Rechtbank wil weten in welke Schotse gevangenis verdachte na overlevering belandt — RBAMS:2026:7939
overlevering aan het Verenigd Koninkrijk wegens mensenhandel, aanhouding in afwachting van informatie over detentieomstandigheden
Eiser / verzoeker
de officier van justitie
Verweerder / gedaagde
de opgeëiste persoon
De rechtbank heropent en schorst het onderzoek om eerst te laten uitzoeken in welke Schotse gevangenis de opgeëiste persoon zal worden geplaatst, voordat zij over de overlevering beslist.
- Voor overlevering aan het Verenigd Koninkrijk onder de handels- en samenwerkingsovereenkomst moet per feit worden getoetst of het ook naar Nederlands recht strafbaar is, in plaats van de tweestappentoets die geldt bij een Europees aanhoudingsbevel
- Van de zes verdenkingen is alleen mensenhandel ook naar Nederlands recht strafbaar; voor de overige vijf feiten ziet de rechtbank af van haar bevoegdheid om overlevering te weigeren omdat die geen aanknoping hebben met de Nederlandse rechtsorde
- De aanvullende informatie van de Schotse autoriteiten noemt acht mogelijke gevangenissen zonder te specificeren waar de opgeëiste persoon waarschijnlijk zal worden geplaatst
- Inspectierapporten wijzen op problemen bij twee van de acht instellingen: gedetineerden in HMP Edinburgh brengen 22 tot 23 uur per dag op cel door, en HMP Barlinnie kampt met overbevolking
- De rechtbank heeft deze informatie nodig om te beoordelen of een garantie over de detentieomstandigheden vereist is, en schorst de zaak tot een vervolgzitting voor 10 september 2026
Samenvatting
De internationale rechtshulpkamer van de rechtbank Amsterdam heeft nog geen definitief oordeel geveld over de overlevering van een Roemeense man aan het Verenigd Koninkrijk, die daar wordt verdacht van onder meer mensenhandel. De rechtbank wil eerst precies weten in welke Schotse gevangenis de man terecht zou komen, voordat zij kan beoordelen of aanvullende garanties over zijn detentie nodig zijn.
De zaak loopt via de handels- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk, die sinds de brexit de plaats heeft ingenomen van het Europees aanhoudingsbevel voor overleveringen naar het VK. Het onderliggende aanhoudingsbevel is op 2 april 2026 uitgevaardigd door de Sheriff Court of Lothian and Borders in Edinburgh en verwijst naar meerdere eerdere aanhoudingsbevelen van Schotse rechtbanken. De opgeëiste persoon, geboren in 1994 en van Roemeense nationaliteit, wordt verdacht van zes strafbare feiten: mensenhandel, het exploiteren van een bordeel, het zonder geldige reden niet verschijnen bij een rechtszitting in Glasgow, en drie keer het niet naleven van meldingsvoorwaarden bij de Schotse politie. Op de zitting van 23 juli 2026 werd hij bijgestaan door zijn raadsman mr. R.P.G. van der Weide, advocaat in Amsterdam, en een tolk Roemeens.
Voor overlevering aan het Verenigd Koninkrijk geldt, anders dan bij een gewoon Europees aanhoudingsbevel, dat de rechtbank per feit moet toetsen of het ook naar Nederlands recht strafbaar is. De rechtbank concludeerde dat dit voor het eerste feit, mensenhandel, het geval is. De overige vijf feiten, waaronder het exploiteren van een bordeel en het schenden van meldingsvoorwaarden, zijn naar Nederlands recht niet strafbaar. Toch zag de rechtbank geen reden om de overlevering voor die feiten te weigeren, omdat deze feiten geen enkele aanknoping hebben met de Nederlandse rechtsorde en de overlevering voor het zwaarste feit, de mensenhandel, hoe dan ook al wordt toegestaan.
Het zwaartepunt van deze tussenuitspraak lag bij de vraag naar de detentieomstandigheden in het Verenigd Koninkrijk. Het Openbaar Ministerie had bij de Schotse vervolgingsdienst nagevraagd waar de man na overlevering terecht zou komen. Het antwoord noemde acht verschillende gevangenissen die volwassen mannen na een rechtszitting kunnen opnemen: Barlinnie, Addiewell, Low Moss, Edinburgh, Grampian, Inverness, Greenock en Perth. De raadsman wees op algemene zorgen over Schotse huizen van bewaring, zoals geweld tussen gedetineerden, overbevolking en drugsgebruik, maar kon niet met stukken onderbouwen dat de man persoonlijk een reeel gevaar op onmenselijke behandeling loopt.
De officier van justitie liep de acht instellingen langs aan de hand van inspectierapporten van de Schotse gevangenistoezichthouder. Voor zes van de acht, waaronder Addiewell, Grampian en Inverness, zag hij geen aanleiding voor nadere vragen, omdat deze goed functioneren of verbeteren, en verwees daarbij naar eerdere zaken waarin de rechtbank overlevering met garanties voor die instellingen al had toegestaan. Voor HMP Edinburgh en HMP Barlinnie achtte hij aanvullende vragen wel op zijn plaats: uit rapporten bleek dat gedetineerden in Edinburgh gemiddeld 22 tot 23 uur per dag op cel doorbrengen, en dat Barlinnie kampt met overbevolking en te weinig tijd buiten de cel.
De rechtbank sluit voor overlevering aan het Verenigd Koninkrijk aan bij rechtspraak van het Hof van Justitie van de EU, waaruit volgt dat zij alle relevante gegevens moet betrekken bij de vraag in welke situatie de opgeëiste persoon terechtkomt, en daarvoor moet weten waar hij precies gedetineerd zal worden. Omdat de aanvullende informatie acht mogelijke instellingen noemt zonder te specificeren waar de man naar alle waarschijnlijkheid zal belanden, vindt de rechtbank dit onvoldoende om te beoordelen of een garantie over zijn detentieomstandigheden nodig is. Zij verzoekt de officier van justitie daarom om de Britse autoriteiten te vragen in welke van de acht genoemde gevangenissen de man waarschijnlijk zal worden geplaatst.
In afwachting van dat antwoord heropent en schorst de rechtbank het onderzoek voor onbepaalde tijd, verlengt zij de beslistermijn en de overleveringsdetentie met dertig dagen, en bepaalt zij dat de zaak voor 10 september 2026 opnieuw op zitting moet worden gebracht. Een definitieve beslissing over de overlevering is dus nog niet genomen.
Betrokken advocaten
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBOVE:2026:315, Rechtbank Overijssel, 26-01-2026, 08.296915.24 (P)
Rechtbank Overijssel · Strafrecht
ECLI:NL:RBAMS:2025:10543, Rechtbank Amsterdam, 24-12-2025, 13-263800-25
Rechtbank Amsterdam · Strafrecht; Europees Strafrecht
ECLI:NL:RBAMS:2025:10607, Rechtbank Amsterdam, 18-12-2025, 13/260893-25
Rechtbank Amsterdam · Strafrecht; Europees Strafrecht
ECLI:NL:RBAMS:2025:10545, Rechtbank Amsterdam, 11-12-2025, 13-268918-25
Rechtbank Amsterdam · Strafrecht; Europees Strafrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank AmsterdamRechtsgebied
Strafrecht; Europees StrafrechtZaaknummer
13-125420-26
Procedure
Eerste en enige aanleg
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Een Poolse man die sinds oktober 2021 in Nederland woont, wordt niet uitgeleverd aan Polen, maar moet zijn gevangenisstraf van twee jaar hier uitzitten. Polen wilde hem overgeleverd krijgen via een Europees aanhoudingsbevel, een verzoek tussen EU-landen om een gezochte persoon aan te houden en over te dragen. Het gaat om een straf voor een reeks inbraken en pogingen daartoe, waarbij de daders samenwerkten en zich door braak toegang verschaften. De rechtbank Amsterdam beslist dat Nederland de straf overneemt. De straf is in 2003 door het Poolse Provincial Court of Chelm opgelegd, aanvankelijk voorwaardelijk met een proeftijd van vier jaar. Na nieuwe veroordelingen voor soortgelijke feiten in 2004 en 2010 is die voorwaardelijke straf alsnog onvoorwaardelijk geworden. De straf resteert in zijn geheel. De tenuitvoerlegging was in de tussentijd meermalen opgeschort. De verdediging vroeg de overlevering te weigeren, omdat de man bij de zaak van 2010 niet zelf aanwezig was. Hij zegt geen oproep te hebben gekregen, omdat hij naar Nederland was vertrokken om te werken en zijn reclasseringswerker daarover per brief had geïnformeerd. De rechtbank stelt vast dat hij bij dat proces niet in persoon is verschenen en dat ook geen garantie is gegeven. Daardoor had de rechtbank de overlevering op die grond kunnen weigeren. Zij doet dat niet. De man gaf in december 2009 een adres op, kreeg een adresinstructie en is gewezen op de gevolgen van het niet doorgeven van een verhuizing. De oproep is naar het opgegeven adres gestuurd. Op grond van het vertrouwensbeginsel, het uitgangspunt dat EU-landen elkaars informatie mogen vertrouwen, gaat de rechtbank uit van de juistheid van de Poolse informatie. Het verzoek om het vonnis van 2010 op te vragen wijst zij af. De weigering volgt uit een andere grond. Wie lang genoeg rechtmatig in Nederland woont, kan worden gelijkgesteld met een Nederlander, en dan kan de overlevering worden geweigerd als Nederland de straf overneemt. De man verblijft al meer dan vijf jaar rechtmatig in Nederland als duurzaam verblijvend EU-burger, en de Immigratie- en Naturalisatiedienst verwacht dat hij zijn verblijfsrecht niet verliest door deze straf. De rechtbank rekent zijn feiten naar Nederlands recht tot meerdaadse samenloop van diefstal en pogingen daartoe door twee of meer verenigde personen met braak. De Poolse straf van twee jaar blijft daar binnen het Nederlandse maximum en is niet onverenigbaar met Nederlands recht, dus aanpassing is niet nodig. Hij heeft voldoende economische banden met Nederland, en overname kan bijdragen aan zijn terugkeer in de samenleving. Polen heeft toestemming gegeven door een certificaat en een kopie van het vonnis te sturen. De verdediging vroeg de gevangenhouding te schorsen, omdat de dag voor de zitting gratie en opschorting waren aangevraagd. De rechtbank wijst dat af. Het vluchtgevaar neemt na zo'n uitspraak toe, een schorsing is alleen in uitzonderlijke gevallen aan de orde, en een gratieverzoek maakt een zaak niet uitzonderlijk. Ook kan zij niet vooruitlopen op de uitkomst van die procedure. De rechtbank weigert de overlevering aan het District Court of Lublin en beveelt de tenuitvoerlegging van de vrijheidsstraf van twee jaar in Nederland. Zij beveelt de gevangenhouding van de man tot die tenuitvoerlegging en wijst het verzoek tot schorsing daarvan af. Hiertegen staat geen gewoon rechtsmiddel open.
Een Nederlandse man van 29 jaar wordt uitgeleverd aan België, waar hij wordt verdacht van handel in verdovende middelen en van moord of doodslag en zware mishandeling. De onderzoeksrechter in Antwerpen, afdeling Mechelen, vaardigde op 7 september 2026 een Europees aanhoudingsbevel uit, een aanhoudingsbevel dat in alle EU-lidstaten geldt. Het bevel is gebaseerd op een Belgisch aanhoudingsbevel bij verstek. De Belgische autoriteiten vragen ook om de gsm-toestellen die de man bij zijn aanhouding bij zich heeft. De Internationale Rechtshulpkamer van de rechtbank Amsterdam behandelde de zaak op 29 oktober 2026. De man verscheen zelf, bijgestaan door zijn advocaat. De rechtbank verlengde de beslistermijn met 30 dagen en beval de gevangenhouding, die zij tot aan de uitspraak schorste. De man heeft de Nederlandse nationaliteit. Zijn raadsvrouw deed geen beroep op de mogelijkheid om overlevering afhankelijk te maken van een garantie dat hij zijn straf in Nederland mag uitzitten. Het geschil ging over de omstandigheden in de Belgische gevangenissen. De rechtbank oordeelde in december 2022 al dat in alle Belgische detentie-instellingen een algemeen gevaar bestaat op onmenselijke of vernederende behandeling. Een nieuw rapport van het Europees Comité ter voorkoming van foltering (CPT) van 8 september 2026 bevestigt dat gevaar, vooral door overbevolking en gedetineerden die op de grond moeten slapen. België gaf daarom een garantie af. Die houdt in dat de man in de gevangenis van Mechelen wordt opgesloten in een cel met minimaal 3 m2 eigen leefruimte, een bed, een afgescheiden toilet en dagactiviteiten buiten de cel. De raadsvrouw vond die garantie onvoldoende en wilde dat de zaak werd aangehouden voor een aanvullende garantie. Zij wees op overbevolking, een oude gevangenis, toiletten die alleen met een scherm zijn afgeschermd en meubilair dat niet op de bezetting is berekend. Ze verwees naar het jaarverslag 2025 van de Commissie van Toezicht van Mechelen, een Pano-documentaire, een krantenartikel en een mailwisseling met de gevangenisdirecteur. Volgens haar moest het algemene gevaar worden uitgebreid tot cellen met 3 tot 4 m2 per persoon. De officier van justitie vond de garantie afdoende. De rechtbank volgde de officier. De garantie komt niet van de Belgische rechter zelf, dus toetste de rechtbank de geboden zekerheid aan alle beschikbare gegevens. Zij noemde de omstandigheden die het jaarverslag en de documentaire beschrijven, zoals een verstopt en overstromend toilet en een celgenoot die op de grond slaapt, mensonterend. Maar volgens de rechtbank volgt uit hetzelfde jaarverslag dat de monocellen in Mechelen worden gebruikt voor onder meer Nederlanders die met een garantie worden overgeleverd. De directeur van de gevangenis bevestigde bovendien dat zijn inrichting de garantie kan nakomen. De andere materiële omstandigheden in Mechelen zijn niet zo slecht dat het algemene gevaar moet worden uitgebreid tot cellen van 3 tot 4 m2. De rechtbank verwierp het verweer. Zij stelde vast dat het aanhoudingsbevel aan de wettelijke eisen voldoet en dat er geen weigeringsgronden zijn. Omdat de feiten op de lijst van bijlage 1 bij de Overleveringswet staan en in België met minstens drie jaar cel kunnen worden bestraft, onderzocht zij niet of ze ook in Nederland strafbaar zijn. De rechtbank staat de overlevering toe aan de onderzoeksrechter in Antwerpen, afdeling Mechelen, voor de feiten uit het aanhoudingsbevel, en beveelt de afgifte van de in beslag genomen Apple iPhone 15 Pro. Tegen deze uitspraak staat geen gewoon rechtsmiddel open.
Een Poolse man van in de twintig zit in Nederland gedetineerd terwijl Polen hem wil terugkrijgen om een gevangenisstraf van tien maanden uit te zitten. Daar resteren nog negen maanden en 29 dagen van. Die straf kreeg hij oorspronkelijk voorwaardelijk, met een proeftijd van drie jaar. De Poolse rechter in Krakau zette haar op 19 februari 2026 om in een onvoorwaardelijke straf, omdat de man zich aan het toezicht van de reclassering had onttrokken en tweemaal voor nieuwe feiten was veroordeeld: op 12 juni 2025 en op 23 september 2025. De rechtbank Amsterdam moest beoordelen of zij de overlevering op grond van het Europees aanhoudingsbevel (EAB) mocht toestaan. Daarbij speelt artikel 12 van de Overleveringswet: overlevering mag worden geweigerd als iemand is veroordeeld in een procedure waarbij hij zelf niet aanwezig was, tenzij hij van het proces wist of een van de uitzonderingen geldt. Voor het arrest van het hof in Krakau van 28 mei 2024 oordeelde de rechtbank dat de weigeringsgrond buiten toepassing kon blijven. De man was aanwezig bij het proces in eerste aanleg en wist dus van de verdenking en de procedure. Hij had een correspondentieadres opgegeven en een schriftelijke adresinstructie gekregen, ook voor een eventueel hoger beroep. De oproep voor de zitting in hoger beroep is naar dat adres gestuurd, maar hij heeft die niet in ontvangst genomen of opgehaald. Volgens de rechtbank was hij daarmee kennelijk onzorgvuldig met zijn post van de Poolse justitie. De omzetting van de voorwaardelijke straf is zelf geen beslissing die aan artikel 12 wordt getoetst. Volgens het arrest van het Hof van Justitie van de EU van 23 maart 2023 moet de rechter wel kijken naar de procedures die tot de veroordelingen voor nieuwe feiten hebben geleid, als die ten grondslag liggen aan de omzetting. Voor het vonnis van 12 juni 2025 gaf het EAB aan dat de man in persoon was verschenen, dus daar speelde de weigeringsgrond niet. Voor het vonnis van de rechtbank in Chrzanów van 23 september 2025 ontbrak die informatie. De Poolse autoriteiten bevestigden dat dit vonnis meewoog bij de omzetting, maar vulden het daarvoor bedoelde formulier (het D-formulier) niet in, ondanks herhaalde verzoeken van het Internationaal Rechtshulpcentrum. De officier van justitie vroeg om de zaak nogmaals aan te houden om het formulier opnieuw op te vragen. De rechtbank wees dat af: eerdere verzoeken waren onbeantwoord gebleven en de beslistermijn liep af op 15 november 2026. Omdat niet bleek dat de man afstand had gedaan van zijn recht om bij die procedure aanwezig te zijn, of kennelijk onzorgvuldig was geweest met zijn post, bleef de weigeringsgrond staan. De rechtbank weigert de overlevering aan de rechtbank in Krakau. De overleveringsdetentie was al op 5 november 2026 opgeheven.