Fastned mag wel bezwaar maken tegen laadpaal bij benzinestation van Kok, maar bezwaar zelf faalt — RBAMS:2018:3898
Wbr-vergunning laadpaal, belanghebbende concurrent
Eiser / verzoeker
Fastned B.V. en Beheersmaatschappij Breesaap B.V.
Verweerder / gedaagde
de minister van Infrastructuur en Waterstaat
Beroep gegrond en niet-ontvankelijkverklaring vernietigd, maar het bezwaar tegen de vergunning voor Kok is zelf ongegrond; minister betaalt € 1.503 proceskosten en € 333 griffierecht.
- Fastned is als eerdere aanvrager geen belanghebbende, maar als potentiële concurrent in hetzelfde verzorgingsgebied wel.
- De minister verklaarde het bezwaar daarom ten onrechte niet-ontvankelijk.
- De verkeersveiligheidsnorm van de Wbr beschermt het concurrentiebelang van Fastned niet (relativiteitsvereiste).
- Vertrouwens- en gelijkheidsbeginsel slagen niet; de rechtbank verklaart het bezwaar zelf ongegrond.
Samenvatting
Een benzinestation langs de snelweg kreeg in 2014 toestemming om er een laadpaal voor elektrische auto's bij te plaatsen. Fastned, dat zelf laadstations langs snelwegen exploiteert, wilde die vergunning aanvechten, maar de minister liet het bedrijf niet toe: Fastned zou er geen belang bij hebben. De rechtbank oordeelde anders over dat belang, maar liet de vergunning toch in stand.
Op 7 januari 2014 verleende de minister van Infrastructuur en Milieu aan P. Kok & Zn een vergunning op grond van de Wet beheer rijkswaterstaatswerken (Wbr) voor aanpassing van haar tankstation, waaronder een laadpunt, op een verzorgingsplaats. Fastned maakte bezwaar, maar de minister verklaarde dat op 27 juni 2017 niet-ontvankelijk. Fastned stapte naar de rechtbank, die de zaak op 20 maart 2018 behandelde. De minister gebruikte oorspronkelijk twee redenen: het bezwaar zou te laat zijn en Fastned zou geen belanghebbende zijn. De eerste reden liet hij in de procedure vallen, omdat Fastned binnen twee weken nadat zij van de vergunning hoorde bezwaar maakte.
Over de tweede reden kwam de rechtbank tot een tweeledig oordeel. Als eerdere aanvrager heeft Fastned geen rechtstreeks belang: een laadpunt als aanvullende voorziening en als basisvoorziening kunnen naast elkaar bestaan, en Fastned kan niet meedingen naar een aanvullende voorziening omdat zij daar geen benzinestation of restaurant heeft. Bovendien kreeg Fastned op 29 september 2015 zelf een vergunning voor de locatie. Als potentiële concurrent van Kok wel, vond de rechtbank. In 2014 waren er nauwelijks snelladers langs rijkswegen, het verzorgingsgebied was daardoor groter. De dichtstbijzijnde verzorgingsplaats waar Fastned plannen had, lag op 24,5 kilometer afstand (volgens Fastned 21,8) en daarvoor lag tijdens de bezwaartermijn een ontwerpvergunning ter inzage. Daarmee werkte Fastned als potentieel concurrent in hetzelfde marktsegment en verzorgingsgebied. De minister verklaarde het bezwaar dus ten onrechte niet-ontvankelijk.
Daarna toetste de rechtbank of zij zelf kon beslissen. Fastned voerde aan dat een tweede laadpunt tot gevaarlijke verkeerssituaties leidt, onder meer doordat tegen het verkeer in wordt gereden. Maar het relativiteitsvereiste uit de Algemene wet bestuursrecht staat in de weg: een besluit wordt niet vernietigd wegens schending van een regel die kennelijk niet het belang van de klager beschermt. De Wbr-norm voor doelmatig en veilig gebruik beschermt de verkeersdeelnemers, niet het belang van Fastned om een concurrent te weren. Dat het ondernemersklimaat onder die norm zou vallen, verwierp de rechtbank, ook onder verwijzing naar een uitspraak van de Raad van State over tankstations.
Fastned deed ook een beroep op het vertrouwens- en gelijkheidsbeginsel, die een uitzondering op het relativiteitsvereiste kunnen vormen. Het vertrouwensbeginsel slaagde niet: de minister kan geen garanties geven over formele vragen die de rechter zelf moet beantwoorden. Het gelijkheidsbeginsel slaagde niet omdat de gevallen niet vergelijkbaar zijn. Fastned biedt laadpunten als basisvoorziening aan en dat vraagt een nieuwe inrichting, terwijl Kok één laadpaal bij bestaande parkeerplaatsen plaatst. De inhoud van de verkeersveiligheidsklacht beoordeelde de rechtbank daarom niet.
De rechtbank verklaarde het beroep gegrond en vernietigde het besluit van de minister. Zij verklaarde zelf het bezwaar van Fastned ongegrond, zodat de vergunning voor Kok blijft staan. De minister moet het griffierecht van € 333 vergoeden en de proceskosten van € 1.503 betalen.
Betrokken advocaten
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:GHARL:2025:8623, Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 24-12-2025, 21-001274-24
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · Strafrecht
ECLI:NL:RBDHA:2025:23668, Rechtbank Den Haag, 09-12-2025, 11709901 \ RL EXPL 25-9335
Rechtbank Den Haag · Civiel Recht; Arbeidsrecht
ECLI:NL:RVS:2025:5716, Raad van State, 03-12-2025, 202305707/1/R1
Raad van State · Bestuursrecht
ECLI:NL:RVS:2025:5717, Raad van State, 03-12-2025, 202401083/1/R1
Raad van State · Bestuursrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank AmsterdamRechtsgebied
BestuursrechtZaaknummer
AWB - 17 _ 4386
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechter
- mw. mr.drs. A.M. van der Linden-Kaajan
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Lange rijen klanten die buiten wachten op hun bestelling, op straat eten en hun afval achterlaten: bewoners in het centrum van Amsterdam klagen al jaren over de overlast van snackbar Fabel Friet. De zaak, populair geworden door filmpjes op TikTok en vooral bezocht door toeristen, ligt in een smal, drukbezocht deel van de stad aan de Keizersgracht. Omwonenden wilden voorkomen dat de snackbar haar exploitatievergunning kreeg en stapten naar de rechter. De burgemeester van Amsterdam had op 20 september 2023 een exploitatievergunning verleend voor een alcoholvrij horecabedrijf met terras, voor drie jaar. Na bezwaar van de omwonenden paste hij die vergunning op 4 april 2024 aan. Hij nam een extra voorschrift op: zodra tien klanten buiten wachten op hun bestelling, mag de tweede kassa tijdelijk geen nieuwe bestellingen meer aannemen. Daarnaast bevat de vergunning voorschriften over de inzet van crowdmanagers, het opruimen van afval en de plek waar de wachtrijen zich moeten opstellen. Het bezwaar van de omwonenden verklaarde de burgemeester voor het overige ongegrond. Daartegen kwamen zij in beroep bij de rechtbank Amsterdam. De rechtbank oordeelde eerst dat alle eisers belanghebbenden zijn, ook de bewoners die niet in de straat van de snackbar zelf wonen. De overlast waaiert volgens de rechtbank uit naar de omliggende straten. Ook hadden de eisers nog belang bij een beoordeling, hoewel de vergunning inmiddels was verlopen. De burgemeester heeft op 13 april 2026 opnieuw een vergunning voor drie jaar verleend, met grotendeels dezelfde voorschriften, en de uitkomst van deze zaak is van belang voor toekomstige besluiten. De eisers vonden dat de burgemeester de vergunning had moeten weigeren. Volgens de plaatselijke verordening mag hij dat doen als het woon- en leefklimaat, de openbare orde of de veiligheid nadelig wordt beïnvloed. De omwonenden spraken van ondraaglijke overlast, gevaarlijke verkeerssituaties door te smalle trottoirs en onvoldoende optreden van de gemeente. De rechtbank toetste alleen de situatie op 4 april 2024, de datum van het bestreden besluit. Meldingen en foto's van na die datum liet zij buiten beschouwing, evenals de nieuwe vergunning van 2026. De burgemeester heeft bij het verlenen van een vergunning ruimte om naar eigen inzicht te beslissen, en de rechtbank toetst zijn afweging daarom terughoudend. Zij kijkt wel indringend of hij alle relevante omstandigheden heeft meegewogen. De rechtbank nam aan dat het druk is in de buurt, dat veel afval op straat ligt en dat de toeloop gevaar kan opleveren voor de verkeersveiligheid. Maar zij woog mee dat de snackbar in een deel van de stad zit dat sowieso al veel bezoekers trekt. De foto's van de eisers waren volgens de rechtbank ongedateerd en zonder tijdstip, zodat niet duidelijk werd wanneer en hoe vaak welke overlast voorkomt. Ook bleef onduidelijk of er de hele dag of alleen op bepaalde dagen overlast is. De wijkagent verklaarde bovendien dat ook andere horecazaken in de buurt veel bezoekers en wachtrijen hebben. Stichting het Koffiehuis, die sinds april 2023 meermalen per dag de omgeving schoonmaakt, liet weten dat veel afval niet van klanten van Fabel Friet afkomstig is. Daardoor was niet aannemelijk dat de overlast alleen of vooral door deze snackbar wordt veroorzaakt. De eisers hadden niet genoeg onderbouwd dat de overlast zo ernstig is dat de burgemeester de vergunning had moeten weigeren. De rechtbank begrijpt het dilemma van de burgemeester, die een balans moet vinden tussen bewoners, ondernemers en de gevolgen van het toerisme in de binnenstad. Ten overvloede wees zij erop dat tegen de nieuwe vergunning nog een bezwaarprocedure loopt. Daarin moet de burgemeester beoordelen of de aangescherpte voorschriften voldoende tegemoetkomen aan de omwonenden, of dat de overlast inmiddels zo groot is dat weigering op zijn plaats is. De rechtbank verklaarde het beroep ongegrond en veroordeelde niemand in de proceskosten. Het beroep van de snackbar zelf was op de zitting ingetrokken.
Wie in Amsterdam een rondvaart aanbiedt, betaalt de gemeente een heffing per passagier, de vermakelijkhedenretributie te water. Sinds 2020 was dat € 1,50. Met ingang van 1 januari 2024 verhoogde de gemeenteraad het tarief met € 1 naar € 2,50. Rederij Stromma Nederland vond die verhoging onrechtmatig en stapte naar de rechter. Die gaf haar gelijk. De zaak gaat over twee voldoeningen op aangifte, dat zijn bedragen die de rederij zelf aangeeft en betaalt: over het derde kwartaal van 2024 en het eerste kwartaal van 2025. Stromma maakte bezwaar, maar de heffingsambtenaar van de gemeente Amsterdam verklaarde die bezwaren op 4 december 2025 ongegrond. Daartegen kwam Stromma in beroep. De rechtbank behandelde de zaken op 6 juli 2026, samen met zaken van drie andere rederijen. De verhoging van € 1 bestond uit twee delen. Het college van burgemeester en wethouders had voorgesteld het tarief met € 0,50 te verhogen, zodat de gemeente tekorten kon dekken op het beheer van de nautische keten en de havengelden voor de pleziervaart. Bij de begrotingsbehandeling voegde de gemeenteraad via amendementen nog eens € 0,50 toe. Dat geld was bedoeld voor gratis openbaar vervoer voor kinderen, een lerarenbeurs, vergroening van de openbare ruimte en initiatieven tegen kansenongelijkheid. Volgens de rechtbank is een retributie een vergoeding voor een voorziening waarvan de betalende partij zelf profijt heeft. De gemeente mag de kosten van zo'n voorziening niet in euro's uitrekenen, maar er moet wel een concrete tegenprestatie zijn: de vermakelijkheid moet profiteren van een voorziening die de gemeente geld kost. Bij de amendementen ontbreekt dat. Kinderopenbaarvervoer, lerarenbeurzen en groene straten staan los van de rondvaart. Daarmee gebruikte de gemeenteraad de heffing voor een ander doel dan waarvoor de wet haar toestaat, wat in het bestuursrecht 'détournement de pouvoir' heet. Dat deel van de verhoging is onverbindend verklaard. De heffingsambtenaar voerde aan dat rederijen profiteren van de groeiende stroom toeristen en van voorzieningen die uit de algemene middelen worden betaald. De rechtbank vond dat te algemeen om een individuele tegenprestatie aan te nemen. Ook het argument dat de gemeentelijke kosten een veelvoud van de opbrengst zijn, paste volgens haar niet in het systeem van retributie. Bij het andere deel, de € 0,50 voor het Programma Varen, lag het anders, maar het ging evengoed mis. De rechtbank vond de enkele verwijzing naar dat programma te mager. Onder 'varen' valt veel dat niets met de beroepsvaart te maken heeft. Het aanbod van de heffingsambtenaar om het programma alsnog in het geding te brengen wees ze af, omdat hij dat pas op de zitting deed terwijl hij de stukken veel eerder had kunnen indienen. Bovendien bleek niet dat de gemeenteraad de belangen van de rederijen had meegewogen. Stromma legde uit dat ze de hogere heffing niet in zes tot acht weken kon doorberekenen, omdat ze vastzit aan prijsafspraken die soms een jaar eerder zijn gemaakt, bijvoorbeeld met reisorganisaties. De rechtbank vond dat aannemelijk. Ze liet het tarief ten aanzien van Stromma buiten toepassing voor zover het was verhoogd tot € 2,00. Het verzoek om schadevergoeding wegens te lange duur wees de rechtbank af. De redelijke termijn voor een bezwaar- en beroepsprocedure is twee jaar, en die is niet verstreken sinds de bezwaarschriften van 19 november 2024 en 12 mei 2025. De rechtbank verklaarde de beroepen gegrond en vernietigde de uitspraken op bezwaar. Het tarief van € 1,50 blijft van toepassing en de voldoeningen op aangifte worden daarop verminderd. De heffingsambtenaar moet het griffierecht van € 794 vergoeden en betaalt € 1.920 aan proceskosten.