank Limburg wees de vorderingen af wegens verjaring. Het gerechtshof 's-Hertogenbosch oordeelde anders: in een eindarrest van 30 januari 2024 verklaarde het de karteldeelnemers hoofdelijk aansprakelijk en verwees het de zaak naar de schadestaatprocedure, waarin de hoogte van de schade nog moet worden vastgesteld. Daartegen zijn drie cassatieberoepen ingesteld, met incidenteel beroep van Deutsche Bahn. Voor het eerdere verloop wijst de Hoge Raad ook op de tussenarresten van het hof van 28 januari 2020 en 27 juli 2021. De karteldeelnemers voerden onder meer aan dat het hof op ontoelaatbare wijze van koers was veranderd. In het tussenarrest van 27 juli 2021 had het hof gevraagd om concrete transactiegegevens en leek het de schade zelf te willen begroten. In het eindarrest oordeelde het hof dat naar Duits recht voor aansprakelijkheid volstaat dat de eiser producten kocht die onder de inbreuk vallen. Volgens de Hoge Raad had het hof in het tussenarrest niet zonder voorbehoud beslist dat individuele transacties al in de hoofdprocedure moesten worden aangetoond. Het partijdebat over het Duitse recht en de verwijzing naar de schadestaatprocedure was op de zitting aan de orde geweest, dus van een verrassingsbeslissing was geen sprake. Ook de klacht dat het hof de zaak niet mocht verwijzen, strandt: de uitleg van het Duitse recht kan in cassatie niet worden getoetst, en op basis daarvan stond de grondslag van aansprakelijkheid vast en was de mogelijkheid van schade aannemelijk. Het dictum moet zo worden gelezen dat de leverancier Norddeutsche Logistik und Baustoff mede onder 'Durtrack' valt. De kern van de uitspraak is de aansprakelijkheid van de moederbedrijven. Het kartelbesluit noemt per onderneming de periode waarin elk concernonderdeel meedeed. Hit Groep, de moeder van Nedri, hoorde bijvoorbeeld van 1998 tot begin 2002 bij de kartelonderneming, terwijl het kartel in 1984 begon. ArcelorMittal SA zat er pas vanaf 1999, voor een deel van de onderneming zelfs pas vanaf 2002. De moederbedrijven stellen dat zij alleen hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de periode waarin zij tot de onderneming behoorden. Uit eerdere arresten van het Europese Hof (Skanska en Sumal) zou ook het tegendeel kunnen volgen: dat iedere entiteit die ooit deel uitmaakte van de onderneming, voor alle schade veroorzaakt door die onderneming opdraait. De Hoge Raad vindt het antwoord niet zo duidelijk dat het zelf kan beslissen. De Hoge Raad is daarom voornemens aan het Hof van Justitie te vragen of het Unierecht, in het bijzonder het begrip 'onderneming' in artikel 101 VWEU, meebrengt dat de hoofdelijke aansprakelijkheid van zo'n entiteit zich uitstrekt tot de gehele inbreukperiode, of dat die aansprakelijkheid op enigerlei wijze beperkt is. Voor DWK en Saarstahl is die vraag niet relevant: zij hebben exact dezelfde periode aan het kartel deelgenomen, zodat hun klacht bij gebrek aan belang niet slaagt. De incidentele klacht van Deutsche Bahn, dat de schadestaatrechter moet uitgaan van één enkele kartelschadevordering in plaats van een vordering per transactie, leidt eveneens niet tot cassatie. Het hof heeft nog niet bindend bepaald hoe de schade in de schadestaatprocedure wordt begroot. Die begroting moet wel plaatsvinden met inachtneming van het Europese doeltreffendheidsbeginsel, dat voorkomt dat nationale regels een schadeclaim praktisch onmogelijk of uiterst moeilijk maken. De Hoge Raad heeft nog niet definitief beslist. Hij verwijst de zaken naar de rolzitting van 18 december 2026, zodat partijen zich kunnen uitlaten over het voornemen om de prejudiciële vraag te stellen en over de geformuleerde vraag. De overige klachten in de principale beroepen verwerpt hij zonder nadere motivering.
De Stichting Polishouders Conservatrix wilde in een cassatieprocedure bij de Hoge Raad worden toegelaten als belanghebbende partij. Die cassatieprocedure gaat over een poging van Conservatrix Groep om een rechterlijke beschikking uit 2017 te herroepen. In die beschikking werd een overdrachtsplan goedgekeurd waarbij alle aandelen in de verzekeraar Conservatrix voor één euro overgingen op Trier Holding. Conservatrix Groep stelt dat De Nederlandsche Bank destijds bedrog heeft gepleegd. De rechtbank Amsterdam oordeelde eerder, in februari 2026, dat er inderdaad sprake was van bedrog door DNB, maar dat de aard van de beschikking zich toch verzet tegen herroeping. Conservatrix Groep werd daarom niet-ontvankelijk verklaard. DNB ging daartegen in cassatie. De Stichting Polishouders Conservatrix, opgericht in 2022 om de belangen van polishouders te behartigen, verzocht de Hoge Raad haar in deze cassatieprocedure toe te laten als belanghebbende. Wie niet in een eerdere instantie heeft meegedaan, mag in cassatie in beginsel niet alsnog meedoen. Een uitzondering geldt als iemand buiten zijn schuld ontbrak in de vorige procedure, bijvoorbeeld doordat hij niet was opgeroepen. De Hoge Raad oordeelt echter dat de Stichting die uitzondering niet toekomt. Als belanghebbende bij een herroepingsprocedure kan alleen worden aangemerkt wie al partij of belanghebbende was in de oorspronkelijke procedure die leidde tot de te herroepen beschikking. De beschikking waarvan herroeping wordt gevraagd dateert van 15 mei 2017. De Stichting bestond toen niet: zij werd pas op 13 maart 2022 opgericht. Al om die reden kan zij geen belanghebbende zijn in de herroepingsprocedure bij de rechtbank, en daarmee ook niet in de cassatieprocedure. De Hoge Raad wijst het verzoek van de Stichting af en veroordeelt haar in de proceskosten: € 800 voor salaris aan de kant van DNB en € 800 aan de kant van Conservatrix Groep. De hoofdzaak, het cassatieberoep van DNB, wordt voortgezet en verwezen naar 23 oktober 2026 voor het bepalen van de datum voor schriftelijke toelichtingen.
Een investeerder probeerde via een cassatieprocedure bij de Hoge Raad een eerder arrest van het gerechtshof Den Haag aan te vechten. Die zaak draaide om een geschil met Stichting WaardeVastgoed Holland V., de commanditaire vennootschap WaardeVastgoed Holland V C.V. en Orabel B.V. De rechtbank Den Haag had de zaak in 2023 in twee vonnissen behandeld. Daarna tekende de investeerder hoger beroep aan bij het gerechtshof Den Haag, dat op 1 april 2025 arrest wees. Omdat de investeerder het ook met dat arrest niet eens was, diende hij een cassatieberoep in bij de Hoge Raad. Alleen de stichting liet zich daarin verweren; de C.V. en Orabel verschenen niet in deze procedure. De Hoge Raad beoordeelde de klachten die de investeerder tegen het arrest van het hof indiende. Dat deed de Raad op een beperkte manier: wanneer de klachten geen vragen opwerpen die van belang zijn voor de eenheid of de ontwikkeling van het recht, hoeft de Hoge Raad zijn oordeel niet toe te lichten. Dat is hier het geval. De Hoge Raad stelde vast dat de klachten hoe dan ook niet tot vernietiging van het arrest kunnen leiden, maar werkte dat inhoudelijk niet verder uit. De Hoge Raad verwierp het cassatieberoep en veroordeelde de investeerder in de proceskosten. Die kosten worden aan de kant van de stichting begroot op € 905,-- aan verschotten en € 2.200,-- voor salaris, te vermeerderen met wettelijke rente als niet binnen veertien dagen wordt betaald.