AG: hof mocht ChatGPT-schatting gestolen sieraden niet zomaar overnemen — PHR:2026:892
motivering van op ChatGPT gebaseerde schadeschatting bij vordering benadeelde partij
Eiser / verzoeker
verdachte (cassatieappellant)
Verweerder / gedaagde
het openbaar ministerie
De advocaat-generaal concludeert dat het cassatiemiddel over de schadevergoeding voor gestolen sieraden slaagt en adviseert vernietiging van het arrest op dat punt met terugwijzing naar het hof, en verwerping van het beroep voor het overige.
- De vordering van de benadeelde partij voor gestolen sieraden was mede onderbouwd met een door ChatGPT gemaakte berekening van inflatie en goudprijsontwikkeling
- Volgens de advocaat-generaal mag een AI-tool gebruikt worden bij de onderbouwing van een schadevordering, mits de berekening inzichtelijk en controleerbaar is
- De ChatGPT-berekening noemde geen bron voor de gebruikte cijfers en ging niet over een daadwerkelijk gestolen sieraad, terwijl de verdediging de betrouwbaarheid had betwist
- Het hof heeft zijn schatting van € 49.874 aan schade daardoor onvoldoende gemotiveerd, aldus de advocaat-generaal
- De conclusie strekt tot vernietiging van alleen het onderdeel over de schadevergoeding en de schadevergoedingsmaatregel, met terugwijzing naar het hof, en verwerping van het beroep voor het overige
Samenvatting
Een destijds minderjarige jongen werd veroordeeld voor onder meer diefstal met een valse sleutel, medeplegen van oplichting en verkeersovertredingen. Het gerechtshof 's-Hertogenbosch bevestigde in mei 2025 grotendeels het vonnis van de kinderrechter in de rechtbank Limburg, maar paste de straf en de beslissing over de schadevergoeding aan het slachtoffer aan. Het hof legde hem uiteindelijk onder meer een werkstraf van 120 uur, een leerstraf van 20 uur en drie maanden voorwaardelijke jeugddetentie op, met een proeftijd van twee jaar.
De cassatie die de jongen tegen dit arrest instelde, gaat niet over zijn schuld of straf, maar uitsluitend over de vordering van het slachtoffer voor gestolen sieraden. Die vordering betrof een bedrag van € 49.874 aan sieraden die in 1983 waren aangeschaft of getaxeerd in guldens. Om te berekenen wat die sieraden nu waard zouden zijn, had het slachtoffer gebruikgemaakt van ChatGPT: de AI-tool berekende op basis van een geschatte inflatie van ongeveer 2,5% per jaar en de ontwikkeling van de goudprijs sinds 1983 wat de huidige waarde zou zijn. Bij de vordering was een voorbeeldberekening van ChatGPT gevoegd, die overigens niet over een van de daadwerkelijk gestolen sieraden ging, maar over een fictieve gouden armband.
De verdediging betwistte in hoger beroep de betrouwbaarheid van deze waardebepaling, omdat er geen deskundige bij was betrokken en een taalmodel als ChatGPT fouten kan maken. Het hof verwierp dat verweer en oordeelde dat de schade niet nauwkeurig kon worden vastgesteld, waarna het gebruikmaakte van zijn wettelijke bevoegdheid om de schade te schatten. Bij die schatting kwam het hof, net als de benadeelde partij, uit op een bedrag van € 49.874.
De advocaat van de jongen klaagt in cassatie dat het hof niet voldoende heeft gemotiveerd waarom het afwijkt van het verweer dat de vordering niet-ontvankelijk zou moeten worden verklaard, en dat het hof de ChatGPT-gebaseerde schatting zonder nader onderzoek heeft overgenomen. De advocaat-generaal bij de Hoge Raad wijst er eerst op dat de gewone bewijsregels van het strafproces niet gelden voor de vordering van een benadeelde partij, maar de civiele regels van stelplicht en bewijslast; in zoverre faalt een deel van de klacht. Wel moet de rechter zijn beslissing over de vordering met redenen omkleden, en moet hij bij het schatten van schade zo veel mogelijk aansluiten bij vaststaande feiten.
Volgens de advocaat-generaal staat er in beginsel niets aan in de weg dat een slachtoffer bij het onderbouwen van een schadevordering gebruikmaakt van een AI-tool zoals ChatGPT, zolang de berekening voldoende inzichtelijk en controleerbaar is voor de andere partijen en de rechter. In dit geval noemde de voorbeeldberekening van ChatGPT geen enkele bron voor de gebruikte percentages en cijfers, en heeft ook het slachtoffer zelf geen gegevens aangedragen die deze cijfers bevestigen. Omdat de verdediging de betrouwbaarheid van juist deze werkwijze uitdrukkelijk had betwist, had het hof zijn schatting van € 49.874 beter moeten motiveren dan het nu heeft gedaan. De advocaat-generaal concludeert daarom dat het cassatiemiddel slaagt, en dat dit ook gevolgen moet hebben voor de aan de jongen opgelegde schadevergoedingsmaatregel, die op hetzelfde bedrag was gebaseerd.
De conclusie strekt tot vernietiging van het arrest, maar uitsluitend voor zover het gaat om de vordering van het slachtoffer en de schadevergoedingsmaatregel, en tot terugwijzing van de zaak naar het gerechtshof 's-Hertogenbosch om dat onderdeel opnieuw te beoordelen. Voor het overige, waaronder de schuldigverklaring en de opgelegde jeugdstraffen, moet het cassatieberoep volgens de advocaat-generaal worden verworpen. Hij merkt ook ambtshalve op dat de redelijke termijn wordt overschreden als de Hoge Raad meer dan zestien maanden na het instellen van het cassatieberoep op 3 juni 2025 uitspraak doet, met dien verstande dat als die overschrijding beperkt blijft tot minder dan een maand, met de constatering daarvan kan worden volstaan.
Betrokken advocaten
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBLIM:2025:8825, Rechtbank Limburg, 10-09-2025, 03.005114.25
Rechtbank Limburg · Strafrecht
ECLI:NL:RBLIM:2025:3375, Rechtbank Limburg, 10-04-2025, ROE 25/516
Rechtbank Limburg · Bestuursrecht
ECLI:NL:GHSHE:2025:428, Gerechtshof 's-Hertogenbosch, 20-02-2025, 200.342.194_01
Gerechtshof 's-Hertogenbosch · Civiel Recht; Personen- En Familierecht
ECLI:NL:GHSHE:2024:3671, Gerechtshof 's-Hertogenbosch, 21-11-2024, 200.341.816_01
Gerechtshof 's-Hertogenbosch · Civiel Recht; Personen- En Familierecht
Gegevens
Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nlOp de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.