AG: rechtbank oordeelde te snel over verschoningsrecht in fraudezaak rond COA-hotelkamers — PHR:2026:898
verschoningsrecht van advocaten bij inbeslaggenomen stukken in fraudeonderzoek
Eiser / verzoeker
de officier van justitie
Verweerder / gedaagde
de klager, een advocaat
De advocaat-generaal concludeert dat het cassatiemiddel van de officier van justitie slaagt en adviseert de Hoge Raad de beschikking van de rechtbank Amsterdam te vernietigen en de zaak terug te wijzen voor een nieuwe behandeling.
- De rechter-commissaris moet eerst zelf beslissen over een beroep op het verschoningsrecht voordat de rechtbank dit in een klaagschriftprocedure kan toetsen
- De rechtbank oordeelde zelf als eerste dat een advocatenkantoor zich terecht op zijn verschoningsrecht beriep voor een conceptovereenkomst, zonder dat de rechter-commissaris dat eerst had onderzocht
- De rechtbank nam bovendien aan dat het beroep op het verschoningsrecht ook gold voor de getekende versie van de overeenkomst, terwijl het advocatenkantoor daarover niet was geraadpleegd
- De advocaat-generaal ziet hierin een onjuiste rechtsopvatting en concludeert dat het cassatiemiddel van de officier van justitie slaagt
- De conclusie strekt tot vernietiging van de beschikking en terugwijzing naar de rechtbank Amsterdam voor een nieuwe behandeling
Samenvatting
In een strafrechtelijk onderzoek naar mogelijke omkoping, valsheid in geschrift en witwassen bij de verhuur van hotelkamers aan het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) nam de rechter-commissaris tijdens een doorzoeking stukken in beslag, waaronder een verzoekschrift en verweerschrift uit een eerdere, ingetrokken civiele procedure over een samenwerkingsovereenkomst tussen twee bij het onderzoek betrokken bedrijven. Een advocaat die in die civiele zaak als raadsman had opgetreden, klaagde bij de rechtbank Amsterdam tegen de beslissing van de rechter-commissaris om delen van die stukken vrij te geven aan het onderzoeksteam.
De rechter-commissaris had al bepaald dat het verzoekschrift met bijlagen en enkele bijlagen bij het verweerschrift onder het verschoningsrecht van de klagende advocaat vielen en dus niet mochten worden vrijgegeven. Het verweerschrift zelf en de overige bijlagen gaf hij wel vrij, omdat de opsteller van dat stuk, een andere advocaat, zich niet op zijn eigen verschoningsrecht had beroepen. De klager voerde echter aan dat tussen die vrijgegeven stukken ook materiaal zat dat mogelijk onder het verschoningsrecht van weer andere advocatenkantoren viel, en dat de rechter-commissaris die kantoren daarover nooit had geraadpleegd.
De rechtbank Amsterdam hield de beslissing op het klaagschrift eerst aan om dit uit te zoeken. Na een raadkamerbehandeling in maart 2025 liet zij een van de betrokken advocatenkantoren alsnog vragen of het zich op zijn verschoningsrecht beriep voor een conceptversie van een samenwerkingsovereenkomst. Dat kantoor deed dat inderdaad: een concept van een overeenkomst is naar zijn aard onderwerp van vertrouwelijk overleg tussen advocaat en cliënt. Op basis daarvan verklaarde de rechtbank in oktober 2025 het beklag deels gegrond: niet alleen de conceptovereenkomst, maar ook de later getekende versie van diezelfde overeenkomst en nog een ander stuk mochten niet aan het onderzoeksteam worden vrijgegeven. Voor de rest bleef de vrijgave in stand.
De officier van justitie ging tegen deze beslissing in cassatie bij de Hoge Raad, met één cassatiemiddel. Volgens dat middel had de rechtbank niet zelf mogen oordelen dat het advocatenkantoor zich terecht op zijn verschoningsrecht beriep, en ook niet mogen aannemen dat dit beroep automatisch ook gold voor de getekende versie van de overeenkomst. Volgens vaste rechtspraak moet eerst de rechter-commissaris de betrokken advocaat in de gelegenheid stellen zich over zijn verschoningsrecht uit te laten en daarover een eigen oordeel geven, voordat de rechtbank in een latere beklagprocedure kan toetsen of dat oordeel juist was.
De advocaat-generaal bij de Hoge Raad onderschrijft dit bezwaar. Uit de stukken blijkt niet dat de rechter-commissaris zelf al een oordeel had gegeven over het verschoningsrecht van het advocatenkantoor voor de conceptovereenkomst; de rechtbank heeft dat oordeel dus als eerste zelf gegeven, in plaats van de zaak terug te leggen bij de rechter-commissaris voor nader onderzoek. Voor de getekende versie van de overeenkomst geldt dit nog sterker, omdat de rechter-commissaris het advocatenkantoor daarover in het geheel niet had geraadpleegd. Door toch te oordelen dat ook deze stukken onder het verschoningsrecht vielen, heeft de rechtbank de juiste procedurele volgorde niet gevolgd en van een onjuiste rechtsopvatting blijk gegeven.
De advocaat-generaal heeft geen ambtshalve gronden gevonden om de beslissing verder aan te tasten. De conclusie strekt ertoe dat de Hoge Raad de beschikking van de rechtbank Amsterdam vernietigt en de zaak terugwijst naar die rechtbank, zodat het klaagschrift over de vrijgave van de stukken opnieuw wordt behandeld en afgedaan, dit keer nadat de rechter-commissaris eerst zelf een oordeel heeft gegeven over het verschoningsrecht van het betrokken advocatenkantoor.
Gegevens
Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nlOp de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.