Rechtbank staat overlevering aan Polen toe voor zware mishandeling — RBAMS:2026:8270
overlevering op grond van een Europees aanhoudingsbevel
Eiser / verzoeker
Officier van justitie
Verweerder / gedaagde
Opgeëiste persoon
Rechtbank staat de overlevering van de man aan Polen toe voor de tenuitvoerlegging van een gevangenisstraf van vijf jaar wegens medeplegen van zware mishandeling.
- Bij een proces in twee instanties is de laatste, definitieve beslissing bepalend voor toetsing aan de verstekregeling van artikel 12 OLW
- Persoonlijke ontvangst van de dagvaarding voor de hoger beroep-zitting staat vast op basis van informatie van de Poolse autoriteiten
- Vertrouwensbeginsel brengt mee dat aan de juistheid van informatie van een uitvaardigende lidstaat niet snel wordt getwijfeld
- Feit levert naar Nederlands recht medeplegen van zware mishandeling op, zodat aan dubbele strafbaarheid is voldaan
- Algemeen risico op oneerlijk proces in Polen leidt niet tot weigering zonder concrete aanwijzingen voor de eigen zaak
Samenvatting
Een Poolse man die in Nederland woont, moet worden overgeleverd aan Polen om daar een gevangenisstraf van vijf jaar uit te zitten voor medeplegen van zware mishandeling. De rechtbank Amsterdam behandelde het Europees aanhoudingsbevel dat Polen daarvoor had uitgevaardigd.
De man was in 2023 door een Poolse rechtbank veroordeeld, en die uitspraak werd in 2024 in hoger beroep gewijzigd door een hogere Poolse rechter. Van de opgelegde straf van vijf jaar resteren volgens het aanhoudingsbevel nog 1.530 dagen. Omdat de definitieve beslissing in hoger beroep is genomen, moest de rechtbank beoordelen of die procedure aan de daarvoor geldende Europese en Nederlandse regels voldeed.
De raadsman van de man voerde aan dat overlevering geweigerd moest worden omdat zijn cliënt niet op de hoogte was van de hoger beroep-procedure die tot de gewijzigde uitspraak leidde. Het hoger beroep was namelijk ingesteld door de Poolse officier van justitie, niet door de man zelf, en volgens de raadsman was onduidelijk of de advocaat die bij die zitting aanwezig was, daartoe wel gemachtigd was. Ook betwistte de raadsman dat de dagvaarding voor die zitting op het juiste adres was uitgereikt: de man zou destijds niet op het adres uit het aanhoudingsbevel hebben gewoond omdat die woning werd verbouwd, en hij zou juist bij zijn moeder op een ander adres hebben gewoond, wat de raadsman onderbouwde met een huurovereenkomst. De raadsman vroeg de rechtbank om de zaak aan te houden zodat aanvullende vragen aan de Poolse autoriteiten konden worden gesteld.
De officier van justitie wees erop dat uit aanvullende informatie van de Poolse autoriteiten bleek dat de man op 9 augustus 2024 in persoon was gedagvaard en daarbij op de hoogte was gebracht van datum en plaats van de zitting, met de waarschuwing dat een beslissing ook zonder zijn aanwezigheid kon worden genomen. Volgens het vertrouwensbeginsel moet worden uitgegaan van de juistheid van informatie die een andere EU-lidstaat verstrekt, tenzij daar goede redenen zijn om aan te twijfelen.
De rechtbank volgt de officier van justitie. Uit de begeleidende brief bij de aanvullende informatie blijkt uitdrukkelijk dat de man de dagvaarding voor de hoger beroep-zitting persoonlijk in ontvangst heeft genomen en dat hij wist dat een beslissing zonder zijn aanwezigheid kon worden genomen. De door de raadsman overgelegde Poolse stukken over het woonadres van de man vindt de rechtbank onvoldoende om aan de juistheid van die Poolse informatie te twijfelen. Daarmee is voldaan aan de voorwaarden waaronder overlevering na een berechting bij verstek is toegestaan, en staat een van de mogelijke weigeringsgronden niet aan overlevering in de weg.
De rechtbank stelt verder vast dat het feit ook naar Nederlands recht strafbaar is, namelijk als medeplegen van zware mishandeling, meermalen gepleegd, zodat aan de eis van dubbele strafbaarheid is voldaan. Hoewel de rechtbank eerder al vaststelde dat er in Polen een algemeen risico bestaat op schending van het recht op een eerlijk proces, heeft de man geen concrete aanwijzingen aangevoerd dat dit risico zich in zijn eigen zaak heeft voorgedaan. Ook op die grond kan overlevering dus niet worden geweigerd.
De rechtbank staat de overlevering van de man aan de Poolse rechtbank in Tarnów toe voor de tenuitvoerlegging van zijn gevangenisstraf. Tegen deze uitspraak staat geen gewoon rechtsmiddel open.
Betrokken advocaten
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBAMS:2026:462, Rechtbank Amsterdam, 21-01-2026, 13/288662-25
Rechtbank Amsterdam · Strafrecht; Europees Strafrecht
ECLI:NL:RBAMS:2026:305, Rechtbank Amsterdam, 20-01-2026, 13-252027-25 (tussenuitspraak)
Rechtbank Amsterdam · Strafrecht; Europees Strafrecht
ECLI:NL:RBAMS:2026:124, Rechtbank Amsterdam, 14-01-2026, 13/265702-25
Rechtbank Amsterdam · Strafrecht; Europees Strafrecht
ECLI:NL:RBAMS:2026:140, Rechtbank Amsterdam, 13-01-2026, 13-284609-25
Rechtbank Amsterdam · Strafrecht; Europees Strafrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank AmsterdamRechtsgebied
Strafrecht; Europees StrafrechtZaaknummer
13-120181-26
Procedure
Eerste en enige aanleg
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Een Poolse man die sinds oktober 2021 in Nederland woont, wordt niet uitgeleverd aan Polen, maar moet zijn gevangenisstraf van twee jaar hier uitzitten. Polen wilde hem overgeleverd krijgen via een Europees aanhoudingsbevel, een verzoek tussen EU-landen om een gezochte persoon aan te houden en over te dragen. Het gaat om een straf voor een reeks inbraken en pogingen daartoe, waarbij de daders samenwerkten en zich door braak toegang verschaften. De rechtbank Amsterdam beslist dat Nederland de straf overneemt. De straf is in 2003 door het Poolse Provincial Court of Chelm opgelegd, aanvankelijk voorwaardelijk met een proeftijd van vier jaar. Na nieuwe veroordelingen voor soortgelijke feiten in 2004 en 2010 is die voorwaardelijke straf alsnog onvoorwaardelijk geworden. De straf resteert in zijn geheel. De tenuitvoerlegging was in de tussentijd meermalen opgeschort. De verdediging vroeg de overlevering te weigeren, omdat de man bij de zaak van 2010 niet zelf aanwezig was. Hij zegt geen oproep te hebben gekregen, omdat hij naar Nederland was vertrokken om te werken en zijn reclasseringswerker daarover per brief had geïnformeerd. De rechtbank stelt vast dat hij bij dat proces niet in persoon is verschenen en dat ook geen garantie is gegeven. Daardoor had de rechtbank de overlevering op die grond kunnen weigeren. Zij doet dat niet. De man gaf in december 2009 een adres op, kreeg een adresinstructie en is gewezen op de gevolgen van het niet doorgeven van een verhuizing. De oproep is naar het opgegeven adres gestuurd. Op grond van het vertrouwensbeginsel, het uitgangspunt dat EU-landen elkaars informatie mogen vertrouwen, gaat de rechtbank uit van de juistheid van de Poolse informatie. Het verzoek om het vonnis van 2010 op te vragen wijst zij af. De weigering volgt uit een andere grond. Wie lang genoeg rechtmatig in Nederland woont, kan worden gelijkgesteld met een Nederlander, en dan kan de overlevering worden geweigerd als Nederland de straf overneemt. De man verblijft al meer dan vijf jaar rechtmatig in Nederland als duurzaam verblijvend EU-burger, en de Immigratie- en Naturalisatiedienst verwacht dat hij zijn verblijfsrecht niet verliest door deze straf. De rechtbank rekent zijn feiten naar Nederlands recht tot meerdaadse samenloop van diefstal en pogingen daartoe door twee of meer verenigde personen met braak. De Poolse straf van twee jaar blijft daar binnen het Nederlandse maximum en is niet onverenigbaar met Nederlands recht, dus aanpassing is niet nodig. Hij heeft voldoende economische banden met Nederland, en overname kan bijdragen aan zijn terugkeer in de samenleving. Polen heeft toestemming gegeven door een certificaat en een kopie van het vonnis te sturen. De verdediging vroeg de gevangenhouding te schorsen, omdat de dag voor de zitting gratie en opschorting waren aangevraagd. De rechtbank wijst dat af. Het vluchtgevaar neemt na zo'n uitspraak toe, een schorsing is alleen in uitzonderlijke gevallen aan de orde, en een gratieverzoek maakt een zaak niet uitzonderlijk. Ook kan zij niet vooruitlopen op de uitkomst van die procedure. De rechtbank weigert de overlevering aan het District Court of Lublin en beveelt de tenuitvoerlegging van de vrijheidsstraf van twee jaar in Nederland. Zij beveelt de gevangenhouding van de man tot die tenuitvoerlegging en wijst het verzoek tot schorsing daarvan af. Hiertegen staat geen gewoon rechtsmiddel open.
Een Nederlandse man van 29 jaar wordt uitgeleverd aan België, waar hij wordt verdacht van handel in verdovende middelen en van moord of doodslag en zware mishandeling. De onderzoeksrechter in Antwerpen, afdeling Mechelen, vaardigde op 7 september 2026 een Europees aanhoudingsbevel uit, een aanhoudingsbevel dat in alle EU-lidstaten geldt. Het bevel is gebaseerd op een Belgisch aanhoudingsbevel bij verstek. De Belgische autoriteiten vragen ook om de gsm-toestellen die de man bij zijn aanhouding bij zich heeft. De Internationale Rechtshulpkamer van de rechtbank Amsterdam behandelde de zaak op 29 oktober 2026. De man verscheen zelf, bijgestaan door zijn advocaat. De rechtbank verlengde de beslistermijn met 30 dagen en beval de gevangenhouding, die zij tot aan de uitspraak schorste. De man heeft de Nederlandse nationaliteit. Zijn raadsvrouw deed geen beroep op de mogelijkheid om overlevering afhankelijk te maken van een garantie dat hij zijn straf in Nederland mag uitzitten. Het geschil ging over de omstandigheden in de Belgische gevangenissen. De rechtbank oordeelde in december 2022 al dat in alle Belgische detentie-instellingen een algemeen gevaar bestaat op onmenselijke of vernederende behandeling. Een nieuw rapport van het Europees Comité ter voorkoming van foltering (CPT) van 8 september 2026 bevestigt dat gevaar, vooral door overbevolking en gedetineerden die op de grond moeten slapen. België gaf daarom een garantie af. Die houdt in dat de man in de gevangenis van Mechelen wordt opgesloten in een cel met minimaal 3 m2 eigen leefruimte, een bed, een afgescheiden toilet en dagactiviteiten buiten de cel. De raadsvrouw vond die garantie onvoldoende en wilde dat de zaak werd aangehouden voor een aanvullende garantie. Zij wees op overbevolking, een oude gevangenis, toiletten die alleen met een scherm zijn afgeschermd en meubilair dat niet op de bezetting is berekend. Ze verwees naar het jaarverslag 2025 van de Commissie van Toezicht van Mechelen, een Pano-documentaire, een krantenartikel en een mailwisseling met de gevangenisdirecteur. Volgens haar moest het algemene gevaar worden uitgebreid tot cellen met 3 tot 4 m2 per persoon. De officier van justitie vond de garantie afdoende. De rechtbank volgde de officier. De garantie komt niet van de Belgische rechter zelf, dus toetste de rechtbank de geboden zekerheid aan alle beschikbare gegevens. Zij noemde de omstandigheden die het jaarverslag en de documentaire beschrijven, zoals een verstopt en overstromend toilet en een celgenoot die op de grond slaapt, mensonterend. Maar volgens de rechtbank volgt uit hetzelfde jaarverslag dat de monocellen in Mechelen worden gebruikt voor onder meer Nederlanders die met een garantie worden overgeleverd. De directeur van de gevangenis bevestigde bovendien dat zijn inrichting de garantie kan nakomen. De andere materiële omstandigheden in Mechelen zijn niet zo slecht dat het algemene gevaar moet worden uitgebreid tot cellen van 3 tot 4 m2. De rechtbank verwierp het verweer. Zij stelde vast dat het aanhoudingsbevel aan de wettelijke eisen voldoet en dat er geen weigeringsgronden zijn. Omdat de feiten op de lijst van bijlage 1 bij de Overleveringswet staan en in België met minstens drie jaar cel kunnen worden bestraft, onderzocht zij niet of ze ook in Nederland strafbaar zijn. De rechtbank staat de overlevering toe aan de onderzoeksrechter in Antwerpen, afdeling Mechelen, voor de feiten uit het aanhoudingsbevel, en beveelt de afgifte van de in beslag genomen Apple iPhone 15 Pro. Tegen deze uitspraak staat geen gewoon rechtsmiddel open.
Een Poolse man van in de twintig zit in Nederland gedetineerd terwijl Polen hem wil terugkrijgen om een gevangenisstraf van tien maanden uit te zitten. Daar resteren nog negen maanden en 29 dagen van. Die straf kreeg hij oorspronkelijk voorwaardelijk, met een proeftijd van drie jaar. De Poolse rechter in Krakau zette haar op 19 februari 2026 om in een onvoorwaardelijke straf, omdat de man zich aan het toezicht van de reclassering had onttrokken en tweemaal voor nieuwe feiten was veroordeeld: op 12 juni 2025 en op 23 september 2025. De rechtbank Amsterdam moest beoordelen of zij de overlevering op grond van het Europees aanhoudingsbevel (EAB) mocht toestaan. Daarbij speelt artikel 12 van de Overleveringswet: overlevering mag worden geweigerd als iemand is veroordeeld in een procedure waarbij hij zelf niet aanwezig was, tenzij hij van het proces wist of een van de uitzonderingen geldt. Voor het arrest van het hof in Krakau van 28 mei 2024 oordeelde de rechtbank dat de weigeringsgrond buiten toepassing kon blijven. De man was aanwezig bij het proces in eerste aanleg en wist dus van de verdenking en de procedure. Hij had een correspondentieadres opgegeven en een schriftelijke adresinstructie gekregen, ook voor een eventueel hoger beroep. De oproep voor de zitting in hoger beroep is naar dat adres gestuurd, maar hij heeft die niet in ontvangst genomen of opgehaald. Volgens de rechtbank was hij daarmee kennelijk onzorgvuldig met zijn post van de Poolse justitie. De omzetting van de voorwaardelijke straf is zelf geen beslissing die aan artikel 12 wordt getoetst. Volgens het arrest van het Hof van Justitie van de EU van 23 maart 2023 moet de rechter wel kijken naar de procedures die tot de veroordelingen voor nieuwe feiten hebben geleid, als die ten grondslag liggen aan de omzetting. Voor het vonnis van 12 juni 2025 gaf het EAB aan dat de man in persoon was verschenen, dus daar speelde de weigeringsgrond niet. Voor het vonnis van de rechtbank in Chrzanów van 23 september 2025 ontbrak die informatie. De Poolse autoriteiten bevestigden dat dit vonnis meewoog bij de omzetting, maar vulden het daarvoor bedoelde formulier (het D-formulier) niet in, ondanks herhaalde verzoeken van het Internationaal Rechtshulpcentrum. De officier van justitie vroeg om de zaak nogmaals aan te houden om het formulier opnieuw op te vragen. De rechtbank wees dat af: eerdere verzoeken waren onbeantwoord gebleven en de beslistermijn liep af op 15 november 2026. Omdat niet bleek dat de man afstand had gedaan van zijn recht om bij die procedure aanwezig te zijn, of kennelijk onzorgvuldig was geweest met zijn post, bleef de weigeringsgrond staan. De rechtbank weigert de overlevering aan de rechtbank in Krakau. De overleveringsdetentie was al op 5 november 2026 opgeheven.