Rechter staat overlevering Poolse man voor celstraf diefstal toe — RBAMS:2026:8273
overlevering aan Polen ter tenuitvoerlegging van een onherroepelijke gevangenisstraf
Eiser / verzoeker
officier van justitie
Verweerder / gedaagde
de opgeëiste persoon
Rechtbank staat de overlevering aan Polen toe voor de tenuitvoerlegging van de resterende gevangenisstraf van drie jaar en 22 dagen wegens georganiseerde of gewapende diefstal.
- Polen vraagt overlevering van een Poolse man voor de tenuitvoerlegging van een resterende gevangenisstraf van drie jaar en 22 dagen wegens georganiseerde of gewapende diefstal
- De weigeringsgrond voor bij verstek gewezen vonnissen is niet van toepassing, omdat de man bij alle inhoudelijke zittingen van de hoger beroepsprocedure in persoon aanwezig was
- Een abusievelijk aangekruist tweede lijstfeit, documentvervalsing, blijkt een kennelijke vergissing en heeft geen gevolgen voor de beoordeling
- Ondanks structurele zorgen over de onafhankelijkheid van de Poolse rechtspraak heeft de man niet aangetoond dat dit zijn eigen strafzaak concreet heeft beïnvloed
- Rechtbank staat de overlevering toe
Samenvatting
Polen vroeg de overlevering van een Poolse man om hem de rest van een gevangenisstraf voor georganiseerde of gewapende diefstal te laten uitzitten. De internationale rechtshulpkamer van de rechtbank Amsterdam staat deze overlevering toe.
Het Europees aanhoudingsbevel is in maart 2026 uitgevaardigd door een rechtbank in Krakau en is gebaseerd op een vonnis van de rechtbank Krakow-Krowodrza uit 2020, dat in 2023 in hoger beroep is aangepast. De man kreeg daarbij een gevangenisstraf van vier jaar opgelegd, waarvan volgens het aanhoudingsbevel nog drie jaar en 22 dagen resteren. Op de zitting van 4 augustus 2026 verscheen de man, die op dat moment al in Nederland gedetineerd zat, bijgestaan door zijn advocaat en een tolk Pools, en bevestigde hij zijn identiteit en Poolse nationaliteit.
Een belangrijke vraag was of de man bij zijn proces in Polen aanwezig is geweest. Als iemand bij verstek is veroordeeld, kan dat namelijk onder omstandigheden een reden zijn om overlevering te weigeren. Omdat het Poolse proces uit twee fasen bestond, een behandeling in eerste aanleg gevolgd door hoger beroep, telt voor deze toets alleen de laatste, definitieve beslissing in hoger beroep. Uit aanvullende informatie van de Poolse rechtbank die het vonnis moet uitvoeren, bleek dat de man bij alle inhoudelijke zittingen van die hoger beroepsprocedure zelf aanwezig is geweest. Van een veroordeling bij verstek was dus geen sprake, zodat deze weigeringsgrond niet aan de orde is.
Op het formulier bij het aanhoudingsbevel waren twee soorten strafbare feiten aangekruist waarvoor Nederland de dubbele strafbaarheid niet hoeft te toetsen: georganiseerde of gewapende diefstal, en het vervalsen van of handelen in valse documenten. Uit de feitenomschrijving in het aanhoudingsbevel bleek echter nergens dat de man zich met documentvervalsing had beziggehouden. De rechtbank gaat ervan uit dat dit een vergissing is geweest en verbindt daar verder geen consequenties aan, omdat de diefstal op zichzelf al voldoende grondslag biedt voor de overlevering.
Tot slot beoordeelde de rechtbank of de man in Polen wel een eerlijk proces kan krijgen. De rechtbank heeft eerder vastgesteld dat er in Polen door structurele problemen in de rechtsstaat een algemeen risico bestaat dat verdachten geen eerlijk proces krijgen voor een onafhankelijke rechter. Voor een individuele weigering van de overlevering is echter meer nodig: de persoon in kwestie moet aannemelijk maken dat deze problemen ook daadwerkelijk invloed hebben gehad op zijn eigen strafzaak. Omdat de man dat niet heeft gedaan, staat ook dit niet aan overlevering in de weg.
Omdat het aanhoudingsbevel aan alle wettelijke eisen voldoet en er geen weigeringsgronden van toepassing zijn, staat de rechtbank de overlevering van de man aan de bevoegde Poolse rechtbank in Krakau toe, voor de feiten zoals die in het aanhoudingsbevel zijn omschreven.
Betrokken advocaten
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:GHSHE:2025:1670, Gerechtshof 's-Hertogenbosch, 03-06-2025, 200.335.034_03
Gerechtshof 's-Hertogenbosch · Civiel Recht; Burgerlijk Procesrecht
ECLI:NL:RBZWB:2024:3653, Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 28-05-2024, C/02/415417 / HA ZA 23-571 (T)
Rechtbank Zeeland-West-Brabant · Internationaal Publiekrecht
ECLI:NL:RBZWB:2024:1082, Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 22-02-2024, C/02/417929 / KG ZA 24-12
Rechtbank Zeeland-West-Brabant · Civiel Recht; Verbintenissenrecht
ECLI:NL:RBZWB:2023:5777, Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 09-08-2023, C/02/397096 / HA ZA 22-211
Rechtbank Zeeland-West-Brabant · Civiel Recht; Personen- En Familierecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank AmsterdamRechtsgebied
Strafrecht; Europees StrafrechtZaaknummer
13-126966-26
Procedure
Eerste en enige aanleg
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Een Poolse man die sinds oktober 2021 in Nederland woont, wordt niet uitgeleverd aan Polen, maar moet zijn gevangenisstraf van twee jaar hier uitzitten. Polen wilde hem overgeleverd krijgen via een Europees aanhoudingsbevel, een verzoek tussen EU-landen om een gezochte persoon aan te houden en over te dragen. Het gaat om een straf voor een reeks inbraken en pogingen daartoe, waarbij de daders samenwerkten en zich door braak toegang verschaften. De rechtbank Amsterdam beslist dat Nederland de straf overneemt. De straf is in 2003 door het Poolse Provincial Court of Chelm opgelegd, aanvankelijk voorwaardelijk met een proeftijd van vier jaar. Na nieuwe veroordelingen voor soortgelijke feiten in 2004 en 2010 is die voorwaardelijke straf alsnog onvoorwaardelijk geworden. De straf resteert in zijn geheel. De tenuitvoerlegging was in de tussentijd meermalen opgeschort. De verdediging vroeg de overlevering te weigeren, omdat de man bij de zaak van 2010 niet zelf aanwezig was. Hij zegt geen oproep te hebben gekregen, omdat hij naar Nederland was vertrokken om te werken en zijn reclasseringswerker daarover per brief had geïnformeerd. De rechtbank stelt vast dat hij bij dat proces niet in persoon is verschenen en dat ook geen garantie is gegeven. Daardoor had de rechtbank de overlevering op die grond kunnen weigeren. Zij doet dat niet. De man gaf in december 2009 een adres op, kreeg een adresinstructie en is gewezen op de gevolgen van het niet doorgeven van een verhuizing. De oproep is naar het opgegeven adres gestuurd. Op grond van het vertrouwensbeginsel, het uitgangspunt dat EU-landen elkaars informatie mogen vertrouwen, gaat de rechtbank uit van de juistheid van de Poolse informatie. Het verzoek om het vonnis van 2010 op te vragen wijst zij af. De weigering volgt uit een andere grond. Wie lang genoeg rechtmatig in Nederland woont, kan worden gelijkgesteld met een Nederlander, en dan kan de overlevering worden geweigerd als Nederland de straf overneemt. De man verblijft al meer dan vijf jaar rechtmatig in Nederland als duurzaam verblijvend EU-burger, en de Immigratie- en Naturalisatiedienst verwacht dat hij zijn verblijfsrecht niet verliest door deze straf. De rechtbank rekent zijn feiten naar Nederlands recht tot meerdaadse samenloop van diefstal en pogingen daartoe door twee of meer verenigde personen met braak. De Poolse straf van twee jaar blijft daar binnen het Nederlandse maximum en is niet onverenigbaar met Nederlands recht, dus aanpassing is niet nodig. Hij heeft voldoende economische banden met Nederland, en overname kan bijdragen aan zijn terugkeer in de samenleving. Polen heeft toestemming gegeven door een certificaat en een kopie van het vonnis te sturen. De verdediging vroeg de gevangenhouding te schorsen, omdat de dag voor de zitting gratie en opschorting waren aangevraagd. De rechtbank wijst dat af. Het vluchtgevaar neemt na zo'n uitspraak toe, een schorsing is alleen in uitzonderlijke gevallen aan de orde, en een gratieverzoek maakt een zaak niet uitzonderlijk. Ook kan zij niet vooruitlopen op de uitkomst van die procedure. De rechtbank weigert de overlevering aan het District Court of Lublin en beveelt de tenuitvoerlegging van de vrijheidsstraf van twee jaar in Nederland. Zij beveelt de gevangenhouding van de man tot die tenuitvoerlegging en wijst het verzoek tot schorsing daarvan af. Hiertegen staat geen gewoon rechtsmiddel open.
Een Nederlandse man van 29 jaar wordt uitgeleverd aan België, waar hij wordt verdacht van handel in verdovende middelen en van moord of doodslag en zware mishandeling. De onderzoeksrechter in Antwerpen, afdeling Mechelen, vaardigde op 7 september 2026 een Europees aanhoudingsbevel uit, een aanhoudingsbevel dat in alle EU-lidstaten geldt. Het bevel is gebaseerd op een Belgisch aanhoudingsbevel bij verstek. De Belgische autoriteiten vragen ook om de gsm-toestellen die de man bij zijn aanhouding bij zich heeft. De Internationale Rechtshulpkamer van de rechtbank Amsterdam behandelde de zaak op 29 oktober 2026. De man verscheen zelf, bijgestaan door zijn advocaat. De rechtbank verlengde de beslistermijn met 30 dagen en beval de gevangenhouding, die zij tot aan de uitspraak schorste. De man heeft de Nederlandse nationaliteit. Zijn raadsvrouw deed geen beroep op de mogelijkheid om overlevering afhankelijk te maken van een garantie dat hij zijn straf in Nederland mag uitzitten. Het geschil ging over de omstandigheden in de Belgische gevangenissen. De rechtbank oordeelde in december 2022 al dat in alle Belgische detentie-instellingen een algemeen gevaar bestaat op onmenselijke of vernederende behandeling. Een nieuw rapport van het Europees Comité ter voorkoming van foltering (CPT) van 8 september 2026 bevestigt dat gevaar, vooral door overbevolking en gedetineerden die op de grond moeten slapen. België gaf daarom een garantie af. Die houdt in dat de man in de gevangenis van Mechelen wordt opgesloten in een cel met minimaal 3 m2 eigen leefruimte, een bed, een afgescheiden toilet en dagactiviteiten buiten de cel. De raadsvrouw vond die garantie onvoldoende en wilde dat de zaak werd aangehouden voor een aanvullende garantie. Zij wees op overbevolking, een oude gevangenis, toiletten die alleen met een scherm zijn afgeschermd en meubilair dat niet op de bezetting is berekend. Ze verwees naar het jaarverslag 2025 van de Commissie van Toezicht van Mechelen, een Pano-documentaire, een krantenartikel en een mailwisseling met de gevangenisdirecteur. Volgens haar moest het algemene gevaar worden uitgebreid tot cellen met 3 tot 4 m2 per persoon. De officier van justitie vond de garantie afdoende. De rechtbank volgde de officier. De garantie komt niet van de Belgische rechter zelf, dus toetste de rechtbank de geboden zekerheid aan alle beschikbare gegevens. Zij noemde de omstandigheden die het jaarverslag en de documentaire beschrijven, zoals een verstopt en overstromend toilet en een celgenoot die op de grond slaapt, mensonterend. Maar volgens de rechtbank volgt uit hetzelfde jaarverslag dat de monocellen in Mechelen worden gebruikt voor onder meer Nederlanders die met een garantie worden overgeleverd. De directeur van de gevangenis bevestigde bovendien dat zijn inrichting de garantie kan nakomen. De andere materiële omstandigheden in Mechelen zijn niet zo slecht dat het algemene gevaar moet worden uitgebreid tot cellen van 3 tot 4 m2. De rechtbank verwierp het verweer. Zij stelde vast dat het aanhoudingsbevel aan de wettelijke eisen voldoet en dat er geen weigeringsgronden zijn. Omdat de feiten op de lijst van bijlage 1 bij de Overleveringswet staan en in België met minstens drie jaar cel kunnen worden bestraft, onderzocht zij niet of ze ook in Nederland strafbaar zijn. De rechtbank staat de overlevering toe aan de onderzoeksrechter in Antwerpen, afdeling Mechelen, voor de feiten uit het aanhoudingsbevel, en beveelt de afgifte van de in beslag genomen Apple iPhone 15 Pro. Tegen deze uitspraak staat geen gewoon rechtsmiddel open.
Een Poolse man van in de twintig zit in Nederland gedetineerd terwijl Polen hem wil terugkrijgen om een gevangenisstraf van tien maanden uit te zitten. Daar resteren nog negen maanden en 29 dagen van. Die straf kreeg hij oorspronkelijk voorwaardelijk, met een proeftijd van drie jaar. De Poolse rechter in Krakau zette haar op 19 februari 2026 om in een onvoorwaardelijke straf, omdat de man zich aan het toezicht van de reclassering had onttrokken en tweemaal voor nieuwe feiten was veroordeeld: op 12 juni 2025 en op 23 september 2025. De rechtbank Amsterdam moest beoordelen of zij de overlevering op grond van het Europees aanhoudingsbevel (EAB) mocht toestaan. Daarbij speelt artikel 12 van de Overleveringswet: overlevering mag worden geweigerd als iemand is veroordeeld in een procedure waarbij hij zelf niet aanwezig was, tenzij hij van het proces wist of een van de uitzonderingen geldt. Voor het arrest van het hof in Krakau van 28 mei 2024 oordeelde de rechtbank dat de weigeringsgrond buiten toepassing kon blijven. De man was aanwezig bij het proces in eerste aanleg en wist dus van de verdenking en de procedure. Hij had een correspondentieadres opgegeven en een schriftelijke adresinstructie gekregen, ook voor een eventueel hoger beroep. De oproep voor de zitting in hoger beroep is naar dat adres gestuurd, maar hij heeft die niet in ontvangst genomen of opgehaald. Volgens de rechtbank was hij daarmee kennelijk onzorgvuldig met zijn post van de Poolse justitie. De omzetting van de voorwaardelijke straf is zelf geen beslissing die aan artikel 12 wordt getoetst. Volgens het arrest van het Hof van Justitie van de EU van 23 maart 2023 moet de rechter wel kijken naar de procedures die tot de veroordelingen voor nieuwe feiten hebben geleid, als die ten grondslag liggen aan de omzetting. Voor het vonnis van 12 juni 2025 gaf het EAB aan dat de man in persoon was verschenen, dus daar speelde de weigeringsgrond niet. Voor het vonnis van de rechtbank in Chrzanów van 23 september 2025 ontbrak die informatie. De Poolse autoriteiten bevestigden dat dit vonnis meewoog bij de omzetting, maar vulden het daarvoor bedoelde formulier (het D-formulier) niet in, ondanks herhaalde verzoeken van het Internationaal Rechtshulpcentrum. De officier van justitie vroeg om de zaak nogmaals aan te houden om het formulier opnieuw op te vragen. De rechtbank wees dat af: eerdere verzoeken waren onbeantwoord gebleven en de beslistermijn liep af op 15 november 2026. Omdat niet bleek dat de man afstand had gedaan van zijn recht om bij die procedure aanwezig te zijn, of kennelijk onzorgvuldig was geweest met zijn post, bleef de weigeringsgrond staan. De rechtbank weigert de overlevering aan de rechtbank in Krakau. De overleveringsdetentie was al op 5 november 2026 opgeheven.