Harbour Amsterdam B.V. krijgt geen nadeelcompensatie na pluiting Harbour Club Oost — RBAMS:2026:5778
Nadeelcompensatie na bestuursrechtelijke sluiting horecapand wegens openbare orde
Eiser / verzoeker
Harbour Amsterdam B.V.
Verweerder / gedaagde
Burgemeester van Amsterdam
Het beroep van Harbour Amsterdam B.V. is ongegrond verklaard; de afwijzing van de aanvraag om nadeelcompensatie blijft in stand.
- Het sluiten van een horecapand na een explosie in een woongebied is een voorzienbare en normale overheidsmaatregel, waardoor de schade tot het normaal ondernemersrisico behoort.
- Het ontbreken van verwijtbaarheid aan de kant van de ondernemer is geen bijzondere omstandigheid die nadeelcompensatie rechtvaardigt.
- De stelling dat de burgemeester de openbare orde niet heeft weten te handhaven, verplicht hem niet tot het verstrekken van nadeelcompensatie.
- De burgemeester mocht de adviezen van de Adviescommissie en de bezwaaradviescommissie aan zijn besluitvorming ten grondslag leggen; aan de vergewisplicht is voldaan.
- Artikel 2, tweede lid AVN sluit schade die tot het normaal ondernemersrisico behoort uit van nadeelcompensatie, voordat de weigeringsgronden van artikel 3 AVN aan de orde komen.
Samenvatting
In augustus 2022 ging er een zwaar explosief af voor The Harbour Club Oost, een restaurant en eventlocatie aan de oostkant van Amsterdam. De burgemeester van Amsterdam sloot het pand vervolgens voor zes maanden, uit vrees dat het openblijven ernstig gevaar zou opleveren voor de openbare orde. In de buurt bevinden zich veel woningen en direct naast het pand zit een hotel. Op verzoek van de exploitant werd de sluiting al in oktober 2022 opgeheven.
De exploitant van The Harbour Club Oost, Harbour Amsterdam B.V., leed schade als gevolg van de gedwongen sluiting en diende een aanvraag in voor nadeelcompensatie — een vergoeding die de overheid kan toekennen als een rechtmatig besluit onevenredig veel schade veroorzaakt bij een ondernemer. De burgemeester wees de aanvraag af. Volgens de gemeentelijke adviescommissie hoort het risico op zo'n sluiting bij het normaal ondernemersrisico van een horecabedrijf. In bezwaar bleef de burgemeester bij dat standpunt.
Harbour Amsterdam stapte daarop naar de rechter. Het bedrijf voerde aan dat de sluiting niet voorzienbaar was en dat haar geen enkel verwijt kon worden gemaakt. De politie had de explosie namelijk niet kunnen koppelen aan de onderneming zelf. Bovendien stelde het bedrijf dat de burgemeester er zelf niet in was geslaagd de openbare orde te handhaven, en dat de schade die daaruit voortvloeide niet voor rekening van de ondernemer kon komen.
De rechtbank gaat daar niet in mee. Zij oordeelt dat het sluiten van een horecapand nadat er een zwaar explosief is afgegaan voor de deur — in een omgeving met woningen en een hotel — een normale en te verwachten reactie is van de burgemeester. In die zin was de sluiting voorzienbaar, aldus de rechtbank. Het feit dat Harbour Amsterdam zelf niets te verwijten valt, maakt dat niet anders. Het gaat immers om een risico dat inherent is aan het exploiteren van een horecaonderneming in een stedelijke omgeving. Eerder geregistreerde incidenten rondom de onderneming en aan haar verbonden bedrijven onderstrepen dat risico.
Ook het argument dat de burgemeester tekortschoot in het handhaven van de openbare orde snijdt geen hout. De rechtbank volgt de uitleg van de burgemeester dat dit geen reden is om alsnog nadeelcompensatie toe te kennen. Datzelfde geldt voor het betoog van Harbour Amsterdam over de systematiek van de gemeentelijke verordening: schade die tot het normaal ondernemersrisico behoort, is simpelweg uitgesloten van compensatie.
De rechtbank verklaart het beroep ongegrond. Harbour Amsterdam krijgt geen nadeelcompensatie, moet het griffierecht zelf betalen en heeft geen recht op vergoeding van de proceskosten.
Betrokken advocaten
mr. F. Arents
verweerder
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RVS:2026:336, Raad van State, 21-01-2026, 202305102/1/A3
Raad van State · Bestuursrecht
ECLI:NL:GHAMS:2025:3498, Gerechtshof Amsterdam, 16-12-2025, 200.335.570/01
Gerechtshof Amsterdam · Civiel Recht
ECLI:NL:RBROT:2025:14309, Rechtbank Rotterdam, 05-12-2025, ROT 23/6607
Rechtbank Rotterdam · Bestuursrecht
ECLI:NL:GHAMS:2025:3141, Gerechtshof Amsterdam, 20-11-2025, 200.356.546/01 OK
Gerechtshof Amsterdam · Civiel Recht; Ondernemingsrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank AmsterdamRechtsgebied
BestuursrechtZaaknummer
AMS 24/6872
Procedure
Eerste aanleg - meervoudig
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechters
- mw. mr. L.H. Waller
- mw. mr. L. Dolfing
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Lange rijen klanten die buiten wachten op hun bestelling, op straat eten en hun afval achterlaten: bewoners in het centrum van Amsterdam klagen al jaren over de overlast van snackbar Fabel Friet. De zaak, populair geworden door filmpjes op TikTok en vooral bezocht door toeristen, ligt in een smal, drukbezocht deel van de stad aan de Keizersgracht. Omwonenden wilden voorkomen dat de snackbar haar exploitatievergunning kreeg en stapten naar de rechter. De burgemeester van Amsterdam had op 20 september 2023 een exploitatievergunning verleend voor een alcoholvrij horecabedrijf met terras, voor drie jaar. Na bezwaar van de omwonenden paste hij die vergunning op 4 april 2024 aan. Hij nam een extra voorschrift op: zodra tien klanten buiten wachten op hun bestelling, mag de tweede kassa tijdelijk geen nieuwe bestellingen meer aannemen. Daarnaast bevat de vergunning voorschriften over de inzet van crowdmanagers, het opruimen van afval en de plek waar de wachtrijen zich moeten opstellen. Het bezwaar van de omwonenden verklaarde de burgemeester voor het overige ongegrond. Daartegen kwamen zij in beroep bij de rechtbank Amsterdam. De rechtbank oordeelde eerst dat alle eisers belanghebbenden zijn, ook de bewoners die niet in de straat van de snackbar zelf wonen. De overlast waaiert volgens de rechtbank uit naar de omliggende straten. Ook hadden de eisers nog belang bij een beoordeling, hoewel de vergunning inmiddels was verlopen. De burgemeester heeft op 13 april 2026 opnieuw een vergunning voor drie jaar verleend, met grotendeels dezelfde voorschriften, en de uitkomst van deze zaak is van belang voor toekomstige besluiten. De eisers vonden dat de burgemeester de vergunning had moeten weigeren. Volgens de plaatselijke verordening mag hij dat doen als het woon- en leefklimaat, de openbare orde of de veiligheid nadelig wordt beïnvloed. De omwonenden spraken van ondraaglijke overlast, gevaarlijke verkeerssituaties door te smalle trottoirs en onvoldoende optreden van de gemeente. De rechtbank toetste alleen de situatie op 4 april 2024, de datum van het bestreden besluit. Meldingen en foto's van na die datum liet zij buiten beschouwing, evenals de nieuwe vergunning van 2026. De burgemeester heeft bij het verlenen van een vergunning ruimte om naar eigen inzicht te beslissen, en de rechtbank toetst zijn afweging daarom terughoudend. Zij kijkt wel indringend of hij alle relevante omstandigheden heeft meegewogen. De rechtbank nam aan dat het druk is in de buurt, dat veel afval op straat ligt en dat de toeloop gevaar kan opleveren voor de verkeersveiligheid. Maar zij woog mee dat de snackbar in een deel van de stad zit dat sowieso al veel bezoekers trekt. De foto's van de eisers waren volgens de rechtbank ongedateerd en zonder tijdstip, zodat niet duidelijk werd wanneer en hoe vaak welke overlast voorkomt. Ook bleef onduidelijk of er de hele dag of alleen op bepaalde dagen overlast is. De wijkagent verklaarde bovendien dat ook andere horecazaken in de buurt veel bezoekers en wachtrijen hebben. Stichting het Koffiehuis, die sinds april 2023 meermalen per dag de omgeving schoonmaakt, liet weten dat veel afval niet van klanten van Fabel Friet afkomstig is. Daardoor was niet aannemelijk dat de overlast alleen of vooral door deze snackbar wordt veroorzaakt. De eisers hadden niet genoeg onderbouwd dat de overlast zo ernstig is dat de burgemeester de vergunning had moeten weigeren. De rechtbank begrijpt het dilemma van de burgemeester, die een balans moet vinden tussen bewoners, ondernemers en de gevolgen van het toerisme in de binnenstad. Ten overvloede wees zij erop dat tegen de nieuwe vergunning nog een bezwaarprocedure loopt. Daarin moet de burgemeester beoordelen of de aangescherpte voorschriften voldoende tegemoetkomen aan de omwonenden, of dat de overlast inmiddels zo groot is dat weigering op zijn plaats is. De rechtbank verklaarde het beroep ongegrond en veroordeelde niemand in de proceskosten. Het beroep van de snackbar zelf was op de zitting ingetrokken.
Wie in Amsterdam een rondvaart aanbiedt, betaalt de gemeente een heffing per passagier, de vermakelijkhedenretributie te water. Sinds 2020 was dat € 1,50. Met ingang van 1 januari 2024 verhoogde de gemeenteraad het tarief met € 1 naar € 2,50. Rederij Stromma Nederland vond die verhoging onrechtmatig en stapte naar de rechter. Die gaf haar gelijk. De zaak gaat over twee voldoeningen op aangifte, dat zijn bedragen die de rederij zelf aangeeft en betaalt: over het derde kwartaal van 2024 en het eerste kwartaal van 2025. Stromma maakte bezwaar, maar de heffingsambtenaar van de gemeente Amsterdam verklaarde die bezwaren op 4 december 2025 ongegrond. Daartegen kwam Stromma in beroep. De rechtbank behandelde de zaken op 6 juli 2026, samen met zaken van drie andere rederijen. De verhoging van € 1 bestond uit twee delen. Het college van burgemeester en wethouders had voorgesteld het tarief met € 0,50 te verhogen, zodat de gemeente tekorten kon dekken op het beheer van de nautische keten en de havengelden voor de pleziervaart. Bij de begrotingsbehandeling voegde de gemeenteraad via amendementen nog eens € 0,50 toe. Dat geld was bedoeld voor gratis openbaar vervoer voor kinderen, een lerarenbeurs, vergroening van de openbare ruimte en initiatieven tegen kansenongelijkheid. Volgens de rechtbank is een retributie een vergoeding voor een voorziening waarvan de betalende partij zelf profijt heeft. De gemeente mag de kosten van zo'n voorziening niet in euro's uitrekenen, maar er moet wel een concrete tegenprestatie zijn: de vermakelijkheid moet profiteren van een voorziening die de gemeente geld kost. Bij de amendementen ontbreekt dat. Kinderopenbaarvervoer, lerarenbeurzen en groene straten staan los van de rondvaart. Daarmee gebruikte de gemeenteraad de heffing voor een ander doel dan waarvoor de wet haar toestaat, wat in het bestuursrecht 'détournement de pouvoir' heet. Dat deel van de verhoging is onverbindend verklaard. De heffingsambtenaar voerde aan dat rederijen profiteren van de groeiende stroom toeristen en van voorzieningen die uit de algemene middelen worden betaald. De rechtbank vond dat te algemeen om een individuele tegenprestatie aan te nemen. Ook het argument dat de gemeentelijke kosten een veelvoud van de opbrengst zijn, paste volgens haar niet in het systeem van retributie. Bij het andere deel, de € 0,50 voor het Programma Varen, lag het anders, maar het ging evengoed mis. De rechtbank vond de enkele verwijzing naar dat programma te mager. Onder 'varen' valt veel dat niets met de beroepsvaart te maken heeft. Het aanbod van de heffingsambtenaar om het programma alsnog in het geding te brengen wees ze af, omdat hij dat pas op de zitting deed terwijl hij de stukken veel eerder had kunnen indienen. Bovendien bleek niet dat de gemeenteraad de belangen van de rederijen had meegewogen. Stromma legde uit dat ze de hogere heffing niet in zes tot acht weken kon doorberekenen, omdat ze vastzit aan prijsafspraken die soms een jaar eerder zijn gemaakt, bijvoorbeeld met reisorganisaties. De rechtbank vond dat aannemelijk. Ze liet het tarief ten aanzien van Stromma buiten toepassing voor zover het was verhoogd tot € 2,00. Het verzoek om schadevergoeding wegens te lange duur wees de rechtbank af. De redelijke termijn voor een bezwaar- en beroepsprocedure is twee jaar, en die is niet verstreken sinds de bezwaarschriften van 19 november 2024 en 12 mei 2025. De rechtbank verklaarde de beroepen gegrond en vernietigde de uitspraken op bezwaar. Het tarief van € 1,50 blijft van toepassing en de voldoeningen op aangifte worden daarop verminderd. De heffingsambtenaar moet het griffierecht van € 794 vergoeden en betaalt € 1.920 aan proceskosten.