Stichting Polishouders Conservatrix niet-ontvankelijk in cassatie over herroepingszaak — PHR:2026:734
toelating als belanghebbende in cassatie bij herroepingsprocedure
Eiser / verzoeker
De Nederlandsche Bank N.V.
Verweerder / gedaagde
Conservatrix Groep S.A.R.L.
De procureur-generaal concludeert dat de Stichting Polishouders Conservatrix niet-ontvankelijk moet worden verklaard in haar verzoek om als belanghebbende tot het cassatiegeding te worden toegelaten.
- In cassatie kunnen bij beschikkingen alleen degenen meedoen die in een eerdere instantie zijn verschenen (art. 426 lid 1 Rv); de uitzondering geldt voor wie buiten eigen schuld niet is opgeroepen.
- In een herroepingsprocedure zijn als belanghebbende uitsluitend aan te merken degenen die in de oorspronkelijke procedure zijn verschenen of opgeroepen, dan wel door bedrog niet zijn verschenen of opgeroepen.
- De Stichting Polishouders Conservatrix valt buiten die kring: zij heeft nooit aan de oorspronkelijke procedure deelgenomen en bestond in 2017 nog niet.
- De procureur-generaal concludeert dat de stichting niet-ontvankelijk moet worden verklaard in haar verzoek om als belanghebbende te worden toegelaten.
Samenvatting
De Stichting Polishouders Conservatrix wilde deelnemen aan een cassatieprocedure bij de Hoge Raad over een herroepingszaak rondom de noodmaatregel die in 2017 werd getroffen bij verzekeraar Conservatrix. De procureur-generaal bij de Hoge Raad adviseert de stichting niet toe te laten.
De achtergrond van de zaak gaat terug naar 2017. De Nederlandsche Bank (DNB) had destijds ingegrepen bij Conservatrix, een levensverzekeraar, en de rechtbank had op verzoek van DNB een overdrachtsplan goedgekeurd waarbij alle aandelen in Conservatrix werden overgedragen aan een derde. In 2020 ging Conservatrix alsnog failliet. De voormalige aandeelhouder Conservatrix Groep verzocht in 2025 de rechtbank deze beschikking uit 2017 te herroepen, omdat DNB een herverzekering buiten de oorspronkelijke procedure zou hebben gehouden. De rechtbank Amsterdam stelde in februari 2026 weliswaar vast dat er sprake was van bedrog in het geding, maar verklaarde Conservatrix Groep toch niet-ontvankelijk omdat de aard van de beschikking zich tegen herroeping verzet. DNB stelde vervolgens cassatieberoep in.
De Stichting Polishouders Conservatrix, opgericht in 2022 om de belangen van voormalige polishouders te behartigen, diende in mei 2026 een verzoek in om als belanghebbende te worden toegelaten in dit cassatiegeding. De stichting stelde dat zij niet op de hoogte was van de herroepingsprocedure.
De procureur-generaal zet uiteen waarom dit verzoek moet stranden. In cassatie kunnen bij beschikkingen alleen mensen of organisaties meedoen die in een eerdere instantie al zijn verschenen. Op die hoofdregel bestaat een uitzondering: wie buiten zijn schuld niet is opgeroepen, mag alsnog in cassatie opkomen. Die uitzondering gaat hier echter niet op.
Bij het buitengewone rechtsmiddel van herroeping, dat openstaat als een eerdere uitspraak berust op bedrog, valse stukken of het achterhouden van stukken, geldt een beperkte kring van belanghebbenden. Dat zijn alleen degenen die in de oorspronkelijke procedure zijn verschenen of opgeroepen, of die juist door het bedrog in die procedure niet zijn verschenen of opgeroepen. De Stichting valt in geen van deze categorieën. Ze heeft nooit aan de oorspronkelijke procedure deelgenomen en is ook niet door bedrog buiten de deur gehouden. Sterker nog: de stichting bestond in 2017, toen de beschikking werd gewezen, nog niet eens.
De procureur-generaal benadrukt ook de principiële redenering achter deze beperking. Wie niet aan de oorspronkelijke procedure heeft deelgenomen, is ook niet geconfronteerd met het beweerde bedrog of de achterhouden stukken in dat geding. Er is voor zo iemand dan ook geen reden om via herroeping alsnog redres te zoeken. Procedures moeten bovendien een keer eindigen.
De conclusie van de procureur-generaal strekt ertoe dat de Stichting Polishouders Conservatrix niet-ontvankelijk moet worden verklaard in haar verzoek om als belanghebbende tot het cassatiegeding te worden toegelaten.
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Parket bij de Hoge RaadRechtsgebied
Civiel Recht; InsolventierechtZaaknummer
26/00562
Formele relaties
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Twee bedrijven werden failliet verklaard nadat het hof hen had veroordeeld tot betaling van een groot bedrag. Moeten ze dan toch een cassatieberoep tegen die veroordeling aan de curator overlaten? Dat is de vraag in een incident voor de Hoge Raad, waarover de advocaat-generaal een conclusie heeft genomen. Het geschil draait om Monitor Management B.V. en Smartvital B.V. Zij vorderen geld terug van hun (indirecte) bestuurders: Brampton Management B.V., Visionlead Management B.V. en twee personen die onder de handelsnaam [A] en [B] werken. Volgens Monitor en Smartvital hebben die bestuurders zonder toereikende grond betalingen ontvangen, waaronder bezoldiging en vergoedingen. De bestuurders stellen daartegenover dat zij recht hebben op een redelijk loon voor hun bestuurs- en operationele werkzaamheden. Daartoe hebben zij eigen vorderingen ingesteld, deels voorwaardelijk. De rechtbank wees de vorderingen over en weer gedeeltelijk toe en gedeeltelijk af in een vonnis van 28 augustus 2024. Beide kanten gingen in hoger beroep. Bij arrest van 31 maart 2026 vernietigde het gerechtshof 's-Hertogenbosch dat vonnis. Het hof veroordeelde de bestuurders hoofdelijk tot betaling van € 427.395,07 aan Monitor en € 244.505,13 aan Smartvital. Op 21 mei 2026 gingen Brampton en Visionlead failliet, met één curator voor beide faillissementen. Op 30 juni 2026 stelden alle vier de bestuurders cassatieberoep in. De curator deed dat niet. Monitor en Smartvital vragen de Hoge Raad nu om Brampton en Visionlead niet-ontvankelijk te verklaren. Hun redenering: na een faillissement kan alleen de curator nog in cassatie gaan. Ze wijzen daarvoor op arresten van de Hoge Raad uit 1914 en 2020. De advocaat-generaal ziet dat anders. De Faillissementswet regelt volgens hem niet wat er gebeurt als het faillissement valt na de einduitspraak, maar voordat een rechtsmiddel is ingesteld. De arresten van 1914 en 2020 gaan over het starten van een nieuwe procedure tijdens het faillissement, niet over het instellen van hoger beroep of cassatie. In het arrest van 2020 staat bovendien dat een gefailleerde zijn procesbevoegdheid behoudt. Ook uit een arrest van de Hoge Raad uit 1983 leidt hij af dat een gefailleerde zelf in hoger beroep kan gaan. De wederpartij krijgt dan alleen de bevoegdheden die de wet haar geeft, zoals het in het geding roepen van de curator. De advocaat-generaal noemt ook drie arresten die suggereren dat alleen de curator een rechtsmiddel kan instellen, maar daarin was die vraag niet aan de orde. Ook de literatuur en lagere rechtspraak zijn verdeeld. Volgens hem is het stelsel waarin de gefailleerde zelf een rechtsmiddel kan aanwenden het meest passend. Zo wordt voorkomen dat een uitspraak onherroepelijk wordt omdat de curator te laat of niet handelt, en dat is ook in het belang van de boedel en de schuldeisers. Een gefailleerde die het rechtsmiddel instelt, kan de boedel bovendien niet benadelen, omdat de procedure daarna meteen wordt geschorst. Bij een zaak met meerdere vorderingen moet volgens hem per vordering worden bekeken welke bepaling van de Faillissementswet geldt. Op de geldvorderingen van Monitor en Smartvital tegen de gefailleerden is artikel 29 van toepassing, op de vorderingen van de gefailleerden in reconventie artikel 27. In beide gevallen zijn Brampton en Visionlead volgens hem ontvankelijk. Het verweer dat Monitor en Smartvital geen belang hebben, omdat de zaak toch al voor de twee niet-failliete bestuurders moet worden uitgeprocedeerd, hoeft daardoor niet meer besproken te worden. De advocaat-generaal concludeert dat de incidentele vordering wordt afgewezen. Daarnaast moet de Hoge Raad volgens hem vaststellen dat het geding in conventie tussen Monitor en Smartvital enerzijds en Brampton en Visionlead anderzijds sinds 30 juni 2026 van rechtswege is geschorst. De cassatieprocedure gaat verder voor de twee bestuurders die niet failliet zijn.
Een IT-consultant kocht in oktober 2023 samen met zijn toenmalige echtgenote een nog te bouwen nieuwbouwhuis. De Rabobank financierde de grond en zette € 391.348 als bouwbudget op een bouwrekening. Vier dagen later werd hij via LinkedIn benaderd door een zogenaamde klantenservice die hem liet investeren door producten te reviewen. Eerst leek dat winst op te leveren, maar hij moest steeds opnieuw inleggen. Toen zijn eigen geld op was, gebruikte hij uit angst zijn eerdere inleg kwijt te raken het geld van de bouwrekening. In januari 2024 deed hij aangifte van crypto-oplichting. Het huis werd in november 2024 verkocht, met een restschuld aan de Rabobank van € 412.358. Daarnaast had hij € 33.239 aan onbetaalde belastingaanslagen, samen € 445.597. Hij werkt sinds september 2024 in loondienst, scheidde in juni 2025 en woont nu bij zijn ouders. Een minnelijke schuldregeling mislukte onder meer omdat de Rabobank niet reageerde en de Belastingdienst niet meewerkte. In november 2025 vroeg hij de rechtbank Oost-Brabant om toelating tot de wettelijke schuldsaneringsregeling. De rechtbank wees dat in april 2026 af, en het gerechtshof 's-Hertogenbosch bekrachtigde dat oordeel op 4 juni 2026. Het hof vond dat de man niet te goeder trouw was bij het ontstaan van zijn schulden: hij had volgens het hof uit winstbejag speculatief op de cryptomarkt gehandeld en de risico's moeten zien. Ook was volgens het hof niet aannemelijk dat hij zich aan de regels van de schuldsanering zou houden, omdat hij zijn ouders een buitensporig kostgeld van bijna € 1.850 per maand betaalde en dat wilde voortzetten. Een beroep op de hardheidsclausule, die mensen die niet te goeder trouw waren toch kan toelaten als ze de oorzaak van hun schulden onder controle hebben, wees het hof af omdat het ging om eigen riskante keuzes. Tegen het oordeel over de goede trouw kwam de man in cassatie niet op, maar wel tegen de rest. Advocaat-generaal R.H. de Bock, die de Hoge Raad adviseert, vindt dat hij op beide punten gelijk heeft. Het hof ging uit van een kostgeld van € 1.850, terwijl uit een akte die op de zitting was overgelegd bleek dat het kostgeld sinds maart 2026 € 1.300 was, omdat zijn leefgeld was verlaagd. Het hof liet ook in het midden of het kostgeld met goedkeuring van de gemeentelijke schuldhulpverlener en volgens de Nibud-normen was vastgesteld, terwijl de man daar een verklaring van de schuldhulpverlener over had overgelegd. Als dat klopt, valt hem moeilijk te verwijten dat hij te veel betaalde. Over de hardheidsclausule zegt de advocaat-generaal dat het hof een te strenge maatstaf hanteerde. Dat schulden voor eigen rekening en risico komen, sluit toepassing van die clausule niet uit; de regeling is er juist om een gebrek aan goede trouw te herstellen als er een wending ten goede is. Het hof wees het beroep af op dezelfde grond als waarop het de goede trouw ontkende, en miskende zo de bedoeling van de wet. De advocaat-generaal ziet ook niet in waarom iemand die slachtoffer werd van fraude en uit paniek verkeerde beslissingen nam, bij voorbaat zou zijn uitgesloten. Het hof had bovendien moeten ingaan op wat de man had aangevoerd: zijn scheiding, geen nieuwe schulden, een vaste baan, leven van het vrij te laten bedrag en het reserveren van de rest voor schuldeisers, bevestigd door zijn schuldhulpverleners. De advocaat-generaal concludeert dat de Hoge Raad het arrest van het hof van 4 juni 2026 moet vernietigen en de zaak moet verwijzen naar een ander hof. De Hoge Raad moet nog beslissen.
De curatoren van het failliete CARe Schadeservice B.V. wilden via de rechter toestemming krijgen om namens 118 individuele schuldeisers een schadeclaim in te dienen tegen Rabobank en een voormalige bestuurder. De schuldeisers zouden in totaal € 2.407.675 schade hebben geleden doordat hun vorderingen op CARe in het jaar voor het faillissement zijn ontstaan of toegenomen, terwijl Rabobank en de bestuurder toen al wisten of hadden moeten weten dat het bedrijf geen toekomst meer had. Om die reden sloten de curatoren met 118 schuldeisers zogeheten lastgevingsovereenkomsten: de schuldeisers gaven de curatoren opdracht om namens hen te procederen. De kosten zouden worden voorgeschoten uit de boedel, maar uiteindelijk gedragen worden door de schuldeisers zelf. Bij succes zou de boedel een 'success fee' ontvangen en zou de netto-opbrengst rechtstreeks naar de benadeelde schuldeisers gaan, en dus niet via de gewone verdeling over alle schuldeisers worden uitgekeerd. Voor dit plan vroegen de curatoren een machtiging aan bij de rechter-commissaris. Zowel de rechter-commissaris als, in hoger beroep, de rechtbank weigerden die machtiging. De kern van hun bezwaar: de geplande procedure zou niet ten goede komen aan de gezamenlijke schuldeisers, maar uitsluitend aan een beperkte groep. Dat valt buiten de wettelijke taak van de curator. De curatoren stelden cassatie in bij de Hoge Raad. Procureur-generaal Snijders heeft in zijn conclusie uitgebreid stilgestaan bij de vraag of een curator wel of niet voor individuele schuldeisers mag optreden als hij daartoe door die schuldeisers opdracht heeft gekregen. De Hoge Raad heeft in eerdere arresten, bekend als het arrest Bannenberg en het arrest Butterman/Rabobank, duidelijk gemaakt dat de curator alleen mag opkomen voor de gezamenlijke schuldeisers. Die bevoegdheid ontleent hij aan zijn wettelijke taak tot beheer en vereffening van de boedel. Voor het behartigen van individuele belangen biedt de Faillissementswet geen grondslag. In de rechtsliteratuur bestaat een debat tussen de zogeheten 'rekkelijken', die menen dat een curator via lastgeving alsnog voor individuele schuldeisers zou kunnen optreden, en de 'preciezen', die dit uitsluiten. De procureur-generaal sluit zich aan bij de preciezen. Hij wijst erop dat het probleem van tegenstrijdige belangen tussen de boedel en individuele schuldeisers in de praktijk niet goed te vermijden is, en dat de curator voor zijn optreden gebruik zou maken van informatie en bevoegdheden die hem uitsluitend zijn verleend voor zijn wettelijke taak. Bovendien staat er niets aan in de weg dat de individuele schuldeisers zelf procederen: bij een gemiddelde schade van ruim € 20.000 per schuldeiser en de mogelijkheid om samen in één procedure op te trekken, is een eigen procedure geen onrealistische optie. De procureur-generaal concludeert dat er geen grond bestaat om terug te komen van de eerder genoemde arresten. De cassatieklachten van de curatoren falen, ook de klacht dat de rechtbank het oordeel van de rechter-commissaris over de aansprakelijkheid van de bestuurder te terughoudend heeft getoetst: daarbij hebben de curatoren geen belang meer nu de overige klachten niet slagen. De conclusie strekt tot verwerping van het cassatieberoep.
Advocaat-Generaal G. Snijders heeft de Hoge Raad geadviseerd het sprongcassatieberoep van Noodlebar Benelux, Centraal en Zuid tegen ABN AMRO te verwerpen. De zaak gaat over een principiële vraag onder de Wet Homologatie Onderhands Akkoord (WHOA): in hoeverre vallen regresvorderingen van een bank uit hoofde van contragaranties onder de uitsluiting van regres in artikel 370 lid 2 Faillissementswet, wanneer die regresvorderingen door zekerheid zijn gedekt. Noodlebar c.s. zijn restaurantvennootschappen binnen één concern, gehuisvest in Amsterdam. ABN AMRO had ten behoeve van de verhuurders bankgaranties afgegeven, waartoe Noodlebar c.s. contragaranties stelden en in totaal € 162.495,08 op geblokkeerde rekeningen bij de bank stortten en aan haar verpandden. Door de coronacrisis raakten Noodlebar c.s. in financiële moeilijkheden en boden hun schuldeisers een WHOA-akkoord aan, dat door alle stemgerechtigden werd aanvaard. Een homologatieverzoek is niet ingediend. In de aanloop daartoe gaf de Rechtbank Amsterdam op verzoek een aspectenbeschikking ex artikel 378 Fw, waarin werd geoordeeld dat de regresvorderingen van ABN AMRO onder artikel 370 lid 2 Fw vielen en dus zouden worden uitgesloten. Na totstandkoming van de akkoorden heeft ABN AMRO het regres alsnog uitgevoerd op de verpande creditsaldi. Noodlebar c.s. vorderden daarop ongedaanmaking en uitbetaling. De rechtbank wees die vordering af op twee gronden: ABN AMRO was geen schuldeiser in de zin van artikel 378 lid 8 Fw en daarom niet gebonden aan de aspectenbeschikking; en de regresvorderingen vielen niet onder de uitsluiting van artikel 370 lid 2 Fw omdat zij door zekerheid waren gedekt. In de uitvoerige conclusie bespreekt de Advocaat-Generaal de regeling van de WHOA, de strekking van artikel 370 lid 2 Fw, intermezzo's over artikelen 136 en 57 Fw en de zekerheidsstelling onder de WHOA. Hij beziet de positie van de bank als derde-zekerheidsverstrekker, de verhouding tot artikel 1 Eerste Protocol EVRM (eigendomsrecht) en de mogelijke disproportionaliteit van een inbreuk op de zekerheidseigendom van de bank zonder volledige compensatie. De AG concludeert dat het cassatiemiddel van Noodlebar c.s. niet slaagt en adviseert de Hoge Raad het cassatieberoep te verwerpen. Het oordeel van de rechtbank dat de regresvorderingen van ABN AMRO niet onder artikel 370 lid 2 Fw vallen wanneer zij door zekerheid zijn gedekt, kan daarmee in stand blijven en ABN AMRO mag het regres op de verpande creditsaldi behouden. De conclusie strekt tot verwerping van het cassatieberoep.