Naar inhoud
Juristi.nl
ECLI:NL:RBAMS:2026:7940Strafrecht; Europees Strafrecht

Rechtbank houdt beslissing overlevering Letse man aan wegens detentieomstandigheden — RBAMS:2026:7940

aanhouding van de beslissing over overlevering wegens detentieomstandigheden in de uitvaardigende lidstaat

Eiser / verzoeker

de officier van justitie

VS

Verweerder / gedaagde

de opgeëiste persoon

De rechtbank houdt de beslissing over de overlevering aan omdat een reeel individueel gevaar op onmenselijke of vernederende detentie in Letland niet is weggenomen, en verlengt de beslistermijn en de overleveringsdetentie met zestig dagen.

  • De rechtbank had al eerder een algemeen reeel gevaar op onmenselijke of vernederende behandeling in Letse detentie vastgesteld, vanwege een informeel kastenstelsel dat ook in een CPT-rapport wordt beschreven
  • Volgens vaste rechtspraak van het Hof van Justitie van de EU hoeft alleen de concrete detentie-instelling te worden onderzocht waar de opgeëiste persoon daadwerkelijk zal worden geplaatst, hier de Liepaja gevangenis
  • De aanvullende informatie van de Letse autoriteiten is te algemeen en gaat onvoldoende in op concrete, individuele beschermingsmaatregelen tegen de vernederende gevolgen van het kastenstelsel
  • Omdat het algemene gevaar niet is weggenomen, neemt de rechtbank een reeel individueel gevaar aan en moet zij de beslissing over de overlevering aanhouden op grond van artikel 11 lid 2 OLW
  • De rechtbank verlengt de beslistermijn en de overleveringsdetentie met zestig dagen en plant een vervolgzitting in september 2026 om te bezien of de omstandigheden zijn veranderd

Samenvatting

De internationale rechtshulpkamer van de rechtbank Amsterdam heeft nog geen definitieve beslissing genomen over de overlevering van een Letse man aan Letland. De rechtbank vindt dat nog altijd een reeel gevaar bestaat dat hij daar in detentie onmenselijk of vernederend wordt behandeld, en houdt de beslissing daarom aan.

Het gaat om een Europees aanhoudingsbevel dat op 21 juni 2024 is uitgevaardigd door het openbaar ministerie van Letland, tegen een man die is geboren in 1995 en op het moment van de zitting al gedetineerd zat in Nederland. De behandeling van de zaak begon op 3 juni 2026, waarbij de opgeëiste persoon werd bijgestaan door zijn raadsvrouw mr. M.A.C. de Vilder-van Overmeire, advocaat in Amsterdam, en een tolk Lets. De rechtbank verlengde toen de wettelijke beslistermijn met dertig dagen en beval zijn gevangenhouding. Op 17 juni 2026 volgde een tussenuitspraak waarin de rechtbank het onderzoek heropende en voor onbepaalde tijd schorste, zodat het Openbaar Ministerie aanvullende vragen kon stellen aan de Letse autoriteiten over de detentieomstandigheden. Op 23 juli 2026 werd de behandeling, met instemming van partijen, in een andere samenstelling voortgezet.

AI-zoekassistent

Beschrijf uw zaak. Wij vinden de juiste advocaat.

In één of twee zinnen matcht onze AI uw situatie direct met gespecialiseerde advocaten, desgewenst in uw regio.

Match uit 19.638 advocatenGratis en vrijblijvendResultaat in seconden

De rechtbank had in een eerdere uitspraak al vastgesteld dat er in Letse gevangenissen een algemeen reeel gevaar bestaat op onmenselijke of vernederende behandeling, vanwege een informeel kastenstelsel onder gedetineerden dat ook naar voren komt in een rapport van het Europees Comite ter voorkoming van foltering. De vraag in deze zaak was of dat algemene gevaar voor deze specifieke man kon worden weggenomen. De Letse autoriteiten lieten op 7 juli 2026 weten dat de man bij overlevering aanvankelijk zou worden geplaatst in de Liepaja gevangenis, een nieuwe inrichting met individuele cellen, camerabewaking, getraind personeel en onaangekondigde celinspecties, bedoeld om de problemen uit het rapport tegen te gaan.

De raadsvrouw vond deze informatie onvoldoende. Zij wees erop dat de informatie grotendeels een herhaling was van wat al op 8 mei 2026 was verstrekt, dat nog steeds niet zeker was waar de man daadwerkelijk terecht zou komen omdat hij slechts aanvankelijk in Liepaja zou worden geplaatst, en dat onduidelijk bleef welke concrete beschermingsmaatregelen voor hem persoonlijk zouden gelden. Zij verzocht de rechtbank om geen gevolg te geven aan het aanhoudingsbevel en de officier van justitie niet-ontvankelijk te verklaren. De officier van justitie stelde daarentegen dat de informatie wel volstond: de Liepaja gevangenis is juist gebouwd om de problemen uit het rapport te ondervangen, is nog maar vijf maanden open waardoor concrete resultaten nog niet te melden zijn, en de nieuwe maatregelen gelden voor alle gedetineerden daar, dus ook voor deze man.

De rechtbank oordeelde dat zij, in lijn met rechtspraak van het Hof van Justitie van de EU, alleen de omstandigheden in de Liepaja gevangenis hoeft te onderzoeken, omdat voldoende vaststaat dat de man daar zal worden geplaatst en niet snel zal worden overgeplaatst. Maar de verstrekte informatie is te algemeen en gaat nauwelijks in op de concrete situatie van deze man: ze bevat onvoldoende antwoord op de vraag welke proactieve maatregelen binnen de gevangenis worden genomen tegen de vernederende gevolgen van het kastenstelsel. Daarmee is het eerder vastgestelde algemene gevaar niet weggenomen, en loopt de man naar het oordeel van de rechtbank een reeel individueel gevaar op onmenselijke of vernederende behandeling.

Omdat een individueel gevaar is vastgesteld, moet de rechtbank de beslissing over de overlevering aanhouden, tenzij evident is dat het gevaar niet binnen een redelijke termijn kan worden weggenomen. Die situatie doet zich hier niet voor, omdat het niet ondenkbaar is dat nadere informatie het gevaar alsnog wegneemt. De rechtbank heropende en schorste het onderzoek opnieuw, plande een vervolgzitting in de periode van 8 tot en met 17 september 2026, verlengde de beslistermijn met zestig dagen tot 5 oktober 2026, en verlengde de overleveringsdetentie van de man met eveneens zestig dagen.

Betrokken advocaten

mr. M.A.C. de Vilder-van Overmeire

opgeëiste persoon

Kuijpers Nillesen Boersma Advocaten, AMSTERDAM

135 uitspraken

Gerelateerde uitspraken

Gegevens

Datum uitspraak

Zaaknummer

13-105253-26

Procedure

Tussenuitspraak

Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nl

Op de hoogte blijven

Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.

Adv.Ynvest Fund
6%

vast rendement

  • Vastgoed als zekerheid
  • Kwartaalbetalingen
  • Vanaf €30.000
Meer informatie

Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.

Recente uitspraken

Rechtbank weigert uitlevering van Poolse man voor inbraken en neemt twee jaar cel over

Een Poolse man die sinds oktober 2021 in Nederland woont, wordt niet uitgeleverd aan Polen, maar moet zijn gevangenisstraf van twee jaar hier uitzitten. Polen wilde hem overgeleverd krijgen via een Europees aanhoudingsbevel, een verzoek tussen EU-landen om een gezochte persoon aan te houden en over te dragen. Het gaat om een straf voor een reeks inbraken en pogingen daartoe, waarbij de daders samenwerkten en zich door braak toegang verschaften. De rechtbank Amsterdam beslist dat Nederland de straf overneemt. De straf is in 2003 door het Poolse Provincial Court of Chelm opgelegd, aanvankelijk voorwaardelijk met een proeftijd van vier jaar. Na nieuwe veroordelingen voor soortgelijke feiten in 2004 en 2010 is die voorwaardelijke straf alsnog onvoorwaardelijk geworden. De straf resteert in zijn geheel. De tenuitvoerlegging was in de tussentijd meermalen opgeschort. De verdediging vroeg de overlevering te weigeren, omdat de man bij de zaak van 2010 niet zelf aanwezig was. Hij zegt geen oproep te hebben gekregen, omdat hij naar Nederland was vertrokken om te werken en zijn reclasseringswerker daarover per brief had geïnformeerd. De rechtbank stelt vast dat hij bij dat proces niet in persoon is verschenen en dat ook geen garantie is gegeven. Daardoor had de rechtbank de overlevering op die grond kunnen weigeren. Zij doet dat niet. De man gaf in december 2009 een adres op, kreeg een adresinstructie en is gewezen op de gevolgen van het niet doorgeven van een verhuizing. De oproep is naar het opgegeven adres gestuurd. Op grond van het vertrouwensbeginsel, het uitgangspunt dat EU-landen elkaars informatie mogen vertrouwen, gaat de rechtbank uit van de juistheid van de Poolse informatie. Het verzoek om het vonnis van 2010 op te vragen wijst zij af. De weigering volgt uit een andere grond. Wie lang genoeg rechtmatig in Nederland woont, kan worden gelijkgesteld met een Nederlander, en dan kan de overlevering worden geweigerd als Nederland de straf overneemt. De man verblijft al meer dan vijf jaar rechtmatig in Nederland als duurzaam verblijvend EU-burger, en de Immigratie- en Naturalisatiedienst verwacht dat hij zijn verblijfsrecht niet verliest door deze straf. De rechtbank rekent zijn feiten naar Nederlands recht tot meerdaadse samenloop van diefstal en pogingen daartoe door twee of meer verenigde personen met braak. De Poolse straf van twee jaar blijft daar binnen het Nederlandse maximum en is niet onverenigbaar met Nederlands recht, dus aanpassing is niet nodig. Hij heeft voldoende economische banden met Nederland, en overname kan bijdragen aan zijn terugkeer in de samenleving. Polen heeft toestemming gegeven door een certificaat en een kopie van het vonnis te sturen. De verdediging vroeg de gevangenhouding te schorsen, omdat de dag voor de zitting gratie en opschorting waren aangevraagd. De rechtbank wijst dat af. Het vluchtgevaar neemt na zo'n uitspraak toe, een schorsing is alleen in uitzonderlijke gevallen aan de orde, en een gratieverzoek maakt een zaak niet uitzonderlijk. Ook kan zij niet vooruitlopen op de uitkomst van die procedure. De rechtbank weigert de overlevering aan het District Court of Lublin en beveelt de tenuitvoerlegging van de vrijheidsstraf van twee jaar in Nederland. Zij beveelt de gevangenhouding van de man tot die tenuitvoerlegging en wijst het verzoek tot schorsing daarvan af. Hiertegen staat geen gewoon rechtsmiddel open.

Rechtbank Amsterdam·
Strafrecht; Europees Strafrecht
Rechtbank staat overlevering aan België toe voor drugs- en moordzaak ondanks overvolle gevangenis Mechelen

Een Nederlandse man van 29 jaar wordt uitgeleverd aan België, waar hij wordt verdacht van handel in verdovende middelen en van moord of doodslag en zware mishandeling. De onderzoeksrechter in Antwerpen, afdeling Mechelen, vaardigde op 7 september 2026 een Europees aanhoudingsbevel uit, een aanhoudingsbevel dat in alle EU-lidstaten geldt. Het bevel is gebaseerd op een Belgisch aanhoudingsbevel bij verstek. De Belgische autoriteiten vragen ook om de gsm-toestellen die de man bij zijn aanhouding bij zich heeft. De Internationale Rechtshulpkamer van de rechtbank Amsterdam behandelde de zaak op 29 oktober 2026. De man verscheen zelf, bijgestaan door zijn advocaat. De rechtbank verlengde de beslistermijn met 30 dagen en beval de gevangenhouding, die zij tot aan de uitspraak schorste. De man heeft de Nederlandse nationaliteit. Zijn raadsvrouw deed geen beroep op de mogelijkheid om overlevering afhankelijk te maken van een garantie dat hij zijn straf in Nederland mag uitzitten. Het geschil ging over de omstandigheden in de Belgische gevangenissen. De rechtbank oordeelde in december 2022 al dat in alle Belgische detentie-instellingen een algemeen gevaar bestaat op onmenselijke of vernederende behandeling. Een nieuw rapport van het Europees Comité ter voorkoming van foltering (CPT) van 8 september 2026 bevestigt dat gevaar, vooral door overbevolking en gedetineerden die op de grond moeten slapen. België gaf daarom een garantie af. Die houdt in dat de man in de gevangenis van Mechelen wordt opgesloten in een cel met minimaal 3 m2 eigen leefruimte, een bed, een afgescheiden toilet en dagactiviteiten buiten de cel. De raadsvrouw vond die garantie onvoldoende en wilde dat de zaak werd aangehouden voor een aanvullende garantie. Zij wees op overbevolking, een oude gevangenis, toiletten die alleen met een scherm zijn afgeschermd en meubilair dat niet op de bezetting is berekend. Ze verwees naar het jaarverslag 2025 van de Commissie van Toezicht van Mechelen, een Pano-documentaire, een krantenartikel en een mailwisseling met de gevangenisdirecteur. Volgens haar moest het algemene gevaar worden uitgebreid tot cellen met 3 tot 4 m2 per persoon. De officier van justitie vond de garantie afdoende. De rechtbank volgde de officier. De garantie komt niet van de Belgische rechter zelf, dus toetste de rechtbank de geboden zekerheid aan alle beschikbare gegevens. Zij noemde de omstandigheden die het jaarverslag en de documentaire beschrijven, zoals een verstopt en overstromend toilet en een celgenoot die op de grond slaapt, mensonterend. Maar volgens de rechtbank volgt uit hetzelfde jaarverslag dat de monocellen in Mechelen worden gebruikt voor onder meer Nederlanders die met een garantie worden overgeleverd. De directeur van de gevangenis bevestigde bovendien dat zijn inrichting de garantie kan nakomen. De andere materiële omstandigheden in Mechelen zijn niet zo slecht dat het algemene gevaar moet worden uitgebreid tot cellen van 3 tot 4 m2. De rechtbank verwierp het verweer. Zij stelde vast dat het aanhoudingsbevel aan de wettelijke eisen voldoet en dat er geen weigeringsgronden zijn. Omdat de feiten op de lijst van bijlage 1 bij de Overleveringswet staan en in België met minstens drie jaar cel kunnen worden bestraft, onderzocht zij niet of ze ook in Nederland strafbaar zijn. De rechtbank staat de overlevering toe aan de onderzoeksrechter in Antwerpen, afdeling Mechelen, voor de feiten uit het aanhoudingsbevel, en beveelt de afgifte van de in beslag genomen Apple iPhone 15 Pro. Tegen deze uitspraak staat geen gewoon rechtsmiddel open.

Rechtbank Amsterdam·
Strafrecht; Europees Strafrecht
RBAMS:2026:11255
Rechtbank Amsterdam·
Strafrecht; Europees Strafrecht
RBAMS:2026:11257
Rechtbank Amsterdam·
Strafrecht; Europees Strafrecht
Rechtbank weigert overlevering aan Polen: geen verweer bij nieuwe veroordeling die voorwaardelijke straf omzette

Een Poolse man van in de twintig zit in Nederland gedetineerd terwijl Polen hem wil terugkrijgen om een gevangenisstraf van tien maanden uit te zitten. Daar resteren nog negen maanden en 29 dagen van. Die straf kreeg hij oorspronkelijk voorwaardelijk, met een proeftijd van drie jaar. De Poolse rechter in Krakau zette haar op 19 februari 2026 om in een onvoorwaardelijke straf, omdat de man zich aan het toezicht van de reclassering had onttrokken en tweemaal voor nieuwe feiten was veroordeeld: op 12 juni 2025 en op 23 september 2025. De rechtbank Amsterdam moest beoordelen of zij de overlevering op grond van het Europees aanhoudingsbevel (EAB) mocht toestaan. Daarbij speelt artikel 12 van de Overleveringswet: overlevering mag worden geweigerd als iemand is veroordeeld in een procedure waarbij hij zelf niet aanwezig was, tenzij hij van het proces wist of een van de uitzonderingen geldt. Voor het arrest van het hof in Krakau van 28 mei 2024 oordeelde de rechtbank dat de weigeringsgrond buiten toepassing kon blijven. De man was aanwezig bij het proces in eerste aanleg en wist dus van de verdenking en de procedure. Hij had een correspondentieadres opgegeven en een schriftelijke adresinstructie gekregen, ook voor een eventueel hoger beroep. De oproep voor de zitting in hoger beroep is naar dat adres gestuurd, maar hij heeft die niet in ontvangst genomen of opgehaald. Volgens de rechtbank was hij daarmee kennelijk onzorgvuldig met zijn post van de Poolse justitie. De omzetting van de voorwaardelijke straf is zelf geen beslissing die aan artikel 12 wordt getoetst. Volgens het arrest van het Hof van Justitie van de EU van 23 maart 2023 moet de rechter wel kijken naar de procedures die tot de veroordelingen voor nieuwe feiten hebben geleid, als die ten grondslag liggen aan de omzetting. Voor het vonnis van 12 juni 2025 gaf het EAB aan dat de man in persoon was verschenen, dus daar speelde de weigeringsgrond niet. Voor het vonnis van de rechtbank in Chrzanów van 23 september 2025 ontbrak die informatie. De Poolse autoriteiten bevestigden dat dit vonnis meewoog bij de omzetting, maar vulden het daarvoor bedoelde formulier (het D-formulier) niet in, ondanks herhaalde verzoeken van het Internationaal Rechtshulpcentrum. De officier van justitie vroeg om de zaak nogmaals aan te houden om het formulier opnieuw op te vragen. De rechtbank wees dat af: eerdere verzoeken waren onbeantwoord gebleven en de beslistermijn liep af op 15 november 2026. Omdat niet bleek dat de man afstand had gedaan van zijn recht om bij die procedure aanwezig te zijn, of kennelijk onzorgvuldig was geweest met zijn post, bleef de weigeringsgrond staan. De rechtbank weigert de overlevering aan de rechtbank in Krakau. De overleveringsdetentie was al op 5 november 2026 opgeheven.

Rechtbank Amsterdam·
Strafrecht; Europees Strafrecht