Voorzieningenrechter laat kap van 34 bomen in Javastraat Amsterdam toe — RBAMS:2008:BC2373
kapvergunning bomen herinrichting
Eiser / verzoeker
Omwonenden van de Javastraat in Amsterdam
Verweerder / gedaagde
Dagelijks Bestuur van het Stadsdeel Zeeburg
Beroep tegen kapvergunning voor 34 bomen ongegrond verklaard en verzoek om voorlopige voorziening afgewezen
- Gebrek in de motivering over het stadsschoon is hersteld door heroverweging met aanvullende notitie
- Herinrichtingsplan Wereldpassage maakt behoud van de bomen onmogelijk, dus geen strijd met de Kapnotitie
- Stadsdeel mocht in redelijkheid afzien van weigering: eenheid van boomsoort en leeftijd past bij gewenst groenbeeld
- Voorzieningenrechter beslist met artikel 8:86 Awb direct ook op het beroep, spoedverzoek afgewezen
Samenvatting
In de Amsterdamse Javastraat en omgeving moeten tientallen iepen verdwijnen. Het stadsdeel Zeeburg wil de straten opnieuw inrichten volgens het plan 'Wereldpassage' en verleende daarom een kapvergunning voor 26 bomen in de Javastraat en het Javaplein-West en 8 bomen in de Ben Koelen- en Langkatstraat. Een groep omwonenden wilde de bomen behouden, onder meer omdat ze het stadsschoon bepalen.
De omwonenden maakten bezwaar tegen de vergunning van 3 juli 2007. Het dagelijks bestuur van het stadsdeel verklaarde dat bezwaar gedeeltelijk gegrond: uit de vergunning bleek onvoldoende welke afweging over het stadsschoon was gemaakt. Het bestuur vulde de motivering aan en liet de vergunning bij besluit van 4 december 2007 overeind. De omwonenden gingen daartegen in beroep en vroegen de voorzieningenrechter van de rechtbank Amsterdam tevens om een spoedmaatregel, zodat de bomen niet alvast zouden worden omgehakt.
De voorzieningenrechter besliste direct ook over het beroep zelf, omdat nader onderzoek volgens hem niets kon toevoegen. Eerst keek hij naar het gebrek in de motivering. Dat had het stadsdeel volgens hem hersteld door het besluit volledig te heroverwegen en met een aanvullende notitie te onderbouwen. Het eerdere gebrek maakte het nieuwe besluit dus niet onjuist.
Volgens de omwonenden had het stadsdeel zich bovendien niet aan het eigen beleid gehouden. Dat beleid, de Kapnotitie uit 1992, gaat ervan uit dat bomen zoveel mogelijk blijven staan en dat eerst wordt onderzocht of behoud kan. De rechter vond dat niet aangetoond. De stadsdeelraad had al in 2004 bekeken of de bomen konden blijven en in januari 2006 gekozen voor het herinrichtingsplan Wereldpassage, waarin de bomen niet blijven staan. Daarmee kon het stadsdeel redelijkerwijs concluderen dat behoud niet mogelijk was. Dat de meeste bomen levensvatbaar zijn en dat er ook een plan met behoud van de bomen had kunnen komen, veranderde dat niet. Het beroep op het Groenbeleidsplan sneed geen hout, omdat die regels gelden voor de hoofdgroenstructuur en deze bomen daar niet toe horen.
Daarna toetste de rechter of het stadsdeel het stadsschoon voldoende had meegewogen. Omdat de verordening het stadsdeel ruimte geeft, toetst de rechter zo'n afweging terughoudend. Het stadsdeel vond dat het huidige groen niet past bij het gewenste strakke beeld, waarin de bomen in een straat van één soort zijn. De bestaande iepen verschillen in leeftijd en soort, wat een onevenwichtig beeld geeft. De rechter vond het niet onnavolgbaar dat herplant van één soort en één leeftijd een harmonieus beeld oplevert. De stelling dat de samenhang met omliggende straten en het tweede deel van de Javastraat verloren gaat, achtte hij onvoldoende aannemelijk: in de omliggende straten staan andere boomsoorten en het tweede deel van de Javastraat is door een verkeersplein gescheiden. Ook het argument dat andere bomen de gevels beter zichtbaar maken noemde hij niet onbegrijpelijk.
Tot slot klaagden de omwonenden dat zij onvoldoende bij het herinrichtingsplan waren betrokken. Ook dat ging niet op: het plan geldt als uitgangspunt bij de beoordeling van de vergunning, en bij de voorbereiding waren communicatieactiviteiten waarop zij hun standpunt konden geven.
De voorzieningenrechter verklaarde het beroep ongegrond, zodat de kapvergunning blijft bestaan. Omdat het beroep faalde, wees hij ook het verzoek om een voorlopige voorziening af. Hij veroordeelde niemand in de proceskosten en liet het griffierecht niet vergoeden.
Betrokken advocaten
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RVS:2025:5763, Raad van State, 26-11-2025, 202400473/1/R1
Raad van State · Bestuursrecht
ECLI:NL:RBMNE:2025:5848, Rechtbank Midden-Nederland, 12-11-2025, 11822406
Rechtbank Midden-Nederland · Civiel Recht; Verbintenissenrecht
ECLI:NL:RVS:2025:2208, Raad van State, 14-05-2025, 202306744/1/R1
Raad van State · Bestuursrecht
ECLI:NL:GHARL:2025:697, Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 11-02-2025, 200.342.485
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · Civiel Recht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank AmsterdamRechtsgebied
BestuursrechtZaaknummer
AWB 07/4770 BESLU en AWB 07/4800 BESLU
Procedure
Voorlopige voorziening
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechter
- dhr. mr. C.G. Meeder
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Lange rijen klanten die buiten wachten op hun bestelling, op straat eten en hun afval achterlaten: bewoners in het centrum van Amsterdam klagen al jaren over de overlast van snackbar Fabel Friet. De zaak, populair geworden door filmpjes op TikTok en vooral bezocht door toeristen, ligt in een smal, drukbezocht deel van de stad aan de Keizersgracht. Omwonenden wilden voorkomen dat de snackbar haar exploitatievergunning kreeg en stapten naar de rechter. De burgemeester van Amsterdam had op 20 september 2023 een exploitatievergunning verleend voor een alcoholvrij horecabedrijf met terras, voor drie jaar. Na bezwaar van de omwonenden paste hij die vergunning op 4 april 2024 aan. Hij nam een extra voorschrift op: zodra tien klanten buiten wachten op hun bestelling, mag de tweede kassa tijdelijk geen nieuwe bestellingen meer aannemen. Daarnaast bevat de vergunning voorschriften over de inzet van crowdmanagers, het opruimen van afval en de plek waar de wachtrijen zich moeten opstellen. Het bezwaar van de omwonenden verklaarde de burgemeester voor het overige ongegrond. Daartegen kwamen zij in beroep bij de rechtbank Amsterdam. De rechtbank oordeelde eerst dat alle eisers belanghebbenden zijn, ook de bewoners die niet in de straat van de snackbar zelf wonen. De overlast waaiert volgens de rechtbank uit naar de omliggende straten. Ook hadden de eisers nog belang bij een beoordeling, hoewel de vergunning inmiddels was verlopen. De burgemeester heeft op 13 april 2026 opnieuw een vergunning voor drie jaar verleend, met grotendeels dezelfde voorschriften, en de uitkomst van deze zaak is van belang voor toekomstige besluiten. De eisers vonden dat de burgemeester de vergunning had moeten weigeren. Volgens de plaatselijke verordening mag hij dat doen als het woon- en leefklimaat, de openbare orde of de veiligheid nadelig wordt beïnvloed. De omwonenden spraken van ondraaglijke overlast, gevaarlijke verkeerssituaties door te smalle trottoirs en onvoldoende optreden van de gemeente. De rechtbank toetste alleen de situatie op 4 april 2024, de datum van het bestreden besluit. Meldingen en foto's van na die datum liet zij buiten beschouwing, evenals de nieuwe vergunning van 2026. De burgemeester heeft bij het verlenen van een vergunning ruimte om naar eigen inzicht te beslissen, en de rechtbank toetst zijn afweging daarom terughoudend. Zij kijkt wel indringend of hij alle relevante omstandigheden heeft meegewogen. De rechtbank nam aan dat het druk is in de buurt, dat veel afval op straat ligt en dat de toeloop gevaar kan opleveren voor de verkeersveiligheid. Maar zij woog mee dat de snackbar in een deel van de stad zit dat sowieso al veel bezoekers trekt. De foto's van de eisers waren volgens de rechtbank ongedateerd en zonder tijdstip, zodat niet duidelijk werd wanneer en hoe vaak welke overlast voorkomt. Ook bleef onduidelijk of er de hele dag of alleen op bepaalde dagen overlast is. De wijkagent verklaarde bovendien dat ook andere horecazaken in de buurt veel bezoekers en wachtrijen hebben. Stichting het Koffiehuis, die sinds april 2023 meermalen per dag de omgeving schoonmaakt, liet weten dat veel afval niet van klanten van Fabel Friet afkomstig is. Daardoor was niet aannemelijk dat de overlast alleen of vooral door deze snackbar wordt veroorzaakt. De eisers hadden niet genoeg onderbouwd dat de overlast zo ernstig is dat de burgemeester de vergunning had moeten weigeren. De rechtbank begrijpt het dilemma van de burgemeester, die een balans moet vinden tussen bewoners, ondernemers en de gevolgen van het toerisme in de binnenstad. Ten overvloede wees zij erop dat tegen de nieuwe vergunning nog een bezwaarprocedure loopt. Daarin moet de burgemeester beoordelen of de aangescherpte voorschriften voldoende tegemoetkomen aan de omwonenden, of dat de overlast inmiddels zo groot is dat weigering op zijn plaats is. De rechtbank verklaarde het beroep ongegrond en veroordeelde niemand in de proceskosten. Het beroep van de snackbar zelf was op de zitting ingetrokken.
Wie in Amsterdam een rondvaart aanbiedt, betaalt de gemeente een heffing per passagier, de vermakelijkhedenretributie te water. Sinds 2020 was dat € 1,50. Met ingang van 1 januari 2024 verhoogde de gemeenteraad het tarief met € 1 naar € 2,50. Rederij Stromma Nederland vond die verhoging onrechtmatig en stapte naar de rechter. Die gaf haar gelijk. De zaak gaat over twee voldoeningen op aangifte, dat zijn bedragen die de rederij zelf aangeeft en betaalt: over het derde kwartaal van 2024 en het eerste kwartaal van 2025. Stromma maakte bezwaar, maar de heffingsambtenaar van de gemeente Amsterdam verklaarde die bezwaren op 4 december 2025 ongegrond. Daartegen kwam Stromma in beroep. De rechtbank behandelde de zaken op 6 juli 2026, samen met zaken van drie andere rederijen. De verhoging van € 1 bestond uit twee delen. Het college van burgemeester en wethouders had voorgesteld het tarief met € 0,50 te verhogen, zodat de gemeente tekorten kon dekken op het beheer van de nautische keten en de havengelden voor de pleziervaart. Bij de begrotingsbehandeling voegde de gemeenteraad via amendementen nog eens € 0,50 toe. Dat geld was bedoeld voor gratis openbaar vervoer voor kinderen, een lerarenbeurs, vergroening van de openbare ruimte en initiatieven tegen kansenongelijkheid. Volgens de rechtbank is een retributie een vergoeding voor een voorziening waarvan de betalende partij zelf profijt heeft. De gemeente mag de kosten van zo'n voorziening niet in euro's uitrekenen, maar er moet wel een concrete tegenprestatie zijn: de vermakelijkheid moet profiteren van een voorziening die de gemeente geld kost. Bij de amendementen ontbreekt dat. Kinderopenbaarvervoer, lerarenbeurzen en groene straten staan los van de rondvaart. Daarmee gebruikte de gemeenteraad de heffing voor een ander doel dan waarvoor de wet haar toestaat, wat in het bestuursrecht 'détournement de pouvoir' heet. Dat deel van de verhoging is onverbindend verklaard. De heffingsambtenaar voerde aan dat rederijen profiteren van de groeiende stroom toeristen en van voorzieningen die uit de algemene middelen worden betaald. De rechtbank vond dat te algemeen om een individuele tegenprestatie aan te nemen. Ook het argument dat de gemeentelijke kosten een veelvoud van de opbrengst zijn, paste volgens haar niet in het systeem van retributie. Bij het andere deel, de € 0,50 voor het Programma Varen, lag het anders, maar het ging evengoed mis. De rechtbank vond de enkele verwijzing naar dat programma te mager. Onder 'varen' valt veel dat niets met de beroepsvaart te maken heeft. Het aanbod van de heffingsambtenaar om het programma alsnog in het geding te brengen wees ze af, omdat hij dat pas op de zitting deed terwijl hij de stukken veel eerder had kunnen indienen. Bovendien bleek niet dat de gemeenteraad de belangen van de rederijen had meegewogen. Stromma legde uit dat ze de hogere heffing niet in zes tot acht weken kon doorberekenen, omdat ze vastzit aan prijsafspraken die soms een jaar eerder zijn gemaakt, bijvoorbeeld met reisorganisaties. De rechtbank vond dat aannemelijk. Ze liet het tarief ten aanzien van Stromma buiten toepassing voor zover het was verhoogd tot € 2,00. Het verzoek om schadevergoeding wegens te lange duur wees de rechtbank af. De redelijke termijn voor een bezwaar- en beroepsprocedure is twee jaar, en die is niet verstreken sinds de bezwaarschriften van 19 november 2024 en 12 mei 2025. De rechtbank verklaarde de beroepen gegrond en vernietigde de uitspraken op bezwaar. Het tarief van € 1,50 blijft van toepassing en de voldoeningen op aangifte worden daarop verminderd. De heffingsambtenaar moet het griffierecht van € 794 vergoeden en betaalt € 1.920 aan proceskosten.