Rechter staat overlevering aan Polen toe ondanks zorgen over rechtsstaat — RBAMS:2026:7745
Europees aanhoudingsbevel en overlevering ter tenuitvoerlegging van een gevangenisstraf
Eiser / verzoeker
Openbaar Ministerie
Verweerder / gedaagde
opgeëiste persoon
Rechtbank staat de overlevering van de opgeëiste persoon aan Polen toe ter tenuitvoerlegging van een gevangenisstraf van 2 jaar en 2 maanden wegens illegale drugshandel
- Europees aanhoudingsbevel van Polen ter tenuitvoerlegging van een reeds opgelegde gevangenisstraf van 2 jaar en 2 maanden wegens drugshandel
- Verstekweigeringsgrond van artikel 12 OLW niet van toepassing omdat de man persoonlijk aanwezig was bij de zittingen die tot het definitieve arrest leidden
- Algemeen erkende structurele gebreken in de Poolse rechtsstaat leveren pas een weigeringsgrond op als de opgeëiste persoon concrete gevolgen voor zijn eigen zaak aantoont
- Drugshandel staat op de lijst van feiten waarvoor geen dubbele strafbaarheidstoets nodig is, omdat er in Polen minimaal drie jaar cel op staat
- Rechtbank staat de overlevering toe omdat aan alle wettelijke eisen is voldaan en geen weigeringsgronden gelden
Samenvatting
De rechtbank Amsterdam heeft de overlevering toegestaan van een Poolse man die in Polen een gevangenisstraf van twee jaar en twee maanden nog volledig moet uitzitten wegens illegale drugshandel. De zaak kwam bij de Amsterdamse internationale rechtshulpkamer terecht via een Europees aanhoudingsbevel van de rechtbank in het Poolse Bydgoszcz.
Anders dan bij een aanhoudingsbevel voor vervolging, ging het in deze zaak om de tenuitvoerlegging van een straf die de man al had gekregen. Hij was in Bydgoszcz veroordeeld tot twee jaar en twee maanden cel, een vonnis dat na een procedure in hoger beroep op 11 juni 2025 definitief werd. Van die straf had de man op het moment van de Nederlandse uitspraak nog niets uitgezeten. Hij zat ten tijde van de behandeling van zijn zaak in Nederland al vast in de Penitentiaire Inrichting Nieuwegein.
Op de zitting van 15 juli 2026 werd de man bijgestaan door zijn raadsman, mr. M.A.M. Pijnenburg, en door een tolk Pools. Hij bevestigde dat zijn persoonsgegevens klopten en dat hij de Poolse nationaliteit heeft. Zijn raadsman voerde geen inhoudelijk verweer tegen de overlevering.
De rechtbank moest eerst beoordelen of de zogenoemde verstekweigeringsgrond van artikel 12 van de Overleveringswet van toepassing was. Die bepaling kan overlevering blokkeren als iemand bij verstek is veroordeeld, dus zonder dat hij zelf bij de zitting aanwezig was. Omdat het hier ging om een procedure in twee instanties, keek de rechtbank naar de laatste, definitieve beslissing: het arrest in hoger beroep van 11 juni 2025. Uit aanvullende informatie van de Poolse rechtbank bleek dat de man persoonlijk aanwezig was geweest bij de zittingen die tot dat arrest hadden geleid. Daarom was de weigeringsgrond niet van toepassing en kon de overlevering doorgang vinden op dit punt.
Ook moest de rechtbank ingaan op de vraag of overlevering aan Polen in strijd zou komen met het recht op een eerlijk proces, zoals gewaarborgd door artikel 47 van het EU-Handvest van de grondrechten. De rechtbank had in eerdere zaken al vastgesteld dat er in Polen structurele en fundamentele gebreken zijn in de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, waardoor in algemene zin een reëel gevaar bestaat voor schending van dit grondrecht. Voor een individuele weigering van de overlevering is echter meer nodig: de opgeëiste persoon moet concrete aanwijzingen geven dat die structurele problemen ook daadwerkelijk invloed hebben gehad op zijn eigen strafzaak. Omdat de man dat niet had gedaan, kon de rechtbank niet vaststellen dat er in zijn specifieke geval een reëel gevaar voor een oneerlijk proces bestond. Daarmee stond ook dit bezwaar niet aan overlevering in de weg.
Verder stelde de rechtbank vast dat het feit waarvoor de straf is opgelegd, illegale handel in verdovende middelen en psychotrope stoffen, voorkomt op de lijst van feiten in de Overleveringswet waarvoor geen dubbele strafbaarheidstoets nodig is. Omdat op dit feit naar Pools recht een vrijheidsstraf van ten minste drie jaar staat, hoefde de rechtbank niet te onderzoeken of het feit ook naar Nederlands recht strafbaar zou zijn.
Omdat het aanhoudingsbevel aan alle wettelijke eisen voldeed en geen van de aangevoerde en ambtshalve beoordeelde bezwaren aan overlevering in de weg stond, stond de rechtbank de overlevering toe. Voorafgaand aan de uitspraak had de rechtbank de beslistermijn met dertig dagen verlengd en de gevangenhouding van de man bevolen. Tegen deze uitspraak staat geen gewoon rechtsmiddel open: de man wordt overgeleverd aan de rechtbank in Bydgoszcz om daar zijn resterende gevangenisstraf van twee jaar en twee maanden uit te zitten.
Betrokken advocaten
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBAMS:2026:613, Rechtbank Amsterdam, 28-01-2026, 13-307217-25
Rechtbank Amsterdam · Strafrecht; Europees Strafrecht
ECLI:NL:RBAMS:2025:10570, Rechtbank Amsterdam, 31-12-2025, 13-284657-25
Rechtbank Amsterdam · Strafrecht; Europees Strafrecht
ECLI:NL:RBAMS:2025:10144, Rechtbank Amsterdam, 17-12-2025, 13-231783-25
Rechtbank Amsterdam · Strafrecht; Internationaal Strafrecht
ECLI:NL:RBAMS:2025:9707, Rechtbank Amsterdam, 09-12-2025, 13-234554-25
Rechtbank Amsterdam · Strafrecht; Europees Strafrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank AmsterdamRechtsgebied
Strafrecht; Europees StrafrechtZaaknummer
13-121144-26
Procedure
Eerste en enige aanleg
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Een Poolse man die sinds oktober 2021 in Nederland woont, wordt niet uitgeleverd aan Polen, maar moet zijn gevangenisstraf van twee jaar hier uitzitten. Polen wilde hem overgeleverd krijgen via een Europees aanhoudingsbevel, een verzoek tussen EU-landen om een gezochte persoon aan te houden en over te dragen. Het gaat om een straf voor een reeks inbraken en pogingen daartoe, waarbij de daders samenwerkten en zich door braak toegang verschaften. De rechtbank Amsterdam beslist dat Nederland de straf overneemt. De straf is in 2003 door het Poolse Provincial Court of Chelm opgelegd, aanvankelijk voorwaardelijk met een proeftijd van vier jaar. Na nieuwe veroordelingen voor soortgelijke feiten in 2004 en 2010 is die voorwaardelijke straf alsnog onvoorwaardelijk geworden. De straf resteert in zijn geheel. De tenuitvoerlegging was in de tussentijd meermalen opgeschort. De verdediging vroeg de overlevering te weigeren, omdat de man bij de zaak van 2010 niet zelf aanwezig was. Hij zegt geen oproep te hebben gekregen, omdat hij naar Nederland was vertrokken om te werken en zijn reclasseringswerker daarover per brief had geïnformeerd. De rechtbank stelt vast dat hij bij dat proces niet in persoon is verschenen en dat ook geen garantie is gegeven. Daardoor had de rechtbank de overlevering op die grond kunnen weigeren. Zij doet dat niet. De man gaf in december 2009 een adres op, kreeg een adresinstructie en is gewezen op de gevolgen van het niet doorgeven van een verhuizing. De oproep is naar het opgegeven adres gestuurd. Op grond van het vertrouwensbeginsel, het uitgangspunt dat EU-landen elkaars informatie mogen vertrouwen, gaat de rechtbank uit van de juistheid van de Poolse informatie. Het verzoek om het vonnis van 2010 op te vragen wijst zij af. De weigering volgt uit een andere grond. Wie lang genoeg rechtmatig in Nederland woont, kan worden gelijkgesteld met een Nederlander, en dan kan de overlevering worden geweigerd als Nederland de straf overneemt. De man verblijft al meer dan vijf jaar rechtmatig in Nederland als duurzaam verblijvend EU-burger, en de Immigratie- en Naturalisatiedienst verwacht dat hij zijn verblijfsrecht niet verliest door deze straf. De rechtbank rekent zijn feiten naar Nederlands recht tot meerdaadse samenloop van diefstal en pogingen daartoe door twee of meer verenigde personen met braak. De Poolse straf van twee jaar blijft daar binnen het Nederlandse maximum en is niet onverenigbaar met Nederlands recht, dus aanpassing is niet nodig. Hij heeft voldoende economische banden met Nederland, en overname kan bijdragen aan zijn terugkeer in de samenleving. Polen heeft toestemming gegeven door een certificaat en een kopie van het vonnis te sturen. De verdediging vroeg de gevangenhouding te schorsen, omdat de dag voor de zitting gratie en opschorting waren aangevraagd. De rechtbank wijst dat af. Het vluchtgevaar neemt na zo'n uitspraak toe, een schorsing is alleen in uitzonderlijke gevallen aan de orde, en een gratieverzoek maakt een zaak niet uitzonderlijk. Ook kan zij niet vooruitlopen op de uitkomst van die procedure. De rechtbank weigert de overlevering aan het District Court of Lublin en beveelt de tenuitvoerlegging van de vrijheidsstraf van twee jaar in Nederland. Zij beveelt de gevangenhouding van de man tot die tenuitvoerlegging en wijst het verzoek tot schorsing daarvan af. Hiertegen staat geen gewoon rechtsmiddel open.
Een Nederlandse man van 29 jaar wordt uitgeleverd aan België, waar hij wordt verdacht van handel in verdovende middelen en van moord of doodslag en zware mishandeling. De onderzoeksrechter in Antwerpen, afdeling Mechelen, vaardigde op 7 september 2026 een Europees aanhoudingsbevel uit, een aanhoudingsbevel dat in alle EU-lidstaten geldt. Het bevel is gebaseerd op een Belgisch aanhoudingsbevel bij verstek. De Belgische autoriteiten vragen ook om de gsm-toestellen die de man bij zijn aanhouding bij zich heeft. De Internationale Rechtshulpkamer van de rechtbank Amsterdam behandelde de zaak op 29 oktober 2026. De man verscheen zelf, bijgestaan door zijn advocaat. De rechtbank verlengde de beslistermijn met 30 dagen en beval de gevangenhouding, die zij tot aan de uitspraak schorste. De man heeft de Nederlandse nationaliteit. Zijn raadsvrouw deed geen beroep op de mogelijkheid om overlevering afhankelijk te maken van een garantie dat hij zijn straf in Nederland mag uitzitten. Het geschil ging over de omstandigheden in de Belgische gevangenissen. De rechtbank oordeelde in december 2022 al dat in alle Belgische detentie-instellingen een algemeen gevaar bestaat op onmenselijke of vernederende behandeling. Een nieuw rapport van het Europees Comité ter voorkoming van foltering (CPT) van 8 september 2026 bevestigt dat gevaar, vooral door overbevolking en gedetineerden die op de grond moeten slapen. België gaf daarom een garantie af. Die houdt in dat de man in de gevangenis van Mechelen wordt opgesloten in een cel met minimaal 3 m2 eigen leefruimte, een bed, een afgescheiden toilet en dagactiviteiten buiten de cel. De raadsvrouw vond die garantie onvoldoende en wilde dat de zaak werd aangehouden voor een aanvullende garantie. Zij wees op overbevolking, een oude gevangenis, toiletten die alleen met een scherm zijn afgeschermd en meubilair dat niet op de bezetting is berekend. Ze verwees naar het jaarverslag 2025 van de Commissie van Toezicht van Mechelen, een Pano-documentaire, een krantenartikel en een mailwisseling met de gevangenisdirecteur. Volgens haar moest het algemene gevaar worden uitgebreid tot cellen met 3 tot 4 m2 per persoon. De officier van justitie vond de garantie afdoende. De rechtbank volgde de officier. De garantie komt niet van de Belgische rechter zelf, dus toetste de rechtbank de geboden zekerheid aan alle beschikbare gegevens. Zij noemde de omstandigheden die het jaarverslag en de documentaire beschrijven, zoals een verstopt en overstromend toilet en een celgenoot die op de grond slaapt, mensonterend. Maar volgens de rechtbank volgt uit hetzelfde jaarverslag dat de monocellen in Mechelen worden gebruikt voor onder meer Nederlanders die met een garantie worden overgeleverd. De directeur van de gevangenis bevestigde bovendien dat zijn inrichting de garantie kan nakomen. De andere materiële omstandigheden in Mechelen zijn niet zo slecht dat het algemene gevaar moet worden uitgebreid tot cellen van 3 tot 4 m2. De rechtbank verwierp het verweer. Zij stelde vast dat het aanhoudingsbevel aan de wettelijke eisen voldoet en dat er geen weigeringsgronden zijn. Omdat de feiten op de lijst van bijlage 1 bij de Overleveringswet staan en in België met minstens drie jaar cel kunnen worden bestraft, onderzocht zij niet of ze ook in Nederland strafbaar zijn. De rechtbank staat de overlevering toe aan de onderzoeksrechter in Antwerpen, afdeling Mechelen, voor de feiten uit het aanhoudingsbevel, en beveelt de afgifte van de in beslag genomen Apple iPhone 15 Pro. Tegen deze uitspraak staat geen gewoon rechtsmiddel open.
Een Poolse man van in de twintig zit in Nederland gedetineerd terwijl Polen hem wil terugkrijgen om een gevangenisstraf van tien maanden uit te zitten. Daar resteren nog negen maanden en 29 dagen van. Die straf kreeg hij oorspronkelijk voorwaardelijk, met een proeftijd van drie jaar. De Poolse rechter in Krakau zette haar op 19 februari 2026 om in een onvoorwaardelijke straf, omdat de man zich aan het toezicht van de reclassering had onttrokken en tweemaal voor nieuwe feiten was veroordeeld: op 12 juni 2025 en op 23 september 2025. De rechtbank Amsterdam moest beoordelen of zij de overlevering op grond van het Europees aanhoudingsbevel (EAB) mocht toestaan. Daarbij speelt artikel 12 van de Overleveringswet: overlevering mag worden geweigerd als iemand is veroordeeld in een procedure waarbij hij zelf niet aanwezig was, tenzij hij van het proces wist of een van de uitzonderingen geldt. Voor het arrest van het hof in Krakau van 28 mei 2024 oordeelde de rechtbank dat de weigeringsgrond buiten toepassing kon blijven. De man was aanwezig bij het proces in eerste aanleg en wist dus van de verdenking en de procedure. Hij had een correspondentieadres opgegeven en een schriftelijke adresinstructie gekregen, ook voor een eventueel hoger beroep. De oproep voor de zitting in hoger beroep is naar dat adres gestuurd, maar hij heeft die niet in ontvangst genomen of opgehaald. Volgens de rechtbank was hij daarmee kennelijk onzorgvuldig met zijn post van de Poolse justitie. De omzetting van de voorwaardelijke straf is zelf geen beslissing die aan artikel 12 wordt getoetst. Volgens het arrest van het Hof van Justitie van de EU van 23 maart 2023 moet de rechter wel kijken naar de procedures die tot de veroordelingen voor nieuwe feiten hebben geleid, als die ten grondslag liggen aan de omzetting. Voor het vonnis van 12 juni 2025 gaf het EAB aan dat de man in persoon was verschenen, dus daar speelde de weigeringsgrond niet. Voor het vonnis van de rechtbank in Chrzanów van 23 september 2025 ontbrak die informatie. De Poolse autoriteiten bevestigden dat dit vonnis meewoog bij de omzetting, maar vulden het daarvoor bedoelde formulier (het D-formulier) niet in, ondanks herhaalde verzoeken van het Internationaal Rechtshulpcentrum. De officier van justitie vroeg om de zaak nogmaals aan te houden om het formulier opnieuw op te vragen. De rechtbank wees dat af: eerdere verzoeken waren onbeantwoord gebleven en de beslistermijn liep af op 15 november 2026. Omdat niet bleek dat de man afstand had gedaan van zijn recht om bij die procedure aanwezig te zijn, of kennelijk onzorgvuldig was geweest met zijn post, bleef de weigeringsgrond staan. De rechtbank weigert de overlevering aan de rechtbank in Krakau. De overleveringsdetentie was al op 5 november 2026 opgeheven.
Een Poolse man die in Nederland verblijft, werd gezocht door Polen. De Regional Court in Przemyśl vaardigde op 17 april 2026 een Europees aanhoudingsbevel uit om hem aan te houden en over te leveren. Het bevel ging over een in Polen opgelegde vrijheidsstraf van zes maanden. Het ging dus niet om een nog lopende vervolging, maar om een straf die al was uitgesproken. De zaak kwam bij de internationale rechtshulpkamer van de rechtbank Amsterdam, die het aanhoudingsbevel op de zitting van 8 september 2026 behandelde. De man verscheen met zijn advocaat en een tolk in de Poolse taal. Op 22 september 2026 deed de rechtbank een tussenuitspraak. Daarin oordeelde zij al over de grondslag en inhoud van het bevel, over de weigeringsgrond van artikel 12 van de Overleveringswet (OLW), over de strafbaarheid van het feit en over de verjaring van de tenuitvoerleggingstermijn. Het onderzoek werd heropend, zodat de officier van justitie bij de Poolse autoriteit een certificaat en het veroordelende vonnis kon opvragen. De termijn voor de uitspraak werd daarbij met 60 dagen verlengd. Op de zitting van 28 oktober 2026 werd de behandeling in gewijzigde samenstelling voortgezet. Het draaide uiteindelijk om de vraag of Nederland de Poolse straf zelf kan uitvoeren. Dat kan alleen als de Poolse autoriteit daarvoor toestemming geeft. Die toestemming loopt via een certificaat en een kopie van het veroordelende vonnis. De rechtbank ontving het certificaat van 2 oktober 2026 samen met het vonnis. Daarmee had de Poolse autoriteit volgens de rechtbank toestemming gegeven voor overname van de straf. In het certificaat staat verder dat de man volgens Pools recht in aanmerking kan komen voor voorlopige invrijheidsstelling nadat hij de helft van de straf heeft uitgezeten. De rechtbank oordeelde dat zij op grond van artikel 6a, eerste lid, OLW bevoegd is de overlevering te weigeren. Zij zag geen aanleiding om van die bevoegdheid af te zien en zag evenmin een reden om de straf niet over te nemen. De rechtbank weigert daarom de overlevering van de man aan de Regional Court in Przemyśl en beveelt de tenuitvoerlegging van de zes maanden vrijheidsstraf in Nederland. De geschorste overleveringsdetentie wordt opgeheven. Voor de periode tot de tenuitvoerlegging beveelt de rechtbank de gevangenhouding van de man op grond van artikel 27, vierde lid, OLW. Tegen deze uitspraak staat geen gewoon rechtsmiddel open.
Een man met de Letse nationaliteit wordt in Nederland vastgehouden omdat Letland zijn overlevering wil. De Letse openbare aanklager vaardigde op 21 juni 2024 een Europees aanhoudingsbevel uit, een verzoek om een verdachte of veroordeelde persoon aan te houden en uit te leveren aan een ander EU-land. Het Letse bevel strekt ertoe dat de man in zijn eigen land een straf uitzit. De rechtbank Amsterdam heeft die overlevering nu geweigerd, omdat niet is uitgesloten dat hij in een Letse gevangenis onder mensonwaardige omstandigheden terechtkomt. De zaak liep al maanden. De behandeling begon op 3 juni 2026 en er volgden vier zittingen en drie tussenuitspraken. Daarin stelde de rechtbank vast dat er voor deze man een individueel gevaar bestond dat zijn grondrechten zouden worden geschonden door de detentieomstandigheden in Letland. Volgens artikel 11 van de Overleveringswet moet de rechtbank dan de overlevering weigeren, tenzij het gevaar wordt weggenomen. Daarom hield zij de beslissing aan en gaf zij de Letse autoriteiten bij tussenuitspraken van 6 augustus 2026 en 22 september 2026 een redelijke termijn om dat gevaar weg te nemen. De Letse autoriteiten kregen daarbij vragen voorgelegd over onder meer de plaats waar de man zijn straf zou ondergaan. De Letse Department of Imprisonment Institutions antwoordde op 29 september 2026 en de Prisons Administration op 14 oktober 2026. Zij lieten weten dat de man 'initially' in de Remand (Investigation) Prison Section van de Liepāja Prison wordt geplaatst. Daarna 'will be determined' waar hij zijn straf uitzit; die plaats zou in Liepāja Prison worden bepaald. De raadsvrouw vond dat de omstandigheden niet waren veranderd en dat het bevel niet moest worden uitgevoerd. De Letse reactie beantwoordde volgens haar de concrete vraag niet waar haar cliënt naar alle waarschijnlijkheid zijn straf zou uitzitten. De officier van justitie meende dat er wel een wijziging was. Volgens hem bleek uit de eerdere garanties dat de man in een tweepersoonscel zou verblijven, apart van leiders, met 24-uurs monitoring, minimaal 5 m² per persoon exclusief sanitair en een intercom in elke cel. Het risico dat samenhangt met het kastenstelsel was daarmee voldoende ondervangen. Ook wees hij op een zaak van 27 oktober 2026, waarin de rechtbank de overlevering naar dezelfde gevangenis wel toestond. De rechtbank volgt de raadsvrouw. De nieuwe informatie neemt het eerder vastgestelde reële gevaar niet weg. Doordat de man als veroordeelde in het regime voor voorlopig gehechten wordt geplaatst, leidt de rechtbank af dat zijn verblijf daar kort zal duren. Uit de Letse brieven blijkt dus dat hij zijn straf mogelijk elders ondergaat, en over die plek ontbreken de garanties. De zaak van 27 oktober 2026 is niet vergelijkbaar, omdat het daar ging om een vervolgings-EAB waarbij vaststond dat de opgeëiste persoon in voorlopige hechtenis in Liepāja Prison zou worden geplaatst. De door de rechtbank gestelde termijnen zijn inmiddels verstreken. De rechtbank geeft daarom met toepassing van artikel 11, eerste lid, van de Overleveringswet geen gevolg aan het Europees aanhoudingsbevel en verklaart de officier van justitie niet-ontvankelijk in zijn vordering om het bevel in behandeling te nemen. Daarmee eindigt de overleveringsprocedure. De overleveringsdetentie had de rechtbank al opgeheven bij bevel van 28 oktober 2026. Tegen de uitspraak staat geen gewoon rechtsmiddel open.